Τα λερωμένα, τ’ άπλυτα, τα παραπεταμένα

Ας μιλήσουμε λοιπόν για ρούχα αφού, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έχουν τόσο απασχολήσει την επικαιρότητα τις τελευταίες μέρες. Σαγιονάρες, βερμούδες, σορτσάκια, κόκκινα φουστάνια κι ένας υφέρπων σουσουδισμός που σουφρώνει χειλάκια και κουνάει το δάχτυλο σε όσους ασχολούμαστε με τόσο παρακατιανά θέματα. «Ακόμη και η δεξίωση στο Προεδρικό Μέγαρο», σου λέει, «έχει καταντήσει μια παρέλαση ρούχων προς σχολιασμό». Δεν κατάλαβα. Τι κακό έχουν τα ρούχα και ο σχολιασμός τους; Εχουμε καταλάβει ότι πρόκειται για την ύψιστη εφαρμοσμένη τέχνη στην ιστορία του ανθρώπου; Και ότι ο άνθρωπος είναι το μόνο είδος του ζωικού βασιλείου που… ντύνεται;

Ναι, προφανώς κάποιος μακρινός προπροπάππους μας έριξε επάνω του μία προβιά ή ένα τομάρι ζώου επειδή κρύωνε. Μέχρι εκεί, το ρούχο ήταν ανάγκη. Από τη στιγμή που ασχολήθηκε με το πώς θα «στρώσει» αυτή η προβιά, πώς θα την εναρμονίσει με το σώμα του, πώς θα την τυλίξει, πώς θα τη στερεώσει, άρχισε να μετουσιώνεται σε ένα είδος τέχνης. Και από τότε που επινόησε την κατασκευή νημάτων και εφηύρε την υφαντουργία, το ρούχο εξελίχθηκε σε μοχλό της οικονομίας και του εμπορίου. Χωρίς να χάσει την καλλιτεχνική του διάσταση. Το βλέπουμε στις πτυχώσεις των αρχαίων χιτώνων που προσπαθούν να αντιγράψουν σύγχρονοι σχεδιαστές. Στην περιπλοκότητα με την οποία οι γυναίκες στην Ινδία τυλίγουν ένα σάρι μήκους οκτώ μέτρων γύρω από το σώμα τους ώστε, τελικά, να έχουν ένα τόσο απλό αποτέλεσμα.

Γιατί είναι, τάχα μου, παρακατιανό να ασχολούμαστε με ρούχα αφού υπήρξαν ενδυματολογικές παρεμβάσεις που στην ουσία ήταν βελούδινες μεν και αθόρυβες, αλλά καθοριστικές «επαναστάσεις»; Δεν μπορώ να βρω κάποιον ή κάποια που συνέβαλε τόσο άμεσα και με συνοπτικές διαδικασίες στην απελευθέρωση του γυναικείου σώματος όσο η Κοκό Σανέλ όταν κατήργησε τους σφιχτούς και βασανιστικούς κορσέδες και επέβαλε μια νέα γυναικεία σιλουέτα. Ή στη νοοτροπία της επίδειξης όταν ξευτέλισε την πανάκριβη ζιμπελίνα χρησιμοποιώντας τη σαν φόδρα σε παλτό από κάμποτο. Και όσο κάποιοι μετρούσαν με τη μεζούρα ταξικές διαφορές, η αλυσίδα καταστημάτων Zara επέβαλε την ενδυματολογική ισότητα δίνοντας σε όλες και όλους τη δυνατότητα να ντυθούν κομψά και μοντέρνα με λίγα χρήματα.

Είμαστε αυτό που φοράμε

Με τα ρούχα ντύνουμε, «κρύβουμε» το γυμνό μας σώμα, αλλά στην πραγματικότητα «αποκαλύπτουμε», γδύνουμε τον εαυτό μας. Ειδικά τα τελευταία χρόνια που η μόδα δεν είναι πια «της μόδας», που οι προτάσεις των σχεδιαστών αφορούν μόνο τους επαγγελματίες του χώρου, που οι τάσεις ανακυκλώνονται και επαναλανσάρονται σε χρόνους dt – κι αυτό σημαίνει ότι, επί της ουσίας, έχουν καταργηθεί και ο καθένας φοράει ό,τι θέλει – η επιλογή του ρούχου είναι μία έκφραση, μία «ταυτότητα», μία δήλωση, έστω και αν αυτή γίνεται ασυνείδητα. Ή τυχαία. Οταν, για παράδειγμα, η Μελίνα Μερκούρη, το 1979, χρειάστηκε να διακόψει την πρόβα για «Το γλυκό πουλί της νιότης» και να πάει επειγόντως στη Βουλή για κάποια ψηφοφορία, δεν προλάβαινε να περάσει από το σπίτι της να αλλάξει και έτσι πήγε με παντελόνια. Τυχαία μεν, αλλά ήξερε ότι εκείνη τη μέρα έσπαγε ένα ενδυματολογικό ταμπού.

Τέτοια ταμπού, ευτυχώς, δεν υπάρχουν πλέον. Και τα dress codes, όπου υφίστανται, συνήθως καταργούνται. Η ανάγκη για άνεση καθιερώνει νέους κώδικες κομψότητας και βλέπουμε ακόμα και οίκους υψηλής ραπτικής να συνδυάζουν επίσημες τουαλέτες με αθλητικά παπούτσια. Τι απομένει; Το καλό γούστο (που δεν έχει καμία σχέση με το κόστος του ρούχου) και η επίγνωση του πού πηγαίνεις. Last but not least, ο λόγος για τον οποίο πηγαίνεις. Αν θέλεις να πας για να προκαλέσεις, θα φορέσεις σορτσάκι ή μπουζουκοφόρεμα στη δεξίωση του Προεδρικού. Ή φτερά στο κεφάλι σου. Ή θα βάλεις φωτιά στα μπατζάκια σου.

Για να το κλείσουμε, λοιπόν, είναι απολύτως θεμιτό να σχολιάζεται κάποιος για το τι φοράει πού. Αυτό που δεν θα έπρεπε να γίνεται είναι να αξιολογείται με βάση το ντύσιμό του.