Ποδόσφαιρο, παράγων φρονήματος

Επος του ’40 και τόνοι μελάνης και χαρτιού ξοδεύτηκαν και πάμπολλες εκδόσεις. Μόνον την τελευταία πενταετία 630 τίτλοι βιβλίων… Και το γεγονός ουδείς το φωτογράφισε όσο ο αθλητικός φακός!

Αύγουστος του 1940, δύο εβδομάδες μετά τον τορπιλισμό της «Ελλης», ο ίδιος ο Μεταξάς κάλεσε τους προέδρους των ποδοσφαιρικών συλλόγων Αθηνών και Πειραιώς. Και άπαντες ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του κυβερνήτη. Ο Μιχάλης Μανούσκος, ιδρυτής με τον Νότη Καμπέρο και πρόεδρος του Ολυμπιακού, βιομήχανος, πρώην στρατιωτικός και δήμαρχος Πειραιά κατόπιν επιθυμίας του Μεταξά. …Μόλις οι Γερμανοί μπήκαν στην Αθήνα απαίτησαν να παραμείνει δήμαρχος. Αρνήθηκε αυτός και οι συνέπειες οδυνηρές. Το εργοστάσιο σφραγίστηκε και ο ίδιος βρέθηκε κρατούμενος, με εντολή μεταφοράς του σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Τον διάσωσε ο ίδιος ο Τσολάκογλου.

Από κοντά ο Απόστολος Νικολαΐδης, πρόεδρος του Παναθηναϊκού, μέλος της Ολυμπιακής Ομάδας της Αμβέρσας, ήρωας του Μικρασιατικού, ο μεγάλος Καραμπάτης του Πανιωνίου, παναθλητής και εθελοντής στο Μικρασιατικό, ο Δημήτρης Μαρσέλλος του Απόλλωνα, οι πρόεδροι του Εθνικού, του Αστέρα Αθηνών, του Αθηναϊκού, και βεβαίως, ο πρόεδρος της πρωταθλήτριας ΑΕΚ, Βασίλειος Φρυδάς. Ο λόγος του Μεταξά μεστός, ύμνος στη λαοφιλία του ποδοσφαίρου. Επανειλημμένα διαπίστωνε τον έρωτα του ελληνικού λαού στο ποδόσφαιρο. Και στον πρώτο κιόλας χρόνο της κυβέρνησής του, με εντολή του δρομολόγησε τα διαβόητα σχολικά και πανεπιστημιακά πρωταθλήματα, υποχρεώνοντας τα σωματεία να διαθέτουν τους αγωνιστικούς τους χώρους, στις ανάγκες των σχολικών πρωταθλημάτων. Ταυτόχρονα, με προσωπική του παρέμβαση, δρομολογήθηκε η παραχώρηση στον Πανιώνιο του χώρου στη Νέα Σμύρνη για γήπεδο, που οριστικοποιήθηκε το 1939. Σειρά έργων εξάλλου έγιναν στη Νέα Φιλαδέλφεια, ολοκληρώθηκε η εξέδρα του Παναθηναϊκού της Λεωφόρο Αλεξάνδρας, παραχωρήθηκε η έκταση στην Τούμπα για τον ΠΑΟΚ και σε όλες τις πόλεις στην Ελλάδα υπήρξε μέριμνα ανέγερσης και συντήρησης γηπέδων.

Είχε πλήρως αντιληφθεί τη σχέση λαού και ποδοσφαίρου. Αποτέλεσμα, κάθε χρόνο στις παρελάσεις και στις εθνικές εορτές, οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι συμμετείχαν με τα λάβαρά τους, τις αγωνιστικές τους εμφανίσεις και με στρατιωτικό βήμα παρελαύνουν και εισπράττουν τον ενθουσιασμό και την επιδοκιμασία του λαού… Και βεβαίως, είναι πολύ μεγαλύτερη από τα στρατιωτικά αγήματα, αφού συμμετείχαν όλοι, άνευ ουδεμίας απουσίας και προκαλούσαν παραλήρημα!!! Αυτό ο στρατηγός το κατέγραψε. Ετσι, στην ώρα μηδέν, διαβάζοντας το πολυτιμότερο και ασμένως ζητούμενο, που ονομάζεται φρόνημα, απευθύνθηκε στους λαϊκούς ήρωες, τα είδωλα του λαού, που ήταν οι ποδοσφαιριστές. Και ο λόγος του απλός γεμάτος νόημα. Μας τον διέσωσε ο μεγάλος Λιδωρίκης, που λίγο αργότερα φόρεσε το τιμημένο χακί μαζί με τον Σακελλάριο, τον Γιαλαμά, τον Σπυρόπουλο, τον Παπαδούκα, τον Πατρίκιο, τον Γιαννακόπουλο, τον Ιωαννίδη, τον Μπαγιαντέρα, τον Τσιτσάνη, τον Παπαϊωάνου, τον Παγιουμτζή, τον Περπινιάδη…:

