Αύξηση αναγνωστών από το 2010, στην κορυφή η ελληνική λογοτεχνία

Το 2010 στην έρευνα που είχε δημοσιοποιήσει το ΕΚΕΒΙ για την αναγνωστική συμπεριφορά των Ελλήνων το 43% των ερωτωμένων είχε διαβάσει τουλάχιστον ένα βιβλίο (εκτός σπουδών / επαγγέλματος και πρακτικών) έναντι 34% το 2004. Ο μέσος αριθμός αναγνωσμένων βιβλίων από τον γενικό πληθυσμό ήταν 5,9. Στην έρευνα του ΟΣΔΕΛ με τίτλο «Αναγνώσεις, αναγνώστες και αναγνώστριες: Το βιβλίο και το κοινό του στην Ελλάδα», η οποία δημοσιοποιήθηκε χθες, το 65% δήλωσε ότι διάβασε (με οποιονδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένων και των audiobooks / ebooks) ένα βιβλίο κατά το τελευταίο έτος. Το μέσο πλήθος βιβλίων που έχουν διαβαστεί είναι 8,1 (αντιστοίχως, ο μέσος αναγνώστης αγοράζει περίπου 6 βιβλία τον χρόνο, με το 25% να προορίζονται για παιδιά). Είναι ένα από τα μεγέθη που δείχνουν την αυξητική τάση στις αναγνωστικές συνήθειες των Ελλήνων, με δεδομένο μάλιστα ότι και το 2010 η έρευνα είχε πραγματοποιηθεί από την ίδια εταιρεία: τη Metron Analysis και τον Στράτο Φαναρά.

Ο πληθυσμός σήμερα τριχοτομείται σε μη αναγνώστες (35%), μη εντατικούς αναγνώστες (34%) και εντατικούς αναγνώστες (31%).

Κύριος λόγος για τη μη ανάγνωση βιβλίων παραμένει η έλλειψη χρόνου (39% το 2010 έναντι 51% το 2021) και ακολουθεί η έλλειψη ενδιαφέροντος ή διάθεσης για διάβασμα (30% το 2010 έναντι 22% το 2021).

Τι διαβάζουμε

H ελληνική λογοτεχνία βρίσκεται στην πρώτη θέση προτίμησης (60%), ακολουθούν η ξένη λογοτεχνία (47%), η ιστορία (40%) και η αστυνομική λογοτεχνία (39%) – το τελευταίο είδος δεν καταγραφόταν καν 11 χρόνια πριν. Οσο υψηλότερο είναι το εκπαιδευτικό επίπεδο των ερωτωμένων τόσο αυξάνονται οι τιμές στον δείκτη ανάγνωσης. Ειδικότερα, οι ερωτώμενοι ανώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου έχουν μέση τιμή στον δείκτη 8,1 έναντι 3,5 των ερωτωμένων κατώτερου εκπαιδευτικού επιπέδου.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το στοιχείο ότι σημαντικός παράγοντας στην αγορά ενός βιβλίου είναι η διάδοσή του από στόμα σε στόμα, ενώ ο ρόλος του Διαδικτύου αναδεικνύεται στην περίπτωση των νέων. Επίσης, όσο αυξάνονται τα βιβλία που υπάρχουν στο νοικοκυριό ή που υπήρχαν στην παιδική βιβλιοθήκη των ερωτωμένων τόσο αυξάνεται και ο δείκτης ανάγνωσης κατά το τελευταίο έτος.

Την επιστημονική διεύθυνση της έρευνας – από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Φεβρουάριο του 2022 – είχε ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στις προτάσεις που συνόδευαν τα συμπεράσματα επισημαίνεται: «Για να είναι ρεαλιστικές οι προσπάθειες εκδημοκρατισμού της ανάγνωσης πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο κοινωνιολογικές παρατηρήσεις: α) πως η αναγνωστική ευχέρεια δεν είναι ισάξια κατανεμημένη σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, β) πως υπάρχουν κοινωνικές ομάδες των οποίων η κουλτούρα όχι απλώς προσανατολίζεται σε διαφορετικές αξίες από εκείνες που προϋποθέτει και συνεπάγεται η συστηματική αναγνωστική πρακτική, αλλά και απαξιώνει ρητά την ανάγνωση βιβλίων». Επίσης: «Οι εμφορούμενες από τη λογική του μάρκετινγκ προσπάθειες προώθησης της επαφής με τα βιβλία ως πολιτισμικά αγαθά συμβάλλουν μόνο πρόσκαιρα και μερικώς στην άρση των κοινωνικών ανισοτήτων…».

Δημόσια συζήτηση

O ΟΣΔΕΛ διοργανώνει δημόσια συζήτηση στις 8 Νοεμβρίου (19.00), στο Ωδείο Αθηνών (αμφιθέατρο «Ιωάννης Δεσποτόπουλος»). Στην εκδήλωση θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της έρευνας και θα ακολουθήσει συζήτηση, στην οποία θα συμμετάσχουν η συγγραφέας Λένα Διβάνη, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, πρόεδρος Εφορευτικού Συμβουλίου Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, η σκηνοθέτρια Ολγα Μαλέα και ο καθηγητής Νίκος Παναγιωτόπουλος. Τη συζήτηση θα συντονίσει η δημοσιογράφος Ξένια Κουναλάκη. Η έρευνα θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη στον ιστότοπο του Οργανισμού (www.osdel.gr).