Τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα και ο κίνδυνος καρδιοπάθειας

Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μια ραγδαία αύξηση στο ποσοστό των ατόμων που εμφανίζουν αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα, όπως ρευματοειδή αρθρίτιδα, σκληρόδερμα, ψωρίαση, συστηματικό σκληρόδερμα, συστηματικό ερυθηματώδη λύκο, σύνδρομο Sjögren, αγκυλωτική σπονδυλίτιδα κ.λπ. Μόνο σε Ευρώπη και ΗΠΑ το ποσοστό του πληθυσμού που έχει διαγνωστεί με ένα ή περισσότερα ρευματικά νοσήματα φτάνει το 10%.

Για τις αυτοάνοσες ρευματικές παθήσεις, πολλοί είναι οι παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στην αιτιοπαθογένειά τους, όπως περιβαλλοντικοί, γενετικοί, ορμονικοί και ανοσολογικοί. Αυτό όμως που έχει απασχολήσει έντονα την ιατρική κοινότητα και ιδιαίτερα τους ρευματολόγους και καρδιολόγους είναι η στενή σχέση που φαίνεται να έχουν οι ρευματικές παθήσεις με το καρδιαγγειακό σύστημα. Μάλιστα, πρόσφατα δημοσιεύτηκε σε διακεκριμένο ιατρικό περιοδικό μελέτη που υποστηρίζει ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα εκδήλωσης σοβαρών καρδιακών επεισοδίων σε άτομα με διαγνωσμένη αυτοάνοση ρευματική νόσο. Συμπεριελήφθησαν στη μελέτη ιατρικά δεδομένα από 446.449 ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα που συγκρίθηκαν με δεδομένα από 2.102.830 άτομα χωρίς ιστορικό ρευματικών νοσημάτων για μία περίοδο παρακολούθησης έξι ετών. Διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς με αυτοάνοσο νόσημα είχαν κατά περίπου 50% μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου όπως έμφραγμα ή εγκεφαλικό, ενώ ακόμα μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετώπιζαν ασθενείς μικρότερων ηλικιακών ομάδων ή με περισσότερα από ένα αυτοάνοσα νοσήματα. Ατομα 75 ετών και άνω με αυτοάνοση ασθένεια έχουν μέχρι 30% κίνδυνο καρδιαγγειακού επεισοδίου, ενώ για τα άτομα κάτω των 45 ο κίνδυνος φτάνει το 133%. Με βάση τα ευρήματα αυτά, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι ο καρδιαγγειακός κίνδυνος ενός ατόμου είναι μεγαλύτερος κατά 2,5 φορές στην περίπτωση του συστηματικού σκληροδέρματος, 2 φορές μεγαλύτερος στην περίπτωση του λύκου και 1,5 φορά μεγαλύτερος για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αυξημένος κίνδυνος δεν περιορίζεται μόνο στην κλασική στεφανιαία νόσο, αλλά σε όλο το καρδιαγγειακό φάσμα, όπως καρδιοπάθειες λόγω λοίμωξης, θρομβοεμβολικά επεισόδια, εκφυλιστικές βαλβιδικές παθήσεις της καρδιάς.

Τα ευρήματα αυτά ανοίγουν τον δρόμο για πιο στοχευμένα μέτρα καρδιαγγειακής πρόληψης ιδιαίτερα σε νεότερους ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα. Η έγκαιρη ιατρική παρέμβαση με αλλαγές στον τρόπο ζωής αλλά και χορήγηση της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής – όπου ενδείκνυται – μπορεί να βελτιώσει την πορεία του αυτοάνοσου και παράλληλα να μειώσει τον κίνδυνο εκδήλωσης σοβαρού καρδιαγγειακού επεισοδίου.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών