Για να είναι η Ελλάδα σε πολιτιστική εγρήγορση…

Η Ελλάδα είναι η χώρα που κάθε γωνιά της είναι φτιαγμένη από κομμάτια ιστορίας και πολιτισμού. Η ιστορική και πολιτισμική αξία των τόπων της, η ίδια η εικόνα της, δεν εξαντλείται όμως μόνο στο παρελθόν, αλλά – κατά τρόπο δυναμικό μέσα στον χρόνο – αποτελεί πηγή έμπνευσης σύγχρονων δημιουργικών επιτευγμάτων. Η προστασία, η ανάδειξη και η διαχείριση του πλούσιου πολιτιστικού της αποθέματος αλλά και της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής είναι μια διαρκής επιταγή, που μας υπαγορεύει μια ουσιαστική και με όραμα στρατηγική για τον πολιτισμό.

Ηδη από τη δεκαετία του ’80 η αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη – με σκέψη βαθιά ελληνική αλλά και με κατεύθυνση ευρωπαϊκή – επισημαίνει πως «ο πολιτισμός είναι η ψυχή της κοινωνίας… Η φωνή μας είναι καιρός να ακουστεί με την ίδια δύναμη όπως αυτή των τεχνοκρατών…», εισηγούμενη τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, με πρώτη την Αθήνα, το 1985. Εναν θεσμό που αποτελεί πλέον τη μακροβιότερη πολιτιστική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τα οφέλη για τις πόλεις που επελέγησαν, τεράστια.

Οπως δείχνει η ελληνική και ευρωπαϊκή εμπειρία, δίδονται ευκαιρίες πραγματοποίησης σπουδαίων πολιτιστικών σχεδίων, μελέτης και έρευνας, προώθησης έργων ανάπλασης και υποδομών, δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, αύξησης του τουρισμού. Ο πολιτισμός, άλλωστε, σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο θεώρησης, αναγνωρίζεται από την UNESCO ως διακριτός, τέταρτος πυλώνας της βιώσιμης ανάπτυξης και ως εκ τούτου οφείλει να τοποθετείται στο επίκεντρο κάθε εθνικής στρατηγικής.

Εμπνεόμενοι από τον θεσμό της ευρωπαϊκής πολιτιστικής πρωτεύουσας, προτείνουμε τη δημιουργία και σε επίπεδο εθνικό την καθιέρωση της «Ελληνικής Πολιτιστικής Πρωτεύουσας». Ενα εγχείρημα που έχουν ήδη υιοθετήσει με επιτυχία η Ιταλία και η Γαλλία και συνεπώς με την ανάλογη πολιτική θα μπορούσε να υποστηριχθεί και με ευρωπαϊκούς πόρους.

Το 2016, στη διαγωνιστική διαδικασία για ανάδειξη Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, δήλωσαν υποψηφιότητα, με άκρως ενδιαφέροντες φακέλους, 14 ελληνικές πόλεις, από τις οποίες τελικά επελέγη η Ελευσίνα. Η αποδοχή του ευρωπαϊκού θεσμού από τις ελληνικές πόλεις, όπως αυτό αποδεικνύεται από τον μεγάλο αριθμό υποψήφιων πόλεων, όσο και από τα πλούσια προγράμματα δράσεων που έχουν προτείνει, δίνει την απάντηση στο εύλογο ερώτημα γιατί να μην περιμένουμε μέχρι την επόμενη φιλοξενία πολιτιστικής πρωτεύουσας στην Ελλάδα.

Η προώθηση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας, σε ετήσια βάση, θα δώσει τη δυνατότητα να λάβουν υπόσταση ευρηματικές ιδέες ανάδειξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και της σύγχρονης δημιουργίας. Συνάμα θα δημιουργηθεί ενδιαφέρον επισκεψιμότητας και σε περιοχές που δεν έχουν καταφέρει να ισχυροποιηθούν τουριστικά, παρά τις μεγάλες δυνατότητες που έχουν. Από το ακριτικό Σουφλί με την τέχνη του μεταξιού και από τη ζωντανή δημώδη μουσική της Ηπείρου μέχρι την Καλαμάτα της κίνησης, της έκφρασης και της δημιουργίας, και την Κέρκυρα, το νησί των Φαιάκων και της μουσικής δημιουργίας. Από τα ριζίτικα, τις μαντινάδες και τη λογοτεχνία της κρητικής Αναγέννησης μέχρι τα Δωδεκάνησα και τις Κυκλάδες των πολλαπλών συμβολισμών, των χρωμάτων και του φωτός, η Ελλάδα είναι ο τόπος που συνεχίζει να παράγει πολιτισμό. Το κυριότερο όμως, στην περίπτωση υλοποίησης ενός τέτοιου εγχειρήματος, είναι ότι βάζει τη χώρα σε πολιτιστική εγρήγορση και υψώνει φράκτες στην εσωστρέφεια, την αδράνεια και την τοξικότητα της εποχής.

Ο Βασίλης Α. Υψηλάντης είναι κοσμήτορας της Βουλής, πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών της Βουλής, βουλευτής ΝΔ Δωδεκανήσου