Η καταστροφή που έφερνε εισιτήρια

 «Η Παναγία των Παρισίων φλέγεται» (Notre-Dame brûle, Γαλλία/ Ιταλία, 2022)

Ο έμπειρος σκηνοθέτης Ζαν Ζακ Ανό («Το όνομα του ρόδου», «Επτά χρόνια στο Θιβέτ»), επιστρέφει στις ημέρες του Καθολικού Πάσχα του 2019 στο Παρίσι, όταν από άγνωστα (ακόμα) αίτια προκλήθηκε μια τρομακτική πυρκαγιά στην Παναγία των Παρισίων. Ο Ανό ακολουθεί περισσότερο τη λογική της ταινίας – ρεπορτάζ και υφαίνει την ιστορία του σύμφωνα με τα επίσημα ως τώρα στοιχεία, που ούτως ή άλλως έχουν απασχολήσει κατά κόρον τα ΜΜΕ. Αν υπάρχει μια βαθύτερη μυθοπλαστική δραματοποίηση των γεγονότων, αυτή μπορεί να βρεθεί σε κάποιους από τους πυροσβέστες που πάλεψαν ξεπερνώντας τα όριά τους για να σώσουν ό,τι μπόρεσαν να σώσουν (η ταινία γυρίστηκε με τις ευλογίες του σώματος πυροσβεστικής του Παρισιού).

«Οι φλόγες της κολάσεως» (Hellfighters, ΗΠΑ, 1968)

Οι περιπέτειες ενός ειδικού στην κατάσβεση πυρκαγιών πετρελαιοπηγών ονόματι Τσανς Μπάκμαν τον οποίο υποδύεται ο Τζον Γουέιν και είναι βασισμένος στον θρυλικό πυροσβέστη Ρεντ Αντέρ που έγινε διάσημος σβήνοντας τεράστιες πυρκαγιές σε κοιτάσματα πετρελαίου σε όλο τον κόσμο. Παλαιομοδίτικη σήμερα αν και μοντέρνα για το 1968, αυτή η περιπέτεια του Αντριου Μακ Λάγκλεν, περιέχει καλοστημένες σκηνές πυρκαγιάς, ένα μακρύ και παράξενο σε ρυθμό ρομάντζο, ένα «λοξό» οικογενειακό μελόδραμα και μια τρίτη πράξη από την οποία «βγαίνουν» οι πολιτικές εμμονές του φανατικού αντικομμουνιστή πρωταγωνιστή της. Περίεργο μείγμα, κάτι που από μόνο του κινεί το ενδιαφέρον.

«Κύματα φωτιάς» (Backdraft, ΗΠΑ, 1991)

Ενώ το Σικάγο πλήττεται από την εγκληματική δράση ενός εμπρηστή, δύο αδέρφια πυροσβέστες (Κερτ Ράσελ, Γουίλιαμ Μπόλντουιν), προσπαθούν να συνεχίσουν τον μύθο του πατέρα τους, θρυλικού πυροσβέστη της πόλης, ο οποίος χάθηκε ηρωικά στις φλόγες. Αψογη στην κατασκευή της ταινία «καταστροφής» του Ρον Χάουαρντ, η οποία περιγράφει αποσπάσματα από την ιδιαιτέρως δύσκολη δουλειά των ανδρών του πυροσβεστικού σώματος του Σικάγο, αναλύοντας πτυχές της ταραγμένης ψυχολογίας τους. Ως ντοκουμέντο με θέμα τους κινδύνους που σε ένα γενικότερο πλαίσιο επιφυλάσσει το επάγγελμα του πυροσβέστη, τα «Κύματα φωτιάς» είναι μια πρωτοφανής εμπειρία. Διεκδίκησε τα Οσκαρ ήχου, μοντάζ ηχητικών εφέ και οπτικών εφέ.

«Ο μαύρος χρυσός εκδικείται την πόλη» (City on fire, ΗΠΑ, 1979)

H επιτυχία του «Πύργου της κολάσεως» σήμανε μια έκρηξη από ταινίες καταστροφής στη δεκαετία του 1970 και αυτή η ταινία του Αλβιν Ράκοφ, είναι μια καλή προσθήκη στη λίστα σε ό,τι αφορά το χάος στη μεγάλη οθόνη. Ενα επιτελείο διάσημων ηθοποιών (Μπάρι Νιούμαν, Αβα Γκάρντνερ, Λέσλι Νίλσεν, Σέλεϊ Γουίντερς, Τζέιμς Φρανσίσκους, Χένρι Φόντα κ.ά.) συμμετέχει στην εξιστόρηση μιας αστικής τραγωδίας που ξεκινά όταν ένας πυρομανής, πρώην υπάλληλος διυλιστηρίου πετρελαίου μιας πόλης που δεν ονομάζεται ποτέ, προκαλεί μια έκρηξη στις εγκαταστάσεις. Αυτή θα γίνει η αφετηρία μιας αλυσιδωτής αντίδρασης πυρκαγιών που τυλίγει ολόκληρη την πόλη.

