Επιστροφή στις παλιές δικομματικές εποχές

Τα χρόνια των Μνημονίων έφεραν μια ανακατάταξη στις πολιτικές δυνάμεις που σπάνια συμβαίνει: οι δύο βασικοί πόλοι της ελληνικής πολιτικής σκηνής απέκτησαν έναν κοινό αντίπαλο. Εκεί που οι πολίτες είχαν συνηθίσει τις σφοδρές συγκρούσεις ανάμεσα σε γαλάζιους και πράσινους βουλευτές, έπρεπε σταδιακά να συνηθίσουν μια νέα πραγματικότητα. Παρά τις διαχωριστικές γραμμές που έθετε η προηγούμενη, αλλά και η σημερινή ηγεσία του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ με τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη, οι αιχμές από πλευράς ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζονταν – ακόμα και από τον πρόεδρο της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που «προειδοποιούσε» το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ να μη γίνει ξανά «παρακολούθημα της ΝΔ». Η υπόθεση των παρακολουθήσεων, που έχει στον πυρήνα της τον Νίκο Ανδρουλάκη, έχει τραβήξει το σκοινί στις σχέσεις των δύο κομμάτων ακόμα και σε θεσμικό επίπεδο, θυμίζοντας τις παλιές δικομματικές εποχές.

Προτού τα δεδομένα αλλάξουν, ο Νίκος Ανδρουλάκης είχε ήδη ξεκαθαρίσει τη θέση του όσον αφορά τον επόμενο πρωθυπουργό – δεν πρέπει να είναι ούτε ο Μητσοτάκης ούτε ο Τσίπρας. Η στάση αυτή είχε βρει τότε αντιδράσεις και από τα δύο κόμματα, που σχολίαζαν σε παρόμοιο τόνο πως «τους πρωθυπουργούς τούς επιλέγει ο λαός». Η εξέλιξη της υπόθεσης των παρακολουθήσεων, αλλά κυρίως η αποκάλυψη πως πέρα από την απόπειρα μόλυνσης με Predator υπήρξε «νόμιμη επισύνδεση» του κινητού τηλεφώνου του Ανδρουλάκη την προεκλογική εσωκομματική περίοδο, του δίνει ένα επιπλέον επιχείρημα, ώστε σε μια ενδεχόμενη συνεργασία να βάλει όρους για το πρόσωπο του πρωθυπουργού.

Οι εξελίξεις ερμηνεύονται και ως ένας τρόπος σπάσιμου των δεσμών ανάμεσα στον πρόεδρο της ΝΔ και το πασοκικό ακροατήριο. Αντιθέτως με ό,τι συμβαίνει στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα, μέχρι τώρα οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πως η βάση του ΠΑΣΟΚ ως έναν βαθμό κοιτάζει προς την πλευρά της κυβέρνησης με κάποια συμπάθεια – η τραυματική εμπειρία της οικονομικής κρίσης υπερέβαινε τους ιδεολογικούς δεσμούς με τον ΣΥΡΙΖΑ για τους πασόκους που έμειναν, ενώ παράλληλα τους επέτρεπε να δείχνουν ευκολότερα ανοχή προς τη γαλάζια πλευρά. Η υπόθεση των παρακολουθήσεων «χτυπάει» ακριβώς τα θεσμικά στοιχεία που έκαναν τον Μητσοτάκη συμπαθή και συσπειρώνουν το πασοκικό ακροατήριο στο κομματικό του σπίτι. Για τους πιο αισιόδοξους στο πράσινο στρατόπεδο, αυτό είναι το πρώτο βήμα διαχωρισμού των δύο πλευρών και σε επίπεδο βάσης, ώστε το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ να καταστήσει σαφή την αυτόνομη πορεία του – αυτό που ο Ανδρουλάκης περιέγραψε (Σκάι) ως «κατάθεση πρότασης και της δικής του υποψηφιότητας» για τη διακυβέρνηση της χώρας.

