Εκκλησάκια {LF}και μυρμήγκια

Στη Στεφανία

Εντυπωσιασμένο το κοριτσάκι των έξι χρόνων στη θέα των εικονοστασίων των ανεγερμένων στις στροφές ενός μακρού δρόμου, που συνδέει το λιμάνι ενός νησιού με την ενδοχώρα, αναφώνησε με ένα αίσθημα θαυμασμού και περίσκεψης ταυτόχρονα: «Ποιος άραγε σκέφτηκε να χτίσει αυτά τα μικροσκοπικά εκκλησάκια για να μπορούν να προσεύχονται τα μυρμήγκια;». Αφωνη η συντροφιά με μια ερμηνεία που κανείς νέος ή ώριμος άνθρωπος, ανεξαρτήτως φύλου, δεν θα μπορούσε να την έχει σκεφτεί, προτίμησε – και πολύ σωστά – να σιωπήσει παρά να εξηγήσει πως δεν πρόκειται για εκκλησάκια προορισμένα για να προσεύχονται τα μυρμήγκια αλλά, το συνηθέστερο, για τάματα στη μνήμη ανθρώπων, ιδιαίτερα νεανικής ηλικίας, που έχασαν τις ζωές τους σε αυτοκινητικά δυστυχήματα στις στροφές αυτού του δρόμου. Σιωπή ενδεχομένως αμηχανίας που όμως αν είχε «λυθεί» σε λόγια, έστω νοήμονα και σωστά, θα είχε καταστρέψει μιαν αίσθηση που όλοι ασύνειδα βέβαια την αντιλαμβάνονταν πολύτιμη γιατί ακριβώς είχε ημερομηνία λήξεως.

Ωστόσο η διερώτηση και η διατύπωσή της προορίζονταν να επανέρχονται για πολλές μέρες στις συζητήσεις της συντροφιάς που την είχε ακούσει καθώς όσοι την αποτελούσαν είχαν συνειδητοποιήσει πως δεν επρόκειτο για έναν παραλογισμό, αλλά όπως ακριβώς συμβαίνει με τον στίχο ενός πολύ σημαντικού ποιήματος έμοιαζε να αποκαλύπτει μιαν αλήθεια που είχε κρατηθεί ως τώρα μυστική. Μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας: όταν η επιστήμη και η τεχνολογία γενικότερα έχουν κάνει την έννοια της «αποκάλυψης» κάτι αναμενόμενο και επομένως πολύ λίγο σεβαστό, ενώ όλοι μας αισθανόμαστε την πραγματική ουσία του κόσμου να παραμένει επτασφράγιστη, δεν απομένει παρά η ποίηση και η αθωότητα των παιδιών που μας κάνουν να αναρωτιόμαστε για τη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Οταν ο Οδυσσέας Ελύτης γράφει «Η πείρα μου ξέμαθε τον κόσμο» εννοεί ακριβώς ότι ο κόσμος θα συνέχιζε να του αποκαλύπτει την πραγματική του υπόσταση μόνον αν είχε παραμείνει ζωντανή μέσα του η βεβαιότητα ότι τα μυρμήγκια έχουν τα εκκλησάκια τους όπου μπορούν να πηγαίνουν και να προσεύχονται. Ή όταν ο επίσης σπουδαίος ποιητής Μίλτος Σαχτούρης γράφει πως «το ξεδοντιασμένο στόμα της γριάς έχει ουρανό», δεν πρόκειται απλώς για έναν ασύλληπτο, ποιητική αδεία, διασκελισμό αλλά για μια φυσιολογική σύνδεση του ενδεχομένως αποτρόπαιου με το θεσπέσιο μέσα σε μια φύση που διακηρύσσει με χίλιους τρόπους την ενότητα όλων των πραγμάτων μέσα της. Η διερώτηση του μικρού κοριτσιού γινόταν ακόμη πιο εντυπωσιακή γιατί αποκάλυπτε πως η φαντασία όπως ενσαρκωνόταν σε κάτι βαθιά αναποκάλυπτο – αν και δεν θα μπορούσε να έχει κανένα αντίκρισμα στην πραγματικότητα – δεν θα ήταν δυνατόν να εκφραστεί, όπως ήδη έχουμε γράψει, παρά χάρη σ’ έναν ποιητή και σε ένα μικρό παιδί.

Σε τέτοιο μάλιστα βαθμό ώστε το παιδί να παραμένει ο μοναδικός δίαυλος επικοινωνίας με κάτι που συμβαίνει αλλά είναι αδύνατον να το διακρίνει ένας ενήλικος. Ετσι ώστε το µόνο που του απομένει είναι να θρηνεί για μιαν απώλεια τόσο πιο βασανιστική που, αν και την αισθάνεται διαρκώς παρούσα, είναι αδύνατον να προσδιορίσει τα χαρακτηριστικά της. «Εκκλησάκια για τα μυρμήγκια». Μια σπάνια αίσθηση του μέτρου καθώς όλα τα πράγματα χρειάζεται να ισορροπούν ανάμεσά τους ακόμα και από την άποψη του μεγέθους και επιπλέον μια λυτρωτική βεβαιότητα πως όλα τα πλάσματα διατηρούν τα ίδια ακριβώς δικαιώματα όσον αφορά την ανάγκη της επικοινωνίας με τον δημιουργό τους είτε πρόκειται για ανθρώπους είτε για μυρμήγκια.