Το «προοδευτικόμετρο» του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ

Τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ στις ερχόμενες εκλογές θα επιχειρήσουν να αποτελέσουν τον βασικό κορμό μιας κυβέρνησης με «προοδευτικό πρόσημο» – δίνοντας ο καθένας διαφορετική ερμηνεία στη λέξη. Αυτό στην πράξη, ακόμα και αν ο ΣΥΡΙΖΑ επιλέγει το φλερτ από απόσταση, αναγκάζει τη Χαριλάου Τρικούπη να διεκδικεί τον τίτλο της «πραγματικής προοδευτικής εναλλακτικής», επιχειρώντας και μια άτυπη σύγκριση με την αξιωματική αντιπολίτευση. Πόσοι συριζαϊκοί πόντοι κερδίζονται για την απήχηση στη νέα γενιά και πόσοι χάνονται με τον «πολακισμό»; Τι είναι αυτό που αντισταθμίζει για το ΠΑΣΟΚ την υπόθεση της Κατερίνας Λάσπα; Επί της ουσίας, η προοδευτικότητα είναι τόσο ασαφής έννοια που συμπέρασμα δεν βγαίνει – καθώς μέρος της διεκδικεί πια και η ΝΔ. Αν όμως υπήρχε μεζούρα, ένα προεκλογικό «προοδευτικόμετρο», ενδεχομένως να έμοιαζε κάπως έτσι.

ΣΥΡΙΖΑ

Υπέρ

+4

Γυναίκες παντού

Καμιά γυναίκα δεν λατρεύει την ποσόστωση. Στον ΣΥΡΙΖΑ την αξιοποίησαν, ακόμα και ως αναγκαίο κακό: τα μισά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής είναι πια γυναίκες. Η ίδια τακτική ακολουθήθηκε και στις επιλογές των γραμματέων, όπου κάθε άνδρας γραμματέας έχει μια γυναίκα αναπληρώτρια και κάθε γυναίκα γραμματέας έχει έναν άνδρα αναπληρωτή. Σημειολογία μεν, ορατότητα δε: ακόμα και στις περιπτώσεις που οι γυναίκες ήταν πολλές, γυναίκες βρέθηκαν. Δεν ήταν και τόσο δύσκολο.

+6

Νέα γενιά

Οι νεότερες γενιές είναι και μπορούν να είναι πιο προοδευτικές – και για την «gen Z», δηλαδή τους νεότερους έλληνες ψηφοφόρους από 17 έως 25 ετών, ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί μια από τις βασικές επιλογές για την κάλπη. Και το ξέρουν στην Κουμουνδούρου, γι’ αυτό φροντίζουν να παίρνουν θέση σε ζητήματα που τους αφορούν. Το ξέρει και ο Αλέξης Τσίπρας, γι’ αυτό διάλεξε να δώσει συνέντευξη σε κανάλι Youtube που έφτασε σχεδόν τις 300.000 προβολές.

+10

Προφίλ εξωτερικού

Εκμεταλλευόμενος την περίοδο που διετέλεσε πρωθυπουργός, τη Συμφωνία των Πρεσπών και τον αντίκτυπό της στην ΕΕ, αλλά και τις γνωριμίες του στα πιο «ριζοσπαστικά» χρόνια των Μνημονίων, ο Αλέξης Τσίπρας καλλιέργησε ένα συγκεκριμένο προφίλ εξωτερικού. Φρόντισε να κρατήσει τις επαφές του με αριστερούς και σοσιαλδημοκρατικούς χώρους στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. Ετσι βρέθηκε στη Βραζιλία για την ορκωμοσία του Λούλα, έτσι καλείται ως παρατηρητής στις συνεδριάσεις του PES.

Κατά

-2

Λάθος λέξεις

«Η Πόπη, εξαιρετική δημοσιογράφος, σύγχρονη γυναίκα και μητέρα» – στην ανακοίνωση για την Πόπη Τσαπανίδου, ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ θεώρησε σωστό να υπενθυμίσει την ιδιότητα της μητέρας. Δεν ήταν η πρώτη φορά που δεν βρήκε τις σωστές λέξεις: «Βλέπουμε πως εκεί ακόμα και αν είσαι τόσο όμορφος όσο η κυρία Καϊλή και τόσο υψηλά ιστάμενος, αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, η Δικαιοσύνη και οι θεσμοί λειτουργούν», είχε δηλώσει μετά τη σύλληψη της Εύας Καϊλή.

-7

Λαϊκισμός και «πολακισμός»

Πότε ήταν προοδευτικός ο λαϊκισμός; Το αλατοπίπερο στην αντιπολίτευση, που μπόλικες φορές παραπέφτει και κάνει την κριτική λύσσα, είναι δοκιμασμένη συνταγή για να κερδίζει τους ψηφοφόρους που κοιτούν θυμωμένα προς την πλευρά της κυβέρνησης. Δεν προσθέτει όμως προοδευτικούς πόντους για τον ΣΥΡΙZA, που έχει βεβαρημένο παρελθόν με τα παρατεταμένα «όχι» και το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Αντιθέτως, μάλλον πρόβλημα προκαλεί, ειδικά όταν συνοδεύεται από το ύφος και τον τρόπο που υιοθετούν οι λάτρεις του «πολακισμού».

