Αποχαιρετισμός {LF}με τέσσερα δισεκατομμύρια θεατές

Πλάι στον αγαπημένο της σύζυγο, τον πρίγκιπα Φίλιππο, αναπαύεται από χθες το βράδυ η βασίλισσα Ελισάβετ, στο παρεκκλήσι που είχε ζητήσει η ίδια να ανεγερθεί, το 1962, στη μνήμη του πατέρα της, Γεώργιου ΣΤ΄, στο Κάστρο του Ουίνδσορ. Ο Φίλιππος απεβίωσε πέρυσι, η σορός του ωστόσο είχε τοποθετηθεί σε μια βασιλική κρύπτη ώστε να ταφεί μαζί με τη βασίλισσα όταν ερχόταν η ώρα. Ηταν μια ιδιωτική τελετή η τελευταία πράξη μιας πολύ δημόσιας κηδείας την οποία εκτιμάται ότι παρακολούθησαν, από την τηλεόραση ή μέσω Internet, έως και τέσσερα δισεκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο. Η μακροβιότερη μονάρχης στην ιστορία της Βρετανίας διεκδικεί μετά θάνατον ακόμα ένα ρεκόρ.

Επειτα από ένα τετραήμερο λαϊκό προσκύνημα στο βρετανικό κοινοβούλιο, κατά την οποία απηύθυναν το τελευταίο χαίρε στη βασίλισσα εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, το φέρετρο με τη σορό της Ελισάβετ μεταφέρθηκε χθες πάνω σε κιλλίβαντα τον οποίο έσυρε άγημα 142 ναυτών, στο αβαείο του Ουέστμινστερ για τη νεκρώσιμη ακολουθία. Παρόντες συνολικά 2.000 άνθρωποι, ανάμεσά τους και 500 υψηλόβαθμοι ξένοι προσκεκλημένοι, πρόεδροι, πρωθυπουργοί και εστεμμένοι. Πολλοί μιλούσαν για μια «ανεπίσημη παγκόσμια σύνοδο», από την οποία πάντως έλαμψαν διά της απουσίας τους, αφού δεν είχαν λάβει πρόσκληση, η Ρωσία, η Λευκορωσία, η Συρία, το Αφγανιστάν, η Βενεζουέλα και η Βόρεια Κορέα. Μετά το πέρας της ακολουθίας οι ξένοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένης της προέδρου της Ελλάδας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, μετέβησαν στο Church House, την έδρα της Εκκλησίας της Αγγλίας, για τη δεξίωση που παρέθεσε ο βρετανός υπουργός Εξωτερικών, Τζέιμς Κλέβερλι. Από την πλευρά της, η βασιλική οικογένεια συνόδευσε πεζή το φέρετρο με τη σορό της Ελισάβετ μέχρι την Αψίδα του Ουέλινγκτον, πολύ κοντά στα Ανάκτορα: από εκεί η βασίλισσα ξεκίνησε με νεκροφόρα το ταξίδι προς την τελευταία της κατοικία στο Ουίνδσορ.

Αλλά αυτή ήταν μία στεγνή περιγραφή και η κηδεία της Ελισάβετ ήταν γεμάτη συναίσθημα. Οι ήχοι της γκάιντας και της πένθιμης καμπάνας που συνόδευσαν τη βασιλική σορό, το άγημα και τη βασιλική οικογένεια από το βρετανικό κοινοβούλιο στο αβαείο του Ουέστμινστερ. Οι επευφημίες και τα χειροκροτήματα από τα πλήθη που είχαν παραταχθεί στους δρόμους. Οι ύμνοι και οι ψαλμοί, εντός του αβαείου, το μοιρολόι του αυλητή της βασίλισσας, η δίλεπτη σιωπή σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο. Το χειρόγραφο, τρυφερό σημείωμα που είχε τοποθετήσει πάνω στο φέρετρο της βασίλισσας ο νέος μονάρχης της χώρας. Και το στεφάνι από δενδρολίβανο, βελανιδιά και μυρτιά – μία μυρτιά που αντλούσε την καταγωγή της από τη γαμήλια ανθοδέσμη της Ελισάβετ, το 1947. Τo συντετριμμένο βλέμμα του Καρόλου, τα δάκρυα επωνύμων και ανωνύμων, τα σκοτεινιασμένα πρόσωπα του πρίγκιπα διαδόχου Ουίλιαμ και του μικρότερου αδελφού του, του Χάρι, τα υποστηρικτικά χέρια του Ουίλιαμ και της Κέιτ πάνω στους ώμους των δύο μεγαλύτερων παιδιών τους, του εννιάχρονου Τζορτζ (Γεώργιου) και της επτάχρονης Σάρλοτ. Η ομιλία του αρχιεπισκόπου του Κάντερμπερι, Τζάστιν Ουέλμπι: «Λίγοι ηγέτες δέχονται αυτό το ξεχείλισμα αγάπης που έχουμε δει». Οι δηλώσεις κάποιων από όλους εκείνους που είχαν σηκωθεί από το ξημέρωμα προκειμένου να πιάσουν θέσεις στους δρόμους από τους οποίους θα περνούσε η πομπή: «Ηθελα να συμμετάσχω. Είναι μία μεγάλη μέρα της Ιστορίας μας, είναι μέρος της ζωής μας»… «Θέλω να γίνω μέρος της Ιστορίας. Θα λέω για αυτή τη στιγμή στα παιδιά μου. Θα τους λέω: “Ημουν εκεί!”».

Ηταν μια μεγαλοπρεπής κηδεία, μία ευκαιρία για το παλάτι να επιδείξει το κύρος του και να ενισχύσει το έρεισμα της μοναρχίας – αλλά και μία σπάνια ευκαιρία για τη βρετανική διπλωματία να λάμψει. Λίγο πριν τοποθετηθεί στη βασιλική κρύπτη η Ελισάβετ, στο Ουίνδσορ, εν όψει της ταφής της, το στέμμα, το σκήπτρο και η σταυροφόρος σφαίρα αφαιρέθηκαν από το φέρετρο. Η βασίλισσα πέθανε, αλλά η μοναρχία ζει. Η περίοδος του πένθους για τη βασιλική οικογένεια θα συνεχιστεί για ακόμα έξι ημέρες, όμως το δεκαήμερο εθνικό πένθος για την Ελισάβετ έλαβε τέλος. Σιγά-σιγά η Βρετανία και η νέα πρωθυπουργός της, η Λιζ Τρας, θα πρέπει να επιστρέψουν στη μουντή καθημερινότητα και τις πολλαπλές κρίσεις – κρίση της αγοραστικής δύναμης, ενεργειακή κρίση, επισιτιστική κρίση… – που αντιμετωπίζει η χώρα.