Στροφή στην πολιτική του Ερντογάν {LF}απέναντι στη Συρία; {CR}

Αρχές του μήνα, ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν και ο τούρκος ομόλογός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συνομίλησαν επί τέσσερις ώρες στο Σότσι. Τελικά, δεν υπήρξε ούτε συνέντευξη Τύπου ούτε κοινή δήλωση. Αυτό δείχνει ότι η Μόσχα και η Αγκυρα δεν κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση σε σημαντικά ζητήματα.

Ο Ερντογάν είχε μεταβεί στο θέρετρο της Μαύρης Θάλασσας για να πάρει το πράσινο φως από τον Πούτιν για την τουρκική στρατιωτική επιχείρηση στη Βόρεια Συρία που έχει ανακοινωθεί ήδη από τον Μάιο του τρέχοντος έτους. Ομως, ο Πούτιν δεν έδωσε την εξουσιοδότηση. Και την ίδια στιγμή στοχεύει σε μια θεμελιώδη αλλαγή πορείας της πολιτικής της Τουρκίας στη Συρία. Δημοσιογραφικές πηγές αναφέρουν ότι ο στόχος είναι η Αγκυρα να εγκαταλείψει την αντιπαραθετική της πολιτική απέναντι στο καθεστώς Ασαντ και να εργαστεί προς την κατεύθυνση μιας διευθέτησης.

Η εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ της Αγκυρας και της Δαμασκού θα αποτελούσε μια θεαματική αναβάθμιση για το συριακό καθεστώς, το οποίο είναι ευρέως εξοστρακισμένο διεθνώς εδώ και χρόνια. Στον αραβικό κόσμο πληθαίνουν οι φωνές που λένε ότι ήρθε η ώρα να εγκαταλειφθεί το πολιτικό μποϊκοτάζ του Ασαντ. Μεταξύ των πρωτοπόρων αυτής της γραμμής είναι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ). Η Μόσχα, ειδικότερα, θα ωφελούνταν από μια πολιτική αναβάθμιση του υποτελούς της στη Μέση Ανατολή.

Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να προσεχθούν οι πρόσφατες δηλώσεις του τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Μιλώντας σε διεθνές ακροατήριο στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, αναφέρθηκε σε μια κατ’ ιδίαν συνάντησή του με τον υπουργό Εξωτερικών του καθεστώτος Ασαντ πριν από μερικούς μήνες. Η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης δεν είναι τυχαία. Προκαλεί αίσθηση πάνω απ’ όλα αυτό που είπε ο Τσαβούσογλου στον υπουργό του Ασαντ: «Πρέπει με κάποιο τρόπο να βρούμε μια συμφιλίωση μεταξύ της αντιπολίτευσης και του καθεστώτος στη Συρία», αλλιώς δεν μπορεί να υπάρξει μόνιμη ειρήνη.

Η πολιτική της Αγκυρας για τη Συρία καθοδηγείται σε σημαντικό βαθμό από εσωτερικούς πολιτικούς υπολογισμούς. Σχεδόν κανένα θέμα δεν είναι καταλληλότερο για την κινητοποίηση των μαζών από έναν πόλεμο κατά των κουρδικών πολιτοφυλακών στην άλλη πλευρά των συνόρων. Οι δημοσκόποι διαπιστώνουν ότι μια εισβολή στη Συρία θα έδινε στο κόμμα του Ερντογάν μια αύξηση μεταξύ τριών και τεσσάρων τοις εκατό στην πρόθεση ψήφου. Το ζήτημα των σύρων προσφύγων αποτελεί εδώ και καιρό ένα εκλεκτό θέμα, ιδίως για την αντιπολίτευση. Σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια πρόσφυγες από τη Συρία έχουν βρει καταφύγιο στην Τουρκία. Για πολλούς από αυτούς η χώρα αυτή αποτελεί εδώ και καιρό δεύτερη πατρίδα. Ομως η φιλοξενία των Τούρκων φτάνει στα όριά της, οι εκκλήσεις για επιστροφή των προσφύγων στον τόπο καταγωγής τους γίνονται όλο και πιο δυνατές.

Τον Μάιο, ο Ερντογάν είχε ανακοινώσει για πρώτη φορά την επικείμενη εισβολή στη Βόρεια Συρία. Ενόψει του πολέμου στην Ουκρανία, της κρίσης στην Ταϊβάν, η Συρία έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα στη διεθνή προσοχή. Αυτό μπορεί να αλλάξει γρήγορα αν ο Ερντογάν καταλήξει στο ότι ένας νέος πόλεμος θα τον ωφελούσε περισσότερο πολιτικά από ό,τι θα τον έβλαπτε.

Ο δρ Ρόναλντ Μαϊνάρντους είναι πολιτικός αναλυτής και σχολιαστής και κύριος ερευνητής στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)