Το απωθημένο της ιστορίας

Δεν μπορεί να γνωρίζει κανείς σε ποιο βαθμό κακοπαθαίνουν οι λέξεις και κατά συνέπεια η γλώσσα εξαιτίας της άστοχης χρήσης τους σε διάσημες, παρ’ όλα αυτά, φράσεις. Και για να έρθουμε στα δικά μας, αδυνατεί να υπολογίσει κανείς αν δεν είναι η φράση του Ανδρέα Παπανδρέου στον Αντώνη Τρίτση, πριν τον αποπέμψει από υπουργό, όταν του είπε «Eγραψες ιστορία», που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου ώστε σε μεταγενέστερα χρόνια, με αποκορύφωμά τους τα εντελώς πρόσφατα, η λέξη «ιστορία», η χρήση της, να νομιμοποιείται ακόμη και αν είναι για να υπογραμμίσεις τη σημασία ενός περιπάτου μια φεγγαρόλουστη βραδιά. Ωστε η απόλαυση της βραδιάς ή ενός φαγητού να γίνεται μικρότερη αν δεν καταχωριστεί ως ιστορικό γεγονός και παραμείνει μια προσωπική περιουσία. Διαφορετικά, πώς θα γινόταν να ακούμε σε ένα σίριαλ έναν μικροαστό να λέει για τον γιο του πως του ετοιμάζει έναν γάμο που «θα γράψει ιστορία» ή την αποτυχημένη παίκτρια σε ένα τηλεοπτικό παιχνίδι να σχολιάζει ότι «μπορεί να έφυγα από το παιχνίδι αλλά έγραψα ιστορία» (ακριβώς όπως το διαβάζετε).

Δεν είναι σαν να ομολογεί κανείς με αυτή τη χρήση της λέξης «ιστορία» πως μπορεί ο Χάιντεγκερ, ο Αϊνστάιν, ο Τσόρτσιλ να ανακαλούνται στο διηνεκές ως ιστορικά πρόσωπα, αλλά μια αντίστοιχη μεταχείριση δικαιούται και ο ίδιος επειδή πρωτοφιλήθηκαν με τη μετέπειτα σύζυγό του στον ναό της Αφαίας. Οταν ένα φαινόμενο όπως αυτό της χρήσης ή μάλλον της κατάχρησης σε σχέση με τη λέξη «ιστορία» αποκτά τόσο μεγάλες διαστάσεις, δεν ξεμπερδεύει κανείς μαζί του χαρακτηρίζοντάς το ως γελοίο γιατί οι παράμετροι που δημιουργούνται προκαλούν έναν τεράστιας σημασίας προβληματισμό. Οπως, τόσο μεγάλη ανάγκη να υπάρξει κανείς ως ιστορία, αν και κάνει ό,τι κάνουν όλοι οι άλλοι ή έστω οι περισσότεροι, γιατί εκδηλώνει την πρόθεσή του αυτή με το να παρασταθεί στην κηδεία ενός τέως βασιλιά, για παράδειγμα, και δεν ενδιαφέρεται όχι μόνον ως ενημερούμενος αλλά με έναν έστω και έμμεσα έμπρακτο χαρακτήρα για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ένα αδιαμφισβήτητα ιστορικό γεγονός; Με το να κακοποιείς τη λέξη «ιστορία» χρησιμοποιώντας τη για αμελητέα προσωπικά πεπραγμένα είναι σαν να την αμφισβητείς ή να την κλέβεις από ανθρώπους που λόγω των δοκιμασιών τους είναι οι μόνοι που δικαιούνται να την προφέρουν. Ακόμη και αν η ιστορία δεν συνόψιζε άδικα και παράλογα πολλές φορές, προκειμένου να τα χωρέσει, περιστατικά αυτόχρημα δραματικά, θα ήταν αδύνατον και ως απλή υποσημείωση να περιλάβει ακόμη και κεφαλαιώδους, μεμονωμένης όμως σημασίας, προβλήματα.

Μπορεί τα ιστορικά γεγονότα, ενώ συγκροτούνται, να έχουν ως υπόβαθρο μια αισθηματική αφετηρία, δεν σημαίνει όμως ότι οι αισθηματικές αντιδράσεις του οποιουδήποτε μπορεί να αποτελέσουν ιστορία. Επειδή οι αισθηματικές αντιδράσεις είναι πάντα φορτισμένες συγκινησιακά, έχουν εκ των πραγμάτων έναν φευγαλέο χαρακτήρα. Η ιστορία όμως είναι συνώνυμη της μονιμότητας. Αν είναι χιλιάδες όσοι έχουν θαυμάσει και πρόκειται να θαυμάσουν το ηλιοβασίλεμα στη Σαντορίνη, δεν μπορεί ο καθένας που το ατένισε να το διεκδικεί ως προσωπικό γεγονός και πολύ περισσότερο να μεταστοιχειώνεται για τη συνείδησή του το γεγονός αυτό σε ιστορικό. Δεν συμφέρει τελικά κανέναν να πιστεύει την έννοια της ιστορίας τόσο διευρυμένη ώστε να συνυπάρχουν σε μια άλλη διάσταση πλέον εξίσου νόμιμα οι εκατόν είκοσι χιλιάδες που τύφλωσε ο Βασίλειος ο Βουλγαροκτόνος και η βόμβα στη Χιροσίμα με τον θάνατο της πριγκίπισσας Νταϊάνας.