Τρεις δυσοίωνες αναλύσεις για την Τουρκία και την Ελλάδα

Εχω μπροστά μου τρεις πρόσφατες αναλύσεις για την Τουρκία και την εξωτερική της πολιτική από ιδιαίτερα σοβαρούς φορείς:

1. A. Coscun, S. Ulgen, «Political Change and Turkey’s Foreign Policy» / «Πολιτική αλλαγή και η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας» (Carnegie Endowment)
2. S. Adar, «Turkey’s Euroasian Ambitions at a time of Geopolitical Uncertainty» / «Οι ευρωασιατικές φιλοδοξίες της Τουρκίας σε καιρό γεωπολιτικής αβεβαιότητας» (CEPS)
3. T. Barber, «Europe Express Weekend» για την Τουρκία, «Financial Times», 26.11.2022.

Και οι τρεις αυτές αναλύσεις καταλήγουν σε ορισμένα κοινά συμπεράσματα σε ό,τι αφορά τη στάση της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα. Δύο είναι τα σημαντικότερα: πρώτον, ανεξάρτητα από το ποια κομματική συμμαχία ή ηγέτης θα κερδίσει τις επερχόμενες εκλογές (Ερντογάν/ΑΚΡ ή αντιπολίτευση) η στάση της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα δεν πρόκειται να αλλάξει. Θα παραμείνει λίγο – πολύ αυτή που είναι, δηλαδή διεκδικητική και αναθεωρητική. Δεύτερον, η Τουρκία θα συνεχίσει να προσλαμβάνει την Ελλάδα ως απειλή και ως εχθρό. Ετσι, ενώ για άλλες περιοχές, Ευρωπαϊκή Ενωση, Μέση Ανατολή λ.χ., θα υπάρξουν αλλαγές, για την Ελλάδα (και Κύπρο) δεν πρόκειται να συμβεί κάτι παρεμφερές. Μάλιστα ο T. Barber παραθέτει αποτελέσματα δημοσκόπησης (του πανεπιστημίου Kadir Has) σύμφωνα με την οποία στο ερώτημα «Πιστεύετε ότι η Τουρκία θα πρέπει να καταβάλει προσπάθεια για τη βελτίωση των σχέσεων με χώρες που έχει προβλήματα;», μόνο ένα 25,2% απαντά καταφατικά για την Ελλάδα ενώ το 48,6% αρνητικά (και ένα άλλο 26,2% «δεν έχει ιδέα»).

Εξόχως ανησυχητικές διαπιστώσεις και ευρήματα για την προοπτική της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης και σχέσεων. Διαπιστώσεις που θα πρέπει όμως να προβληματίσουν σοβαρά και την ελληνική πλευρά. Πώς είναι δυνατόν μια χώρα όπως η Ελλάδα, που όπως διατείνεται και είναι απόλυτα προσηλωμένη στην ειρήνη, στο διεθνές δίκαιο, στις φιλικές σχέσεις συνεργασίας, να προσλαμβάνεται ως «απειλή» και «εχθρός» από τη μεγαλύτερη γειτονική της χώρα; Εάν ήταν η πρόσληψη ενός ανδρός (π.χ. του προέδρου Ερντογάν) θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι είναι ένα βολικό πρόσχημα, ένα άλλοθι για την αναθεωρητική, νεο-αυτοκρατορική πολιτική. Αλλά δεν είναι. Είναι κάτι πολύ ευρύτερο και δεν είναι ως φαίνεται προσχηματικό. Η πρόσληψη ως τέτοια είναι «αντικειμενική». Επομένως από τη στιγμή που «άλλο είμαστε» και «άλλο θεωρούν ότι είμαστε», αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να σκεφθούμε βαθιά γιατί συμβαίνει αυτό. Και το κυριότερο, τι θα πρέπει να αλλάξει για να εξαλειφθεί αυτή η εσφαλμένη πρόσληψη που εγκυμονεί βέβαια υψηλούς κινδύνους. Γιατί είναι προφανές ότι κάτι πρέπει να αλλάξει…

Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ). Tελευταίο του βιβλίο: «Επιτεύγματα και στρατηγικά λάθη της εξωτερικής πολιτικής της Μεταπολίτευσης» (εκδ. Θεμέλιο)