Εκρηξη κατά {LF}των λοκντάουν {LF}και της ανελευθερίας {LF}στην Κίνα

Σε φιάσκο με επικίνδυνες συνέπειες μοιάζει να εξελίσσεται η πολιτική της «μηδενικής ανοχής» απέναντι στην Covid-19, την οποία έχει υιοθετήσει από την αρχή της πανδημίας το Πεκίνο και τη συνεχίζει ακόμη και σήμερα, τρία χρόνια μετά, υποστηρίζοντας ότι «σώζει ζωές». Κι όχι μόνο αυτό, αλλά απειλεί να αποτελέσει τη θρυαλλίδα που θα πυροδοτήσει μια γενικευμένη κοινωνική έκρηξη, η οποία θα φέρει στην επιφάνεια το σύνολο των προβλημάτων που αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Κάτι που, σε συνδυασμό με την περαιτέρω επιβράδυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, είναι σε θέση να απειλήσει τη συνοχή και τη σταθερότητα του καθεστώτος και του ίδιου του Σι Τζινπίνγκ.

Για του λόγου το αληθές, η τελευταία επίσημη καταμέτρηση κάνει λόγο για περίπου 40.000 νέα κρούσματα του ιού – αριθμός μικρός σε σύγκριση με άλλες χώρες του πλανήτη, ακόμη και σήμερα, αλλά μεγάλος για την Κίνα – γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η τακτική της καταστολής δεν αποδίδει καρπούς. Αναμφίβολα, ωστόσο, αυτό που ξεχωρίζει τα τελευταία 24ωρα είναι το κύμα των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας κατά των αλλεπάλληλων και σκληρών lockdowns, που επεκτείνεται στο Πεκίνο, τη Σαγκάη και πολλές ακόμη πόλεις της χώρας. Κάτι, αναμφίβολα, πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της χώρας, έστω κι αν ακόμη δεν μπορεί κανείς να κάνει σύγκριση, ούτε σε ένταση ούτε σε μαζικότητα, με την εξέγερση της Τιενανμέν το 1989 και με τις μεγάλες διαδηλώσεις που έχουν συγκλονίσει το Χονγκ Κονγκ.

Γενικεύεται η διαμαρτυρία

«Αυτό που ξεκίνησε ως έκφραση οργής για τον θάνατο δέκα ανθρώπων σε ένα συγκρότημα κατοικιών στην πόλη Ουρούμτσι της Δυτικής Κίνας επεκτάθηκε μέσα σε μια νύχτα, για να γίνει διαμαρτυρία κατά της πολιτικής της μηδενικής Covid, ακόμη και για τη διακυβέρνηση και τον αρχηγό του κόμματος», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά από την πλευρά της η γερμανική οικονομική εφημερίδα «Handelsblatt».

Η τάση ανυπακοής μοιάζει λοιπόν να κερδίζει έδαφος στην Κίνα, με αποτέλεσμα – όπως σημειώνουν στο σχετικό ρεπορτάζ τους οι «Financial Times» – οι εξελίξεις «να συνιστούν μία από τις πιο ισχυρές προκλήσεις για την εξουσία του Κομμουνιστικού Κόμματος εδώ και δεκαετίες». Πολύ περισσότερο καθώς έχουν αρχίσει να ακούγονται και να δυναμώνουν, κυρίως στη Σαγκάη, φωνές που θέτουν ευθέως στο στόχαστρο τον Σι, ζητώντας την παραίτησή του (αν και πρόσφατα διασφάλισε και τρίτη πενταετή θητεία στο τιμόνι), ενώ επιτίθενται συνολικά στο μοντέλο διακυβέρνησης από το Κόμμα.

Προφανώς, η κούραση από τους συνεχείς περιορισμούς, που κάνει την Κίνα να μοιάζει με μια απέραντη φυλακή, η οποία κλείνει και ανοίγει τις πόρτες της με ένα διάταγμα, έχει παίξει αποφασιστικό ρόλο σε αυτή την έκρηξη. Δεν αποτελεί, όμως, τη μοναδική αιτία. Αλλωστε, η μεγάλη και βίαιη απεργία στο εργοστάσιο της Foxconn στην πόλη Ζενγκζού, που είναι η μεγαλύτερη μονάδα κατασκευής iPhone στην Κίνα, αποτελεί μια απόδειξη για τον τρόπο που η υπερεκμετάλλευση, οι κακές συνθήκες εργασίας και οι χαμηλές αμοιβές διαπλέκονται οργανικά με το δημοκρατικό ζήτημα και τις διεκδικήσεις για περισσότερη ελευθερία στην έκφραση και την καθημερινή ζωή.

Πώς θα απαντήσει το καθεστώς;

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι διττό: Αφενός, πόσο και πώς θα συνεχιστεί αυτό το κύμα διαμαρτυρίας και ανυπακοής και, αφετέρου, με ποιον τρόπο θα απαντήσει το καθεστώς. Ειδικά, πάντως, όσον αφορά το δεύτερο σκέλος, η κατάσταση που διαμορφώνεται «θα ασκήσει έντονη πίεση στο Κόμμα προκειμένου να απαντήσει. Υπάρχει σοβαρή πιθανότητα μια απάντηση να είναι η ένταση της καταπίεσης, με τη σύλληψη και παραπομπή σε δίκη κάποιων διαδηλωτών», εκτίμησε μιλώντας στο Reuters ο Νταν Μάτινγκλι, βοηθός καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο αμερικανικό πανεπιστήμιο του Yale.

Η αλήθεια, βεβαίως, είναι ότι τουλάχιστον για την ώρα, το καθεστώς του Σι δεν μοιάζει να απειλείται ευθέως. Παράλληλα, εκτός από το χαρτί της άγριας και ωμής καταστολής – που έχει αποδείξει πως δεν θα διστάσει να παίξει εφόσον απαιτηθεί – διατηρεί και άλλες εναλλακτικές. Οπως είναι, για παράδειγμα, η επίρριψη της ευθύνης στις τοπικές Αρχές για «υπέρμετρη» και «δυσανάλογη» εφαρμογή των εντολών περιορισμού της νόσου, που πιθανότατα να συνοδευτεί από την «καρατόμηση» των επικεφαλής τους.

Σίγουρα, πάντως, εάν οι διαδηλώσεις συνεχιστούν και κλιμακωθούν, τότε ο Σι θα βρεθεί μπροστά στην πιο δύσκολη απόφαση της μέχρι σήμερα πολιτικής του διαδρομής.