«Χρυσό» ντοκιμαντέρ, φαβορί και εκπλήξεις

Στα βραβεία της 79ης Κινηματογραφικής Μόστρα που το περασμένο Σάββατο κατέβασε αυλαία στη Σάλα Γκράντε του Λίντο, εκπλήξεις και σωστές προβλέψεις μοιάζουν να ισοβαθμούν σε μια απονομή-θρίαμβο της αγγλόφωνης δημιουργίας. Σπανίως μια ταινία τεκμηρίωσης (ντοκιμαντέρ) κερδίζει το ανώτατο βραβείο στη Μόστρα (έχει συμβεί στο παρελθόν με το «Sacro Gra» του Τζιανφράνκο Ρόσι), αλλά αυτό συνέβη φέτος με το αμερικανικό «All the beauty and the bloodshed» (Ολη η ομορφιά και η αιματοχυσία) της Λόρα Πόιτρας που απέσπασε τον Χρυσό Λέοντα. «Νομίζω ότι μιλώ διά στόματος όλων των μελών απονέμοντας τον Χρυσό Λέοντα στο “All the beauty and the bloodshed”» είπε χαρακτηριστικά η ηθοποιός Τζούλιαν Μουρ, πρόεδρος της φετινής κριτικής επιτροπής στη Μόστρα…

Εμφανής ο πολιτικός απόηχος αυτής της βράβευσης σε μια εποχή που η λέξη «φάρμακο» προκαλεί ανατριχίλα. Το «All the beauty and the bloodshed» μας κάνει κοινωνούς της ακούραστης ακτιβιστικής δράσης της νεοϋορκέζας καλλιτέχνιδας και φωτογράφου Ναν Γκόλντιν, η οποία εδώ και χρόνια πολεμά – με επιτυχία – κολοσσούς επιχειρήσεων που φαινομενικά δείχνουν ανέγγιχτοι λόγω της οικονομικής τους ισχύος. Η πιο γνωστή νίκη της Γκόλντιν σχετίζεται με τη δυναστεία Σάκλερ της φαρμακοβιομηχανίας με το ίδιο όνομα. Μέσω της οργάνωσής της, Ρ.Α.Ι.Ν., η Γκόλντιν κατάφερε να ενορχηστρώσει διαμαρτυρίες σε πολυσύχναστους χώρους όπως το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης ώστε να επιστήσει την προσοχή του κόσμου στην «τοξική φιλανθρωπία» της Σάκλερ, της οποίας η εταιρεία, Purdue Pharma, πυροδότησε την επιδημία οπιοειδών και το δημοφιλέστερο ίσως φάρμακό της, OxyContin, με τραγικές συνέπειες.

Η βραβευμένη με Οσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ για το «Citizenfour» (2014) Λ. Πόιτρας δεν μπόρεσε να συγκρατήσει το βούρκωμά της για τη μεγάλη τιμή που της έγινε στη Βενετία. Στον ευχαριστήριο λόγο της δεν παρέλειψε να αναφερθεί στο γεγονός ότι το φεστιβάλ Βενετίας αναγνωρίζει το ντοκιμαντέρ ως σινεμά. Δυστυχώς από την αίθουσα έλειπε η ίδια η ουσιαστική νικήτρια, η Ναν Γκόλντιν, που αυτή την περίοδο εργάζεται στη Νέα Υόρκη.

ΠΑΝΑΧΙ. Ο πολιτικός απόηχος των βραβείων φάνηκε και με τη βράβευση της ιρανικής ταινίας «No bears» του Τζαφάρ Παναχί ο οποίος, ως γνωστόν, ταλαιπωρείται επί χρόνια από το καθεστώς της χώρας του και του απαγορεύεται η έξοδος από τη χώρα. Σύσσωμο το κοινό της Σάλα Γκράντε σηκώθηκε από τα καθίσματα για να χειροκροτήσει τη βράβευση με το βραβείο της επιτροπής μιας ταινίας που ταυτίζει την κινηματογραφική δημιουργία με την ανθρώπινη ελευθερία.

Αν η βράβευση του «All the beauty and the bloodshed» έπιασε πολλούς στον ύπνο (η ταινία άρεσε, αλλά δεν ήταν φαβορί), το ακριβώς αντίθετο συνέβη με τη βράβευση της Αυστραλής Κέιτ Μπλάνσετ με το Copa Volpi καλύτερης γυναικείας ερμηνείας (το δεύτερό της μετά το βραβείο που είχε κερδίσει ως Μπομπ Ντίλαν στο «I am not there»). Το απόλυτο φαβορί σε αυτή την κατηγορία φέτος, σχεδόν χωρίς ανταγωνισμό, κέρδισε το βραβείο για την ταινία «Tarr» του Τοντ Φιλντ που σίγουρα πλέον θα την οδηγήσει για μία ακόμη φορά στα βραβεία Οσκαρ (έχει ήδη δύο). Επικοινωνιακή και γεμάτη ενέργεια, η Μπλάνσετ είπε για το βραβείο της «θα πιώ πολύ κρασί αργότερα μέσα από αυτό το κύπελλο – και δεν αστειεύομαι καθόλου». Συμπλήρωσε ότι στην ουσία το βραβείο της ανήκει στον σκηνοθέτη Τοντ Φιλντ ο οποίος με το «Tarr» έκανε ένα μεγάλο comeback πίσω από την κάμερα. Η τελευταία κινηματογραφική ταινία του Φιλντ είναι οι «Κρυφές επιθυμίες» το 2006.

Αν και για τη δουλειά του στη «Φάλαινα» ο Μπρένταν Φρέιζερ ήταν το φαβορί για το αντίστοιχο βραβείο στους άντρες ηθοποιούς, η επιτροπή επέλεξε έναν άλλο αγγλόφωνο ηθοποιό, τον Κόλιν Φάρελ για το Copa Volpi ανδρικής ερμηνείας. Είχαμε ήδη αναφέρει ότι τα «Πνεύματα του Ινισέριν» (The Banshees of Inisherin) ήταν η ταινία του φετινού διαγωνιστικού τμήματος στη Μόστρα που αγαπήθηκε περισσότερο από όλες και ότι πολύ δύσκολα θα έλειπε από τα βραβεία. Και όχι απλώς αυτό έγινε, αλλά κέρδισε δύο. Θυμίζουμε ότι η ταινία αναφέρεται στον μικρο-εμφύλιο δύο ιρλανδών πρώην φίλων στο νησί Ινισέριν (Φάρελ – Μπρένταν Γκλίσον) την ώρα που ο πραγματικός εμφύλιος μαίνεται απέναντι στο μεγάλο νησί. Εκτός από τον Φάρελ βραβεύτηκε με τον Αργυρό Λέοντα καλύτερου σεναρίου και ο βρετανός σκηνοθέτης-σεναριογράφος της Μάρτιν Μακ Ντόνα ο οποίος μάλιστα παρέλαβε το βραβείο του Φάρελ ο οποίος δεν βρισκόταν στην τελετή. Για την ακρίβεια, ο Φάρελ μίλησε μέσω Skype από το Λος Αντζελες (όπου χρειάστηκε να επιστρέψει λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων). Ιδιαίτερα θερμός στις ευχαριστίες του, ο Φάρελ άφησε στο τέλος τα καλύτερα λόγια για τον συμπρωταγωνιστή του, Μπ. Γκλίσον, με τον οποίο είχε παίξει και στο μικρό αριστούργημα του Μακ Ντόνα «Αποστολή στην Μπριζ». Για τον Γκλίσον μάλιστα ο Φάρελ έβαλε ένα μάτσο μπανάνες μπροστά στον φακό – προφανώς ένα εσωτερικό αστείο τους.

ΚΑΝΙΒΑΛΟΙ. Διπλή όμως ήταν και η βράβευση του «Bones and all» (Κόκαλα και όλα), επίσης αγγλόφωνης ταινίας, που αν και δίχασε πολύ, τελικά βρέθηκε στα βραβεία κερδίζοντας τον Αργυρό Λέοντα σκηνοθεσίας για τον Λούκα Γκουαντανίνο και το βραβείο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι νέου ηθοποιού για την Τέιλορ Ράσελ. Στην πιο τολμηρή στιγμή της καριέρας του ο δημιουργός τού «Να με φωνάζεις με το όνομά σου» έφτιαξε ένα love story που εκτυλίσσεται στις πολιτείες της Κεντρικής Αμερικής και έχει σε πρώτο πλάνο ένα ζευγάρι… κανίβαλων! Το παράξενο μα και απίστευτο με αυτή την ταινία είναι ότι παρά την αγριάδα πολλών της σκηνών της, δεν γίνεται ποτέ απωθητική βγάζοντας ταυτόχρονα μια τρυφερότητα ως αλληγορία πάνω στο ζήτημα του εθισμού.

Τέλος, μια πολύ σκληρή αλλά από πλευράς θέματος εξαιρετικά επίκαιρη (ιδίως για την Ελλάδα) ταινία, η «Saint Omer», της μαύρης γαλλίδας δημιουργού Αλίς Ντιοπ, κέρδισε τον Αργυρό Λέοντα – Μεγάλο βραβείο της επιτροπής. Στην ταινία παρακολουθούμε τη δίκη μιας νεαρής γυναίκας που κατηγορείται ότι σκότωσε τη 15 μηνών κόρη της εγκαταλείποντάς την στην ανερχόμενη παλίρροια σε μια παραλία στη Βόρεια Γαλλία. Αλλά καθώς η δίκη εκτυλίσσεται, τα λόγια των κατηγορουμένων και οι καταθέσεις μαρτύρων κλονίζουν τις πεποιθήσεις μας θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη δική μας κρίση.

Μας θυμίζει κάτι όλο αυτό;