1.387.544 πολυκατοικίες είναι ευάλωτες στην περίπτωση μεγάλου σεισμού

Οι συγκλονιστικές εικόνες καταστροφής που προκάλεσαν οι δύο σεισμοί 7,8 και 7,7 ρίχτερ σε Τουρκία και Συρία έχουν κατακλύσει τις οθόνες μας από τα ξημερώματα της περασμένης Δευτέρας. Δεδομένης και της γεωγραφικής εγγύτητας με τις πληγείσες περιοχές, τα γεγονότα έχουν εύλογα προκαλέσει ανησυχία στη χώρα μας.

Ωστόσο, οι επιστήμονες εμφανίζονται συγκρατημένα καθησυχαστικοί. Οπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο σεισμολόγος και επιστημονικός συνεργάτης της UNESCO, Γεράσιμος Παπαδόπουλος, «ακόμα και στην περίπτωση μεγάλου χερσαίου σεισμού, 7-8 ρίχτερ, οι απώλειες δεν θα είναι παρόμοιες με αυτές που βλέπουμε σε Τουρκία και Συρία, όπου οι νεκροί ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες, γιατί, πρώτον, οι κατασκευές στην Ελλάδα είναι καλύτερες και, δεύτερον, δεν έχουμε τον ίδιο υπερπληθυσμό πάνω στα ρήγματα».

Αλλωστε, «στην Τουρκία, ειδικά από το 1999 και ύστερα, μπορεί να έκαναν τρομερά βήματα στην αντισεισμική πολιτική – σε ορισμένα σημεία μάς έχουν ξεπεράσει -, όμως υπάρχει το ζήτημα της διαφθοράς, που οδηγεί σε αυθαιρεσίες (χρήση μη κατάλληλων υλικών, μη τήρηση των κανονισμών, κατασκευή αυθαίρετων ορόφων κ.ά.) και έτσι καταλήγουμε στα αποτελέσματα που βλέπουμε σήμερα. Στην Ελλάδα το φαινόμενο είναι πολύ περιορισμένο», προσθέτει ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος. Αυτό, πάντως, δεν σημαίνει πως δεν θα έχουμε «σημαντικές απώλειες, αφού δεν θα αντέξουν όλα τα κτίρια – το είδαμε και στην Πάρνηθα το 1999, όταν κατέρρευσαν ακόμα και νεόδμητα από έναν πολύ μικρότερο σεισμό, 5,9 ρίχτερ».

Ο αντισεισμικός κανονισμός. Η κατασκευή των κτιρίων είναι επομένως υψίστης σημασίας σε ό,τι αφορά τον περιορισμό των ζημιών που θα μπορούσε να προκαλέσει ένας σεισμός. Στην Ελλάδα, τα κτίρια οφείλουν να είναι κατασκευασμένα με βάση τον αντισεισμικό κανονισμό. Ο πρώτος ελληνικός αντισεισμικός κανονισμός υιοθετήθηκε το 1959, λίγο μετά τον μεγαλύτερο σεισμό που έχει πλήξει τη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες, τον Ιούλιο του 1956 στην Αμοργό (7,7 ρίχτερ, 153 νεκροί). Ο κανονισμός του 1959 χώρισε για πρώτη φορά τις περιοχές της χώρας σε τέσσερις κατηγορίες επικινδυνότητας σύμφωνα με την εγγύτητά τους σε ρήγματα και όρισε συγκεκριμένες προδιαγραφές για την κατασκευή ειδικά των πολυώροφων κτιρίων.