Ο «παράγοντας Βενιζέλος». Η τράπουλα ανακατεύτηκε ξανά σε όλα τα επίπεδα. Μέχρι και την υπόθεση των παρακολουθήσεων, ο Ευάγγελος Βενιζέλος θεωρούνταν από πολλούς εντός (και κυρίως εκτός) ΠΑΣΟΚ ως ένα πρόσωπο που λόγω της εμπειρίας του 2012-2014 λειτουργεί συμβολικά υπέρ της συνεργασίας των δύο κομμάτων – ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ήταν άλλωστε εκείνος που δημιούργησε τα θεμέλια του αντι-ΣΥΡΙΖΑ μετώπου, την περίοδο που η συσπείρωση των βασικών πολιτικών δυνάμεων για τη διάσωση της χώρας κρίθηκε αναγκαία. Ως πολιτικός και ως συνταγματολόγος όμως, ο Βενιζέλος άσκησε σφοδρή κριτική στην κυβερνητική διαχείριση στην περίπτωση του Νίκου Ανδρουλάκη, επιχειρηματολογώντας πως καμία επισύνδεση πολιτικού προσώπου δεν μπορεί να είναι «νόμιμη» με βάση το Σύνταγμα. Οι προσεκτικοί παρατηρητές διαπίστωσαν πως παράλληλα με τον διάλογο ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή, στην τελευταία συζήτηση σε επίπεδο πολιτικών αρχηγών,  εξελισσόταν ένας ακόμα – ανάμεσα στον Μητσοτάκη και τον Βενιζέλο.

Η ενόχληση του Μεγάρου Μαξίμου με τις παρεμβάσεις του Βενιζέλου είχε φανεί ήδη από την πρώτη στιγμή, όταν δόθηκε στη δημοσιότητα ο νόμος περί παρακολουθήσεων του ’94, ο οποίος έχει και την υπογραφή Βενιζέλου. «Αν ο κ. Μητσοτάκης θέλει όντως κάποια θεσμική συναίνεση για την υπέρβαση του νοσηρού κλίματος πρέπει να σέβεται τους στοιχειώδεις κανόνες ερμηνείας του Συντάγματος» απάντησε ο Βενιζέλος. Σε εκείνη τη συζήτηση της προηγούμενης Παρασκευής, ήταν η πρώτη φορά εδώ και χρόνια που το ΠΑΣΟΚ αναπαρήγαγε επισήμως σχόλια του πρώην προέδρου του, με τη Χαριλάου Τρικούπη να στηρίζει ένα μεγάλο μέρος της επιχειρηματολογίας της για τη «νόμιμη επισύνδεση» στον Βενιζέλο.

Η επόμενη μέρα. Οι ανεβασμένοι τόνοι ανάμεσα σε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ έχουν φέρει τα δύο κόμματα σε σφοδρή σύγκρουση, που δεν είναι διόλου απίθανο να διαμορφώσει το ερχόμενο διάστημα τις εξελίξεις. Η ΝΔ κατηγορεί τη Χαριλάου Τρικούπη για μονοθεματική κριτική και ταύτιση με τον ΣΥΡΙΖΑ, θέλοντας, λένε έμπειρα κεντροαριστερά στελέχη, να τρομάξει τους ενδιάμεσους ψηφοφόρους. Από την άλλη, η κριτική του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ γίνεται στο πλαίσιο της διαφάνειας, κατηγορώντας το Μέγαρο Μαξίμου όχι μόνο πως παρακολουθούσε τον Ανδρουλάκη για να τον εκβιάσει πολιτικά, αλλά και πως πλέον προσπαθεί να συγκαλύψει τις ευθύνες του Πρωθυπουργού στην υπόθεση.

Σε αυτό το κλίμα, η ερώτηση για την επόμενη μέρα είναι μία: Πόσο δυσκολεύει πια το ενδεχόμενο μιας μεταξύ τους συνεργασίας, εφόσον η πρώτη αλλά και η δεύτερη κάλπη δεν βγάλουν αυτοδυναμία; Από την πλευρά του, ο Ανδρουλάκης έχει ξεκαθαρίσει ότι θα επιδιώξει σχηματισμό κυβέρνησης από την πρώτη Κυριακή, αλλά με ξεκάθαρους όρους – τους οποίους σαφώς δεν αποδέχεται η ΝΔ. Οσο, δε, οι πιθανότητες σύγκλισης μικραίνουν τόσο οξύνονται τα πνεύματα ανάμεσα στα δύο επιτελεία, γιατί γνωρίζουν πως ο ένας αποτελεί δεξαμενή εισροών του άλλου.