Το «κορίτσι» που δεν είναι του Βερμέερ

Φως σε ένα μυστήριο που αναζητούσε λύση εδώ και τρεις δεκαετίες έριξαν οι επιστήμονες αποκαλύπτοντας ότι ο πίνακας «Κορίτσι με φλάουτο» οριστικά δεν αποτελεί δημιουργία του Γιοχάνες Βερμέερ. Δημιούργησαν όμως ένα νέο καθώς άγνωστο παραμένει ποιος μπορεί να τον φιλοτέχνησε, αφού θεωρείται βέβαιο ότι ο ζωγράφος του πίνακα γνώριζε τα μυστικά της τεχνικής τού εκ των κορυφαίων της Χρυσής Εποχής της Ολλανδικής Ζωγραφικής (17ος αι.) και τα οποία ήταν αδύνατο να αντιγραφούν με μια απλή παρατήρηση της επιφάνειας ενός τελειωμένου έργου. Από την άλλη πλευρά, όμως, οι πηγές δεν αναφέρουν ότι ο Βερμέερ είχε βοηθούς στο εργαστήριό του ή μαθητές εγγεγραμμένους στην τοπική συντεχνία.

Αν και η ταυτότητα του δημιουργού του εν λόγω πίνακα είχε τεθεί υπό αμφισβήτηση τα τελευταία 30 χρόνια επειδή ήταν ένας από τους δύο που θεωρούνταν έργα του Βερμέερ αλλά είχαν ολοκληρωθεί πάνω σε ξύλινες επιφάνειες – ο δεύτερος είναι «Το κορίτσι με το κόκκινο καπέλο» στον οποίο έχει ποζάρει η ίδια κοπέλα που απεικονίζεται και στον πίνακα με το φλάουτο – δεν είχε μετά βεβαιότητος αποδειχθεί ότι δεν ήταν έργο του Βερμέερ.

Η πανδημία που οδήγησε στο κλείσιμο των μουσείων έδωσε στους ερευνητές της Εθνικής Πινακοθήκης της Ουάσιγκτον, στην οποία ανήκουν και τα δύο έργα (μαζί με δύο μη αμφισβητούμενα, τη «Γυναίκα που γράφει γράμμα» και τη «Γυναίκα με ζυγαριά») τον απαιτούμενο χρόνο για να αξιοποιήσουν τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις για να εντοπίσουν το χέρι που τους ζωγράφισε.

Η μικροσκοπική ανάλυση των χρωστικών ουσιών και η προηγμένη τεχνολογία απεικόνισης αποκάλυψαν μια ασυνήθιστη προσέγγιση που αφορά την επίστρωση των χρωμάτων. Ο ζωγράφος του «Κοριτσιού με το φλάουτο», αν και είχε χρησιμοποιήσει παρόμοια υλικά και πολύ κοντινή τεχνική με εκείνη του Βερμέερ, είχε χειριστεί με διαφορετικό τρόπο όλα τα στρώματα των χρωμάτων ώστε στην επιφάνεια να έχει δημιουργηθεί ένα τραχύ φινίρισμα σε αντίθεση με τις λείες επιφάνειες που έκαναν τον Βερμέερ να ξεχωρίζει ως έναν από τους καλύτερους ζωγράφους στην Ιστορία της Τέχνης.

Η συλλογή της Πινακοθήκης περιλαμβάνει τέσσερα έργα του ολλανδού ζωγράφου, τα οποία και εξετάστηκαν στο σύνολό τους με τον ίδιο προηγμένο τεχνολογικά τρόπο. Το δεύτερο υπό αμφισβήτηση έργο, το «Κορίτσι με το κόκκινο καπέλο», αποδείχθηκε αυθεντικό.

Η νέα αυτή ανακάλυψη είναι ιδιαιτέρως σημαντική καθώς τα αυθεντικά έργα του Βερμέερ είναι περί τα 35, οπότε η αφαίρεση ενός από τον κατάλογο με τους πίνακες που έχει φιλοτεχνήσει παίζει πολύ μεγάλο ρόλο για την έρευνα, την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και την αγορά τέχνης.

Θεωρίες

Μια θεωρία που δεν έχει πολύ μεγάλη αποδοχή από τους ιστορικούς τέχνης θέλει τη μεγαλύτερη κόρη του Βερμέερ, Μαρία, να μαθήτευσε μυστικά κοντά στον πατέρα της και να ολοκλήρωσε ορισμένους πίνακες, όπως και τον επίμαχο, μετά τον θάνατό του. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή ο Βερμέερ ξεκίνησε το έργο, αλλά κάποιο άλλο χέρι ευθύνεται για την ολοκλήρωσή του.

Και τα τέσσερα έργα παρουσιάζονται στη νέα έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον υπό τον τίτλο «Τα μυστικά του Βερμέερ», που εγκαινιάστηκε το Σάββατο μαζί με δύο γνωστά πλαστά έργα, δημιουργίες του 20ού αιώνα, που επίσης ανήκουν στη συλλογή του μουσείου. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 8 Ιανουαρίου. «Το κορίτσι με φλάουτο» δεν θα αποσυρθεί από τους εκθεσιακούς χώρους μετά τα νέα δεδομένα και θα ταξιδέψει τον επόμενο χρόνο στη μεγαλύτερη έκθεση που έχει γίνει για τον Βερμέερ στο Ράικσμιουζιουμ στο Αμστερνταμ.