«Σας κάλεσα», είπε ο Μεταξάς, «αυτήν την λίαν κρίσιμη στιγμή για την πατρίδα μας, όχι σαν πολίτες, όχι σαν προέδρους, αλλά σαν εκπροσώπους ενός χώρου που επηρεάζει, εμψυχώνει και ενθαρρύνει τον ελληνικό λαό όσο ουδείς έτερος… Το άθλημα που διαχειρίζεσθε συναρπάζει τον λαό περισσότερο από οτιδήποτε άλλο… Σε κάθε μετακίνησή σας σάς ακολουθούν χιλιάδες πιστοί, μιλάμε για ταξίδια ολοήμερα, και δύο ημερών, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών. Το αυτό και κάθε Κυριακή, όταν πληρούνται ασφυκτικά τα γήπεδα… Ολη αυτή την πίστη του λαού στα αθλητικά του είδωλα, ζητώ την αρωγή σας να τη διοχετεύσουμε στην καρδιά του ελληνικού λαού και να οδηγήσουμε το φρόνημά του σε Ολύμπιες κορυφές. Απαιτώ, κύριοι, την αμέριστη αρωγή σας… Και η πατρίς, ευγνωμονούσα, σας συγχαίρει!».

Την ίδια µέρα κιόλας οι πρόεδροι είχαν ενημερώσει τους πάντες. Με συνεχείς ομιλίες, ερμηνεύουν επαρκώς τις προεδρικές ρήσεις. Και το μήνυμα πέρασε καλώδιο στους αγωνιζόμενους αθλητές, και το διάβαζαν αχόρταγα οι φίλαθλοι στις εξέδρες. Πριν από κάθε αγώνα, ύψωση της γαλανόλευκης και εθνικός ύμνος. Και στο τέλος των αγώνων υποστολή σημαίας, με όρθιους τους κατάκοπους αθλητές, οι οποίοι μετά την υποστολή χαιρετούσαν «Ζήτω η Ελλάς». Και οι φίλαθλοι, παρακολουθούσαν, βιώνοντας ένα μοναδικό συναίσθημα πληρότητας για τη Μητέρα Πατρίδα.

Και µε την έναρξη του πολέμου, μας ενημερώνει ο Παύλος Παλαιολόγος: «Ενα θέαμα από αυτά που τα ζεις μια φορά. Μοναδικές στιγμές στη ζωή σου»… Δίπλα στα παιδιά, με το χαμόγελο στα χείλη, οι αθλητικοί τους ήρωες, αυτοί που τα κατορθώματά τους εισέρχονται στα δώματα των μύθων και αποτελούν για χρόνια εξιστορούμενες αναμνήσεις, που τις βίωσαν και τις λένε και τις ξαναλένε, άπειρες φορές! Ολοι αυτοί δίπλα τους, συμβαδιστές στη Μεγάλη Πορεία, στη Μοναδική Παρέλαση στη ζωή τους, στον Δρόμο για το Μέτωπο.

Με το χαµόγελο στα χείλη και δίπλα σου ο Βάζος, ο Ράγκος, ο Συμεωνίδης, ο Πιερράκος, ο Τσολίνας, ο Μηγιάκης, ο Τζανετής, ο Ρίμπας, ο Δελαβίνιας, ο Βασιλείου, ο Μαρόπουλος, ο Βελλίδης… Και το χαμόγελο γίνεται παραλήρημα και η λαχτάρα για Μέτωπο τραγούδι και παιάνας. Κι ο Μεταξάς, για μια ακόμη φορά, είχε διαβάσει άριστα την ψυχολογία του λαού! Και οι επιλογές του κάνουν τον φόβο χαρά και τον πόνο του αποχαιρετισμού υπόσχεση επιστροφής, με τον Κότινο της Νίκης… Κι αυτό πέρναγε ηλεκτρικό ρεύμα στους βαλκανιομάχους πατεράδες μας, στις μανάδες, στις αγαπημένες τους, στα παιδιά τους… και όλοι τους, βλέποντας τους λεβέντες να συμπορεύονται με τους αθλητικούς και πνευματικούς τους ήρωες, τον Κώστα Γιαννίδη, τον Σπάρτακο, τον Βέλλα, τον Φώτη Πολυμέρη, τον Επιτροπάκη, τον Κωνσταντάρα, τον Παπαγιαννόπουλο, τον Στολίγκα, τον Γαβριηλίδη, τον Διανέλο, τον Ελύτη, τον Γκάτσο, τον Ρίτσο, τον Τσαρούχη, τον Κουν, αισθάνονταν το μέγεθος του χρέους και τη δικαιοσύνη της Πολιτείας, που δεν εξαίρεσε κανέναν από τη Μεγάλη Πορεία. Εκτός ορισμένων, που προσκόμισαν προβλήματα υγείας, όπως ο μετέπειτα εθνάρχης!..