Στην κλίνη του Προκρούστη

Εν μέσω διαφαινόμενων μη αναστρέψιμων αλλαγών στη διεθνή πολιτική, απότοκων του πολέμου στην Ουκρανία και της συμπαρομαρτούσας ενεργειακής – επισιτιστικής πλανητικής ανασφάλειας, το ερώτημα περί της τελικής του έκβασης φαντάζει εξαιρετικά δυσοίωνο για το Κίεβο. Αν και στη διεθνή πολιτική οι προβλέψεις καθίστανται αδύνατες, το μόνο βέβαιο είναι (αξιολογώντας και την εφαρμοσθείσα στρατηγική κατατριβής της Ρωσίας στην Ουκρανία από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ) ότι η λήξη του πολέμου θα αποκρυσταλλωθεί σε μια νέα κατανομή ισχύος, συμφερόντων και εδαφικών συνόρων. Αυτό γιατί από τη μια πλευρά η Μόσχα αποσκοπεί σε εγγυήσεις ασφαλείας για το απαραβίαστο της σφαίρας επιρροής της, ενώ από την άλλη πλευρά η Ουάσιγκτον έχει ήδη εξαγγείλει την έναρξη ενός νέου γύρου ανταγωνισμού με τις «ρεβιζιονιστικές δυνάμεις της Κίνας και της Ρωσίας» που επιδιώκουν τη διαμόρφωση του «κόσμου σε αντιδιαστολή με τις αξίες και τα συμφέροντα των ΗΠΑ». Ως εκ τούτου οι ΗΠΑ επιλέγουν τη στρατηγική της υπερπόντιας εξισορρόπησης μέσα από την αναζωογόνηση – εκσυγχρονισμό των συμμαχιών – συνεργασιών τους σε πλανητικό επίπεδο ενάντια στους δυνητικούς περιφερειακούς ηγεμόνες, επιδιώκοντας τη στρατηγική τους περικύκλωση (strategic encirclement).

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν και την ιστορική εμπειρία με τις πολύχρωμες επαναστάσεις στις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες – Γεωργία, Ουκρανία, Κιργισία – και την εσωτερική υπονόμευση των πολιτικών καθεστώτων σε μια σειρά κρατών της Μέσης Ανατολής (Μπαχρέιν, Συρία, Υεμένη) και της Βόρειας Αφρικής (Αίγυπτος, Τυνησία, Λιβύη) κατά την περίοδο της Αραβικής Ανοιξης, κατ’ εφαρμογή της αμερικανικής στρατηγικής του «δημιουργικού χάους», καθίσταται πρόδηλος ο αξονικός πολιτικός στόχος της αμερικανικής πολιτικής της «Φιλελεύθερης Ηγεμονίας». Αναφερόμαστε στη διαμόρφωση περιφερειών ασφαλείας, μέσω της ανάσχεσης – εξάλειψης των δυνητικών ανταγωνιστών και της εγκαθίδρυσης φίλιων πολιτικών καθεστώτων ενταγμένων στο νατοϊκό πλαίσιο.

Αντίστροφα, ο θεμελιώδης στόχος της ρωσικής υψηλής στρατηγικής συνίσταται στη διασφάλιση της εσωτερικής – εξωτερικής κυριαρχίας, καθιστώντας εναργή τη στρατηγική της αναγκαιότητα για τη δημιουργία ενός γεωπολιτικού αναχώματος στα εδάφη της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Περιγράφοντας ως άμεση απειλή για την εθνική της ασφάλεια τη συσσώρευση του στρατιωτικού δυναμικού της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας στις παρυφές των ρωσικών συνόρων και την ανάληψη στρατιωτικών δραστηριοτήτων κατά παράβαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου, συνδυαστικά με την επέκταση της αμερικανικής αντιπυραυλικής άμυνας σε Ευρώπη, Ασία, Ειρηνικό και Εγγύς Ανατολή, καταδεικνύει την αναφυόμενη ρευστότητα στην πλανητική και περιφερειακή σταθερότητα.  Παράλληλα συμπαρατάσσεται με το Πεκίνο για την ανάδειξη ενός πολυπολικού διεθνούς συστήματος υπό τη βάση της αρχής της ειρηνικής συνύπαρξης – «είμαστε φίλοι με όλους». Ενώ και οι δύο, Ρωσία – Κίνα, μεθοδικά και συνεργατικά, διαμφισβητούν την πρωτοκαθεδρία του αμερικανικού δόγματος του νεοφιλελεύθερου ηγεμονισμού. Οπως χαρακτηριστικά επισήμανε o Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στη 18η ετήσια Σύνοδο της Λέσχης Βαλντάι (18-21/10/2021):

«Ζούμε σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών. […]. Η εκ νέου ευθυγράμμιση της ισορροπίας δυνάμεων προϋποθέτει ανακατανομή των μεριδίων (ισχύος) προς όφελος των ανερχόμενων και αναπτυσσόμενων χωρών που μέχρι τώρα ένιωθαν ότι είχαν μείνει εκτός. Για να το πούμε ωμά, η δυτική κυριαρχία των διεθνών υποθέσεων που ξεκίνησε πριν από αρκετούς αιώνες και για σύντομο χρονικό διάστημα ήταν σχεδόν απόλυτη στα τέλη του 20ού αιώνα, δίνει τη θέση της σε ένα πολύ πιο ποικιλόμορφο σύστημα».

Ο Διονύσης Τσιριγώτης είναι επίκουρος καθηγητής Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, Διεθνών Σχέσεων και Διπλωματίας στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς