«Τύποι σαν εσένα»

Ολα τα κορίτσια που γεννήθηκαν τη δεκαετία του ’90 ξέρουν πως το πρώτο χαρακτηριστικό τραγούδι χωρισμού «της γενιάς τους» γράφτηκε από άντρα – υπό μια έννοια, ο Τζάστιν Τίμπερλεϊκ οφείλει ένα Grammy του στον χωρισμό του με την Μπρίτνεϊ Σπίαρς: «Με μπέρδεψες με κάποιον άλλο τύπο / τώρα είναι η σειρά σου να κλάψεις» τραγουδάει στο βιντεοκλίπ του «Cry me a river», την ώρα που μια ξανθιά σωσίας της πρώην του μπαίνει στο ντουζ. Το τραγούδι έγινε κλασικό, έφτιαξε από την αρχή την καριέρα του Τίμπερλεϊκ και, φυσικά, κατέστρεψε την Μπρίτνεϊ, γιατί εκείνη ήταν που τον πλήγωσε, εκείνη που έφταιγε για τον χωρισμό. Βρέθηκε παγκοσμίως απολογούμενη γιατί δεν ήταν πια «καλό παιδί». Η συνέχεια γνωστή – σε λίγα χρόνια, η φάση «Μπρίτνεϊ 2007» θα γινόταν παγκόσμιο meme.

Εδώ και λίγες μέρες, σχεδόν ταυτόχρονα, δύο γυναίκες επανακαθορίζουν τα τραγούδια χωρισμού. H Σακίρα εκθέτει τον Ζεράρ Πικέ και η Μάιλι Σάιρους αποχαιρετάει τον Λίαμ Χέμσγουρθ. Η πρώτη μιλάει κυριολεκτικά για τη ζωή της: «Μου άφησες την πεθερά γειτόνισσα / τους δημοσιογράφους στην πόρτα / χρέη προς το κράτος / Νόμιζες πως με πλήγωσες / αλλά με έκανες πιο δυνατή / Οι γυναίκες πια δεν κλαίνε / οι γυναίκες εισπράττουν». Η δεύτερη, μόλις στα τριάντα της, αλλάζει τους στίχους του Μπρούνο Μαρς, από το τραγούδι που ο πρώην σύντροφός της αφιέρωσε στον γάμο τους και εμπνέεται από τον ρυθμό του «I will survive» της Γκλόρια Γκέινορ: «Μπορώ να μου αγοράσω λουλούδια / να γράψω το όνομά μου στην άμμο / (…) μπορώ να με πάω για χορό / να μου κρατάω το χέρι / να με αγαπώ καλύτερα». Τα τραγούδια τους έγιναν αμέσως παγκόσμιο τρεντ, με εκατομμύρια «κλικ» στις σχετικές πλατφόρμες και αναρτήσεις σε όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οχι μόνο με σχόλια «μου έχει συμβεί», αλλά και με αυτά που έλεγαν «ευχαριστούμε».

Η αποτύπωση των γυναικών εμπνεόταν ανέκαθεν από μικρές, ιδιωτικές ιστορίες. Την τελευταία εικοσαετία αλλάξε ο τρόπος που αυτές ζουν και υπάρχουν – αλλιώς μεγαλώνουν πια, αλλιώς ερωτεύονται, αλλιώς χωρίζουν. Γι’ αυτό δεν φτιάχνονται πια ταινίες που δείχνουν γυναίκες να υποφέρουν επειδή τις παράτησε ένας άντρας, ούτε ρομαντικές κωμωδίες που προμοτάρουν την πεποίθηση πως υπάρχει ένας και μοναδικός για κάθε μία. Τα φετινά τραγούδια παρουσιάζουν δύο εκδοχές μιας χωρισμένης γυναίκας που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο δεν διαλύεται μετά το τέλος μιας μεγάλης, σημαντικής σχέσης. Και αυτό, αν μη τι άλλο, είναι πρόοδος αν σκεφτεί κανείς τις αμέτρητες εικόνες σε φιλμ και σειρές με νέα κορίτσια να παρουσιάζονται ξαπλωμένες επί εβδομάδες στον καναπέ, αγκαλιά με αλκοόλ, υδατάνθρακες και μπόλικα κλισέ. Φυσικά, δεν μιλάμε απαραίτητα για πρόοδο φεμινιστικού χαρακτήρα, καθώς στο τραγούδι της Σακίρα επαναλαμβάνονται πάγιες «κακίες» που μπορούν να εξαπολύσουν μια γυναίκα προς μια άλλη, συγκρίνοντας την αξία τους με βάση τα χρόνια τους ή τη θέση τους ως «πέτρες του σκανδάλου» και «τρίτα πρόσωπα».

Στο τέλος, βέβαια, καμία δεν έχει να αποδείξει τίποτα, ούτε εκείνη που απάτησε ούτε αυτή που απατήθηκε. Οι αναπαραστάσεις δεν έχουν να κάνουν με τις ανθρώπινες σχέσεις, οι οποίες δεν έχουν αλλάξει και δεν θα αλλάξουν ποτέ, αλλά για τις συμπεριφορές που συζητιούνται πια στον δημόσιο διάλογο. Μια αναπαράσταση της γυναικείας εμπειρίας στην οποία οι γυναίκες δεν είναι έρμαια των συνθηκών στις οποίες βρίσκονται – ούτε τέλεια δείγματα είναι, αλλά σε κάθε περίπτωση δεν είναι θύματα. Κι αυτό, αν μη τι άλλο, είναι ένα βήμα.