H σεισμική επάρκεια των κτιρίων

Η ερώτηση που συνεχώς ακούμε τις τελευταίες ημέρες να τίθεται μετ’ επιτάσεως είναι: «Εάν ένας σεισμός σαν αυτόν της Τουρκίας συνέβαινε στην Ελλάδα, θα άντεχαν τα κτίρια;».

Το πρώτο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι εάν ένας σεισμός μεγέθους 7,5 έως 8 ρίχτερ θα μπορούσε να συμβεί στην Ελλάδα. Η Ελλάδα βρίσκεται στην περιοχή «σύγκρουσης» της αφρικανικής με την ευρασιατική πλάκα, που οριοθετείται από το γνωστό Τόξο του Αιγαίου, όπου συμβαίνουν μεγάλοι σεισμοί. Αν και πολλοί από αυτούς είναι μεγάλου βάθους και συμβαίνουν στη θάλασσα, τα ιστορικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι στα ρήγματα του ελλαδικού χώρου έχουν συμβεί στο παρελθόν σεισμοί αντίστοιχου μεγέθους.

Το επόμενο ερώτημα που τίθεται είναι εάν τα κτίρια σχεδιάζονται για να αντέχουν σε τέτοιους σεισμούς. Οι αντισεισμικοί κανονισμοί που ισχύουν μετά το 1995 βασίζονται στην πιο πρόσφατη φιλοσοφία σχεδιασμού που εφαρμόζεται διεθνώς και επομένως τα σύγχρονα κτίρια έχουν μελετηθεί με τις πλέον σύγχρονες διατάξεις. Αν και ο «θεωρητικός» σεισμός σχεδιασμού είναι αρκετά μικρότερος από τον σεισμό της Τουρκίας, η καλής ποιότητας κατασκευή και η πιστή εφαρμογή του κανονισμού εξασφαλίζουν τα σύγχρονα κτίρια από το να καταρρεύσουν ακόμη και σε έναν πολύ ισχυρό σεισμό. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν θα εμφανίσουν βλάβες.

Ο τρόπος απόκρισης ενός κτιρίου σε έναν σεισμό εξαρτάται εξάλλου από τα λεγόμενα δυναμικά του χαρακτηριστικά σε συνδυασμό με τα χαρακτηριστικά του σεισμού και την ποιότητα του εδάφους θεμελίωσης. Ετσι εξηγείται, στις περισσότερες περιπτώσεις, το φαινόμενο να καταρρέει ένα κτίριο ενώ το διπλανό του, που μπορεί να μοιάζει παρόμοιο, επιβιώνει.

Επιπλέον, οι σεισμικές δονήσεις κοντά στο επίκεντρο εμπεριέχουν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (παλμοί μεγάλης περιόδου), τα οποία επηρεάζουν ιδιαίτερα τα ψηλά κτίρια και γενικώς τις εύκαμπτες κατασκευές. Οι πρώτες αναλύσεις των καταγραφών του σεισμού της Τουρκίας δείχνουν ότι αυτά τα χαρακτηριστικά ήταν έντονα στη σεισμική κίνηση του εδάφους και συνέβαλλαν σε μεγάλο βαθμό στην κατάρρευση πολυώροφων κτιρίων. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί αντικείμενο συνεχιζόμενης έρευνας τα τελευταία χρόνια και, δυστυχώς, δεν έχει ενσωματωθεί ακόμη πλήρως στους αντισεισμικούς κανονισμούς.

Εν κατακλείδι, μπορούμε να πούμε ότι κτίρια που έχουν σχεδιαστεί με τους σύγχρονους κανονισμούς είναι θωρακισμένα, σε πολύ μεγάλο βαθμό, έναντι ισχυρών σεισμών, υπό την προϋπόθεση ότι έχει γίνει επιμελημένη κατασκευή. Πρόβλημα όμως υφίσταται με τα κτίρια που έχουν σχεδιαστεί με παλαιότερους κανονισμούς, τα οποία δεν διαθέτουν εξίσου υψηλή αντισεισμική θωράκιση. Είναι προφανές ότι αυτά τα κτίρια πρέπει να ελεγχθούν και, εάν απαιτείται, να ενισχυθούν.

Ο Γιάννης Ψυχάρης είναι ομότιμος καθηγητής Αντισεισμικής Μηχανικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, αντιπρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ)