Ασπρη πέτρα, μαύρη πέτρα, δεν έχει σημασία

Πριν από λίγες ημέρες, ένας δικτάτορας από εκείνους που δεν είμαστε (ακόμα) πρόθυμοι να δεχθούμε πίσω στη διεθνή «οικογένεια», ίσως γιατί δεν σφαγίασε σε κοινή θέα έναν αλλά χιλιάδες, ίσως γιατί δεν διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον πλανήτη ούτε είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός αργού στον κόσμο, ο Μπασάρ αλ-Ασαντ, επισκέφθηκε το Χαλέπι για πρώτη φορά μετά την ανακατάκτηση αυτού του αλλοτινού προπυργίου των ανταρτών, το 2016. Συνοδευόταν από τη σύζυγο και τα τρία παιδιά του, έκανε μάλιστα και μια σύντομη στάση στο Μέγα Τέμενος των Ομεϋαδών, ο εμβληματικός μιναρές του οποίου, στόχος κυβερνητικού βομβαρδισμού το 2013, κείται πάντα μέσα στα συντρίμμια. Γιατί το καθεστώς κινείται πολύ επιλεκτικά όσον αφορά την ανοικοδόμηση της Συρίας, δεν αγγίζει τις περιοχές που κάποτε εξεγέρθηκαν, αφήνει εκεί τα ερείπια αφενός να θυμίζουν το κόστος της εναντίωσης στον τύραννο, αφετέρου να αποθαρρύνουν μία επιστροφή προσφύγων δυνητικά αντικαθεστωτικών.

Ερείπιο παραμένει, για αυτόν ακριβώς τον λόγο, και η συνοικία Χατζάρ Αλ-Ασουάντ, στα νότια της Δαμασκού. Το όνομά της σημαίνει Μαύρη Πέτρα, από τη Μαύρη Πέτρα που φέρεται να τοποθέτησε ο ίδιος ο προφήτης Μωάμεθ σε μία γωνιά της Κάαμπα, του ιερότερου μέρους του Ισλάμ, στη Μέκκα. Οι πρώτοι της κάτοικοι ήταν σύροι πρόσφυγες που εκδιώχθηκαν το 1967 από τα Υψίπεδα του Γκολάν, όταν κατέλαβε αυτά τα στρατηγικά υψώματα το Ισραήλ. Βόρεια, συνόρευε με τον παλαιστινιακό προσφυγικό καταυλισμό του Γιαρμούκ. Μια κοινότητα εξορίας και φτώχειας, που έγινε το 2012 προπύργιο της αντίστασης κατά του Ασαντ. Το Γιαρμούκ υπέστη μεταξύ 2013 και 2015 μία ανελέητη πολιορκία, στη διάρκεια της οποίας έχασαν τη ζωή τους από την πείνα κάπου διακόσιοι άμαχοι. Το Χατζάρ Αλ-Ασουάντ, πάλι, έγινε θέατρο σφοδρών μαχών, αρχικά ανάμεσα στο καθεστώς και τους εξεγερμένους, κατόπιν ανάμεσα στους εξεγερμένους και τους τζιχαντιστές της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος, που τελικά κυρίευσαν την περιοχή, για να εκδιωχθούν από αυτή το 2018, αφήνοντας πίσω τους μια εικόνα καταστροφής – η οποία παραμένει ως είχε.

Το καθεστώς χρειάζεται όμως πόρους και χρήματα προκειμένου να διασφαλίσει την επιβίωσή του και διεθνής ανθρωπιστική βοήθεια δεν υπάρχει πια πολλή να καταχραστεί. Το εμπόριο captagon (φαινεθυλλίνης), ενός συνθετικού ψυχοδραστικού ναρκωτικού, του αποφέρει αρκετά έσοδα, λένε μάλιστα πως έχει γίνει ο βασικός παραγωγός του στη Μέση Ανατολή, η εφευρετικότητά του, ωστόσο, το οδηγεί τώρα και σε άλλα μονοπάτια: Την εκμετάλλευση του μάννα των ερειπίων που το ίδιο προκάλεσε. Το ντεκόρ τέλος-του-κόσμου του Χατζάρ Αλ-Ασουάντ γοήτευσε καθώς φαίνεται τόσο πολύ τον Τζάκι Τσαν, τον γεννημένο στο Χονγκ Κονγκ αστέρα του κουνγκ φου, που έχει γίνει περίοπτος παραγωγός στο Πεκίνο, ώστε αποφάσισε να γυρίσει εκεί τη νέα του ταινία.

Οπως μας ενημερώνει μέσα από τις σελίδες της Monde ο Ζαν-Πιερ Φιλιού, καθηγητής στη Sciences Po του Παρισιού, τα γυρίσματα στα χαλάσματα του Χατζάρ Αλ-Ασουάντ ξεκίνησαν πρόσφατα, παρουσία του πρεσβευτή της Κίνας στη Δαμασκό. Το καθεστώς είχε φροντίσει να στείλει εκεί ένα τεθωρακισμένο πάνω στο οποίο υπήρχε ένα πανό που έλεγε, στα αγγλικά: «Peace and love». Ειρήνη και αγάπη – ολούθε.

Ο τίτλος της ταινίας είναι Hope Operation, «Επιχείρηση (επιστροφή στο) σπίτι», και το στόρι βασίζεται στην περιπετειώδη απομάκρυνση, τον Μάρτιο του 2015, 562 κινέζων υπηκόων (καθώς και οκτώ αλλοδαπών εργαζομένων σε κινεζικές εταιρείες) από την εμπόλεμη Υεμένη, μέσω των λιμανιών του Αντεν, στον Νότο και του αλ-Χουνταϊντά, στον Βορρά. Ο σκηνοθέτης, Σονγκ Γινσί, έχει στο ενεργητικό του μόλις μία ακόμη ταινία δράσης, την «Αμνησία» (2015), κι αυτή με παραγωγό τον Τζάκι Τσαν. Και δηλώνει υπερήφανος που η ταινία του «υιοθετεί την οπτική των διπλωματών, μελών του Κομμουνιστικού Κόμματος, οι οποίοι αψηφούν τις σφαίρες σε μία χώρα σπαραζόμενη από τον πόλεμο ώστε να επιστρέψουν σώοι και αβλαβείς όλοι οι κινέζοι υπήκοοι με ένα πολεμικό πλοίο» – το κινεζικό πολεμικό ναυτικό διαθέτει βάση στο Τζιμπουτί.

Η παραγωγή προβλέπει πως τα 90 και πλέον εκατομμύρια μέλη του ΚΚΚ θα σπεύσουν να παρακολουθήσουν την ταινία, που σημαίνει ότι το κοινό της πιθανόν να ξεπεράσει τα 140 εκατομμύρια. Κι επειδή ένα τέτοιο πρότζεκτ είναι περισσότερο πολιτικό παρά κινηματογραφικό, η κινεζική παραγωγή συνεταιρίστηκε με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, πρωτεργάτες, όχι μόνο της εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ισραήλ, αλλά και της αποκατάστασης της φήμης του Μπασάρ αλ-Ασαντ, ο οποίος έγινε δεκτός τον Μάρτιο στο Αμπου Ντάμπι. Οσο για το σκηνικό που επέλεξε η Κίνα για αυτή την άσκηση προπαγάνδας, αυτό είναι απόλυτα σύμφωνο με τη σταθερή της στήριξη στον σύρο δικτάτορα: Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το Πεκίνο έχει ενώσει πολλές φορές το βέτο του με εκείνο της Μόσχας προκειμένου να μπλοκάρουν κάθε καταδίκη του.

Επί του παρόντος, Σύροι ντυμένοι Υεμενίτες κερδίζουν ένα ευτελές ποσό ως κομπάρσοι σε αυτήν την κινεζική εποποιία. Οσο για τους αλλοτινούς κατοίκους του Χατζάρ Αλ-Ασουάντ, το πιθανότερο είναι πως δεν θα έχουν ποτέ την «ευκαιρία» να αναγνωρίσουν τα ερείπια των σπιτιών τους ως ντεκόρ μιας κινεζικής υπερπαραγωγής.