Ποιος θυμάται σήμερα την κόκκινη κορδέλα;

Χθες, 1η Δεκεμβρίου, ήταν η Παγκόσμια Ημέρα κατά του AIDS. Ή μάλλον, πιο σωστά, η Παγκόσμια Ημέρα αντιμετώπισης του AIDS και μνήμης των εκατομμυρίων θυμάτων του. Να πω την αλήθεια; Δεν το θυμήθηκα. Η ημερομηνία δεν ενεργοποίησε τα alarm όπως γινόταν επί πολλά χρόνια. Και εκείνο το κόκκινο κορδελάκι στην πάνω αριστερή γωνία της τηλεόρασης το έβλεπα μηχανικά, με πήρε ώρα να συνειδητοποιήσω τη σημειολογία του.

Θυμάμαι τη συγκίνησή μας όταν πριν από πολλά πολλά χρόνια, το 1988 συγκεκριμένα, θεσπίστηκε αυτή η ημέρα με απόφαση της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και, στη συνέχεια, με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Η αρρώστια ακόμη «έβραζε» και η αναφορά της έσπερνε φόβο και πανικό. Κάποιοι φίλοι μας, μάς είχαν ήδη αποχαιρετήσει, απομονωμένοι, παραμορφωμένοι, «φαγωμένοι» από την αρρώστια. Ο Βασίλης Κουρκουμέλης, ο Billy Bo δηλαδή, το πιο όμορφο, τότε, αγόρι της Αθήνας ήταν πια μόνο μια φωτογραφία, ένα στιγμιότυπο σπάνιας καλλονής. Κάποιοι άλλοι νοσούσαν και εμείς τους επισκεπτόμασταν με φορεμένο το χαμόγελο της αμηχανίας αφού ξέραμε ότι μετρούσαν ανάποδα τις μέρες πριν από το αναπόφευκτο τέλος. Αποφεύγαμε, με τρόπο, να τους αγκαλιάσουμε, να τους φιλήσουμε, πολύ περισσότερο να πιούμε από το ίδιο ποτήρι, προσέχαμε μη μας φτάσουν τα σταγονίδια του σάλιου τους ενώ μιλούσαν. Δεν ξέραμε ακόμη, υπήρχε μία θολούρα ως προς τους τρόπους μετάδοσης. Και φόβος, πολύς φόβος.

Τη δική μου «μπουμεράδικη» φουρνιά το ΑIDS την πέτυχε πάνω στο ξεσάλωμα της δεκαετίας που έχει μπροστά το «δύο». Και σε μια εποχή που η λέξη «κρίση» αναφερόταν αποκλειστικά στις προσωπικές σχέσεις, μια εποχή ακμής και ξεγνοιασιάς όπου όλα φαίνονταν εφικτά. Ενώ η περιλάλητη σεξουαλική επανάσταση, χωρίς πολλά πολλά λόγια και βαρύγδουπα statements, ήταν ήδη πραγματικότητα στη χώρα μας. Και τότε, έπεσε επί της κεφαλής μας η απειλή του θανάτου. Ως «συνέπεια» για την απόλαυση της χαράς της ζωής. Το προφυλακτικό μπήκε, ως λέξη, στη γλώσσα μας και ως «φακελάκι» στην τσάντα και τη τσέπη μας. Νέες συνήθειες, νέες συνθήκες και μια δυσπιστία. «Βρε λες;».

Οι ουσιαστικές συνέπειες, πέρα από τους φίλους που χάσαμε; Μια εποχή νεοπουριτανισμού, με όλες της τα συμπαρομαρτούντα. Τώρα πια μπορώ να διακρίνω ξεκάθαρα τις συνδετικές γραμμές. Η εποχή της έξαρσης του ΑIDS συνέπεσε στην Ελλάδα με την έκρηξη των λάιφ στάιλ περιοδικών. Ισως και να συνετέλεσε στην αποθέωση, μέσω αυτών, της ερωτικής εικόνας που αντικατέστησε την ουσία του σεξ. Το οποίο άρχισε να μοιάζει όλο και περισσότερο με πορνογραφία. Ή, έστω, με βίντεο κλιπ. Θυμάμαι ότι, εκείνη την εποχή, κάθε τέτοιου είδους περιοδικό που σεβόταν τον εαυτό του και τους αναγνώστες του, είχε οπωσδήποτε σε κάθε τεύχος και ένα άρθρο, τύπου «προχωρημένο» ή «απελευθερωμένο», με οδηγίες για καλό σεξ, για την καλύτερη στάση, για το καλύτερο σημείο εκτός κρεβατιού, για τις καλύτερες συνθήκες, για για, για. Δεν ξέρω αν αυτό έκανε, τελικά, καλό. Δεν ξέρω αν τα «βασικά ένστικτα» αποδίδουν καλύτερα με οδηγίες χρήσης. Δεν ξέρω αν είναι καν θέμα απόδοσης. Ή επίδοσης.

Από το τότε στο τώρα

Από τότε πέρασαν χρόνια πολλά. Αλλαξαν όχι μόνο οι συνθήκες αλλά και η ίδια μας η ζωή. Το σεξ «εμπλουτίστηκε» (συνειδητά τα εισαγωγικά διότι, προσωπικά, το θεωρώ αποπλουτισμό) με τη cyber εκδοχή του. Η σεξουαλική έκφραση μπήκε στη σφαίρα του ακτιβισμού και την δικαιωμάτων. Και στο καπάκι, πέρασε από επάνω μας μια πανδημία Covid.

Το AIDS όμως είναι ακόμη εδώ έστω και ως μια διαχειρίσιμη πλέον λοίμωξη. Για κάποιον που λαμβάνει την αγωγή δεν αποτελεί πλέον απειλή ζωής ούτε μεταδίδεται. Ωστόσο, από την αρχή του 2022 έως την 31η Οκτωβρίου καταγράφηκαν στην Ελλάδα 430 νέες λοιμώξεις. Και παγκοσμίως 450.000 θάνατοι που σχετίζονται με το AIDS.

Αστεία αστεία, πάνω από τη γενιά μου, τη γενιά της υποτιθέμενης μεταπολεμικής ευτυχίας, πέρασαν δυο μεγάλες θανατηφόρες λοιμώξεις. Κι εγώ φέτος, θυμήθηκα με καθυστέρηση του φίλους που τότε ξεπροβοδίσαμε «σαν ταξιδάκι αναψυχής με ένα κρυμμένο τραύμα».