ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

«Διαρκώς διαβάζω να γράφετε για κάποιον που πέθανε “έφυγε από τη ζωή”. Είναι βελτιωμένο, διότι γράφατε σκέτο “έφυγε”. Προφανώς οι συντάκτες αγνοούν τη διαφορά μεταξύ ζωής και βίου. “Ισόβια” λέμε, “διά βίου μάθηση” λέμε, “μπαρόβιος” λέμε, “βιότοπος” λέμε… Επομένως, “απεβίωσε” ή “πέθανε” πρέπει να λέμε. Γιατί φοβάστε την κυριολεξία; Η εφημερίδα διδάσκει τη Γλώσσα και έχει ευθύνη» ανέφερε στην επιστολή του προς «ΤΑ ΝΕΑ» ο αναγνώστης Θ.Γ.Α. από την Πρέβεζα.

Η φράση «έφυγε από τη ζωή» είναι ένας εύσχημος τρόπος για έναν δημοσιογράφο να περιγράψει έναν θάνατο. Πολλές φορές ο ευφημισμός χρησιμοποιείται εξ ανάγκης από τον συντάκτη ή από το διευθυντικό επιτελείο που επιλέγει τους τίτλους για την πρώτη σελίδα: επειδή το ρήμα «πέθανε» μοιάζει πολύ ωμό και το «απεβίωσε» πολύ λόγιο, προσπαθούν να βρουν άλλον τρόπο για να μιλήσουν για το τι συνέβη.

Συζητούμε έτσι κι αλλιώς για μια άβολη και αμήχανη κατάσταση, που παρότι αναπόφευκτη δεν συνηθίζεται με τα χρόνια ή την εμπειρία. Οπως ξέρουν όλοι όσοι είχαν κάποτε το δυσάρεστο καθήκον να ενημερώσουν κάποιον οικείο τους για έναν θάνατο ή για ένα «φευγιό», οι λέξεις που ψάχνει κανείς εκείνη τη στιγμή είναι συγκεκριμένες, πιο ήπιες και πιο παρηγορητικές. Φανταστείτε τι συμβαίνει όταν το καθήκον αυτό δεν είναι ιδιωτικό, αλλά δημόσιο, και θυμηθείτε τις φορές που διαβάσατε έναν τίτλο ή ακούσατε μια τέτοια δυσάρεστη είδηση με τρόπο που βρήκατε άκομψο, ενδεχομένως ακόμα και σκληρό. Η ευθύνη για την οποία σωστά μιλάει ο Θ.Γ.Α. σε αυτές τις περιπτώσεις είναι διπλή.

Σε κάθε περίπτωση, είναι κατανοητό οι διαρκείς επαναλήψεις να ενοχλούν τους λάτρεις της κυριολεξίας. Ενδεχομένως μετά από μια πανδημία, η εξοικείωση όλων μας, και δημοσιογράφων και αναγνωστών, με τον θάνατο θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερη. Αυτό όμως που μένει στο τέλος είναι μια αναγγελία θανάτου που στέκεται με σεβασμό προς το πρόσωπο που πέθανε και παράλληλα ακολουθεί τη δημοσιογραφική δεοντολογία.