-12

Πίσω από την ταυτότητα

Η ευκολία με την οποία ο ΣΥΡΙΖΑ παίρνει μια «πατενταρισμένη» προοδευτική θέση είναι το μεγαλύτερο μειονέκτημά του. Στο ίδιο τσουβάλι μπαίνουν μπερδεμένες παλιές και νέες ιδέες για το τι εστί πρόοδος, που μπορεί να περιλαμβάνουν από την αποφυλάκιση του Δημήτρη Κουφοντίνα έως την τεκνοθεσία ομόφυλων ζευγαριών. Μερικές φορές για τον ΣΥΡΙΖΑ η πρόοδος μοιάζει απλή ταμπέλα, που λειτουργεί ως ομπρέλα για κάθε απόφαση, προοδευτική ή μη, απλώς και μόνο από κεκτημένη ταχύτητα.

ΠΑΣΟΚ

Υπέρ

+3

Ποπ κουλτούρα

Αν κάτι κατάφερε το ΠΑΣΟΚ τα τελευταία χρόνια είναι να αποδεχτεί πως η αξία του brand του στη μεταπολιτευτική ιστορία ξεπερνά την πολιτική πλευρά – και το έκανε χωρίς άγχος και σοβαροφάνεια. Αντιθέτως, υπό τον Νίκο Ανδρουλάκη το κόμμα υιοθέτησε την ποπ πλευρά του, έδειξε δεκτικό στο χιούμορ που γίνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αφιέρωσε την επέτειο της 3ης Σεπτέμβρη σε ένα φεστιβάλ που στόχευε στο rebranding ενός πιο ανοιχτού πολιτικού χώρου.

+7

Χωρίς παρωπίδες

Εκτός από την εμπεδωμένη άποψη για την προοδευτικότητα, προοδευτικό για έναν χώρο είναι να αφήνει στην άκρη τις ίσες αποστάσεις. Το ΠΑΣΟΚ κλήθηκε πολλές φορές στην πρόσφατη ιστορία του να κάνει τέτοιες επιλογές – και τις έκανε, ακόμα και όταν υπήρξε πολιτικό κόστος. Το κάνει ακόμα, όταν χρειάζεται, μέσα στη Βουλή: τον περασμένο Μάιο ψήφισε με την κυβέρνηση την αμυντική συμφωνία Ελλάδας – ΗΠΑ, ενώ τον Αύγουστο πήρε αντιπολιτευτική πρωτοβουλία για τη σύσταση Εξεταστικής Επιτροπής για τις παρακολουθήσεις.

+10

Προγραμματικός ρεαλισμός

Με φωνές ή χωρίς, αντιπολίτευση μπορεί να γίνει – ένα από τα μεγαλύτερα ατού του ΠΑΣΟΚ είναι οι προγραμματικές του θέσεις. Με αντιπροτάσεις, όλο το προηγούμενο διάστημα κατάφερε να εισαγάγει στον δημόσιο διάλογο την κοινωνική κατοικία, έφερε στο τραπέζι θέσεις για το ενεργειακό και την πράσινη μετάβαση και παρουσίασε μια ολοκληρωμένη πρόταση για το ΕΣΥ και τη δημόσια υγεία. Με σοσιαλδημοκρατική, επομένως προοδευτική βούλα, η Χαριλάου Τρικούπη διαφοροποιήθηκε (και ενίοτε κοπιαρίστηκε) από τους απέναντι.

Κατά

-3

Υπόθεση Λάσπα

Οσο προοδευτικό είναι για ένα κόμμα να επιλέγει στελέχη κυρίως λόγω της αναγνωρισιμότητάς τους, άλλο τόσο είναι εκείνα να εκφέρουν δημόσια θέσεις που έρχονται σε αντίθεση με τη στάση ενός προοδευτικού κόμματος στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Κατερίνα Λάσπα κατάφερε τις προηγούμενες μέρες να γίνει κόκκινο πανί για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, παράλληλα όμως προσέφερε στα πασοκικά στελέχη και μια ευγενική υπενθύμιση: η προοδευτικότητα δεν αρχίζει και δεν τελειώνει στις επίσημες ανακοινώσεις.

-5

Ανδρική βιτρίνα

Παρότι υπάρχουν γυναίκες εντός του κομματικού μηχανισμού που κατέχουν σημαντικούς ρόλους ως πασοκικά «γρανάζια», η βιτρίνα του ΠΑΣΟΚ αποτελείται κυρίως από άντρες. Γένος αρσενικού είναι οι περισσότεροι εξ όσων βγαίνουν συχνά στα κανάλια, ενώ στην Κοινοβουλευτική Ομάδα οι γυναίκες βουλευτές είναι μόλις τέσσερις. Η ανδρική εικόνα επιβεβαιώθηκε στην ψηφοφορία για την Κεντρική Επιτροπή, η πρώτη γυναίκα εμφανίστηκε μετά τη δεκάδα. Κι αυτό γιατί έτσι κι αλλιώς «θα έβγαιναν με ποσόστωση».

-10

Ρετρό επιμονή

Η ηλικιακή ανανέωση κερδίζει όταν δεν έρχεται μόνη της. Πολλές φορές, στις επίσημες εκδηλώσεις, τα ανώτερα στελέχη του κόμματος προστρέχουν ακόμα στην κληρονομιά του Ανδρέα Παπανδρέου και της Αλλαγής – από την οποία μετράμε πλέον 42 χρόνια απόσταση. Το όνομα του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ θα ακουστεί σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια στις πασοκικές ομιλίες που γίνονται στη Βουλή, σαν επίκληση στην αυθεντία ή σαν προσπάθεια περιχαράκωσης των ορίων της παράταξης από τους αντιπάλους της.