Οι μεγάλες απώλειες και ζημιές που προκάλεσαν σεισμοί κατά τα επόμενα χρόνια (Αϊ-Στράτης, Φεβρουάριος ’68, Βόλβη, Ιούνιος ’76, Αλκυονίδες, Φεβρουάριος ’81) έφεραν την τροποποίηση του κανονισμού το 1984, η οποία μερίμνησε ειδικότερα για τις πολυκατοικίες. Ωστόσο, τα αιματηρά χτυπήματα του Εγκέλαδου δεν σταματούν και οκτώ χρόνια αργότερα, το 1992, ψηφίζεται ο Νέος Ελληνικός Αντισεισμικός Κανονισμός (ΝΕΑΚ), ο οποίος τέθηκε σε υποχρεωτική εφαρμογή το 1995 και συμπεριέλαβε τις νεότερες διεθνείς εξελίξεις στον κλάδο της αντισεισμικής προστασίας. Η τελευταία αναθεώρηση του κανονισμού ήρθε το 2000 μετά τον καταστροφικό σεισμό της Πάρνηθας (5,9 ρίχτερ, 143 νεκροί), ο οποίος φέρνει τη χώρα μας σε πρωτοπόρα θέση στον αντισεισμικό σχεδιασμό, εμπνέοντας εμπιστοσύνη σε σεισμολόγους και πολιτικούς μηχανικούς για την ανθεκτικότητα νεόδμητων κτιρίων.

ΟΙ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ’60 ΚΑΙ ’70.Αν και οι ειδικοί συμφωνούν στο συμπέρασμα ότι στη συντριπτική τους πλειονότητα, τα κτίρια που έχουν χτιστεί σύμφωνα με τον αντισεισμικό κανονισμό, ειδικά μετά την τροποποίηση του 1984, δεν θα καταρρεύσουν στο ενδεχόμενο ενός μεγάλου σεισμού, ανησυχία προκαλούν τα κτίρια εκτός κανονισμού. Μελετώντας τα στοιχεία της απογραφής κατοικιών της ΕΛΣΤΑΤ από το 2011 (τα στοιχεία της – πληρέστερης – απογραφής κτιρίων του 2021 είναι ακόμα υπό επεξεργασία), διαπιστώνει κανείς ότι 1.087.824 κατοικίες έχουν χτιστεί πριν από το 1960, άρα προ του αντισεισμικού κανονισμού του 1959. Εξ αυτών, οι 126.349 (11,5%) είναι πολυκατοικίες (οι υπόλοιπες μονοκατοικίες και διπλοκατοικίες) και χωρίζονται ως εξής ανά γεωγραφικό διαμέρισμα: Αττική 80.234, Κεντρική Μακεδονία 22.150, Νησιά Ιονίου 4.813, Κρήτη 4.062, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 2.271, Νότιο Αιγαίο 2.192, Στερεά Ελλάδα 2.175, Πελοπόννησος 1.972, Δυτική Ελλάδα 1.835, Θεσσαλία 1.480, Βόρειο Αιγαίο 1.471, Ηπειρος 1.042, Δυτική Μακεδονία 652.

Ωστόσο, οι πολυκατοικίες είδαν μεγάλη… άνθηση κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, πριν γίνουν βελτιώσεις στον αντισεισμικό κανονισμό με την τροποποίηση του 1984, με αποτέλεσμα πολλές εξ αυτών να εγείρουν αμφιβολίες για την αντισεισμική τους προστασία. Συγκεκριμένα, μεταξύ 1961 και 1980 χτίστηκαν στη χώρα 2.440.326 κατοικίες, εκ των οποίων οι 1.261.195 (51,5%) ήταν πολυκατοικίες. Ανά γεωγραφικό διαμέρισμα: Αττική 736.761, Κεντρική Μακεδονία 244.481, Θεσσαλία 38.552, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 37.286, Κρήτη 37.186, Δυτική Ελλάδα 35.856, Πελοπόννησος 30.964, Στερεά Ελλάδα 25.606, Ηπειρος 20.611, Δυτική Μακεδονία 19.582, Νότιο Αιγαίο 16.946, Νησιά Ιονίου 10.696, Βόρειο Αιγαίο 6.668.

Συμπερασματικά, συνολικά 1.387.544 πολυκατοικίες στην επικράτεια είναι εν δυνάμει ευάλωτες στην περίπτωση ενός μεγάλου σεισμού, ο οποίος, αν γίνει σε χερσαίο χώρο, αναμένεται να προκαλέσει ζημιές και απώλειες. Σε κάθε περίπτωση, όμως, οι ειδικοί επιμένουν ότι εικόνες σαν αυτές που έρχονται από τη γειτονική Τουρκία θα αποφευχθούν.