«Ο πύργος της κολάσεως» (The towering inferno, HΠΑ, 1974)

Ενας τεράστιος, υπερσύγχρονος πύργος του Λος Αντζελες παίρνει φωτιά και η πυροσβεστική υπηρεσία της πόλης αναλαμβάνει τη διάσωση των εγκλωβισμένων. Ιστορική «ταινία καταστροφής» του Ιρβιν Αλεν, μια από τις πρώτες του είδους στη δεκαετία του 1970, στην οποία (όπως συνέβη με όλες) εμφανίζονται πάρα πολλοί γνωστοί ηθοποιοί σε μοιρασμένους ρόλους. Ξεχωρίζει το ντουέτο Πολ Νιούμαν και Στιβ Μακ Κουίν (ο πρώτος στον ρόλο του αρχιτέκτονα του κτιρίου, ο δεύτερος σε εκείνον του αρχιπυροσβέστη) και αυτή ήταν η πρώτη και τελευταία φορά που εμφανίστηκαν μαζί στην ίδια ταινία. Ο «Πύργος της κολάσεως» προτάθηκε για οκτώ Οσκαρ (και για το καλύτερης ταινίας) κερδίζοντας τρία: φωτογραφίας, μοντάζ, τραγουδιού (We May Never Love Like This Again).

«Πυροσβεστικός σταθμός 49» (Ladder 49, ΗΠΑ, 2004)

O Tζον Τραβόλτα και ο Χοακίν Φίνιξ υποδύονται τους θαρραλέους πυροσβέστες του Σταθμού 49 της Βαλτιμόρης που τρώνε με το κουτάλι σκόνη, στάχτη και κάρβουνο στην προσπάθειά τους να σώσουν ανθρώπους εγκλωβισμένους σε φλεγόμενα ερείπια. To ενδιαφέρον κινεί κυρίως ο ένας από τους δύο (Φίνιξ), όταν εγκλωβίζεται ο ίδιος σε ένα φλεγόμενο κτίριο και αναπολεί τα 10 τελευταία χρόνια της ζωής του την ώρα που οι συνάδελφοί του παλεύουν να τον σώσουν. Καλογυρισμένη περιπέτεια του Τζέι Ράσελ, μοιάζει λίγο με «αναγκαίο» φόρο τιμής του Χόλιγουντ προς τους πυροσβέστες της Νέας Υόρκης που τον Σεπτέμβριο του 2001 πάλεψαν με τις φλόγες στους Δίδυμους Πύργους.

«Ηφαίστειο» (Volcano, ΗΠΑ, 1997)

Το Λος Αντζελες βρίσκεται σε κατάσταση πανικού όταν ένα ηφαίστειο της περιοχής εκρήγνυται και η ορμητική λάβα ξεχύνεται ορμητικά στους δρόμους. Τη λύση θα δώσει ο Τόμι Λι Τζόουνς σε αυτή τη συναρπαστική περιπέτεια που γυρίστηκε από τον Μικ Τζάκσον σε μια περίοδο που oι ταινίες καταστροφής (disaster movies) φάνηκε να επανέρχονται στη μόδα με ταινίες όπως «Στην κορυφή του Δάντη» (που επίσης σχετίζεται με έκρηξη ηφαιστείου) και «Twister». Ενα ενδιαφέρον trivia στοιχείο της ταινίας είναι ότι οι στάχτες της φωτιάς που βλέπουμε αποτελούνταν από εφημερίδες και αγοράστηκαν ειδικά για την παραγωγή.

«Gau foh ying hung» (Ενώ το φως σβήνει, Χονγκ Κονγκ / Κίνα, 2014)

Η απάντηση της Κίνας στην ταινία καταστροφής του Χόλιγουντ έγινε με αυτήν την εντυπωσιακή ταινία του Τσι-Κιν Κουόκ στην οποία παρακολουθούμε την προσπάθεια των πυροσβεστών του τμήματος Pillar Point του Χονγκ Κονγκ να αντιμετωπίσουν μια τεράστια πυρκαγιά που έχει τεθεί εκτός ελέγχου και απειλεί να βυθίσει την πόλη στο σκοτάδι ανήμερα Χριστουγέννων. Στην καρδιά της ιστορίας, τρεις νεαροί πυροσβέστες παραβιάζουν τους κανόνες για να προσπαθήσουν να σώσουν μερικούς πολίτες. Ομως ούτως ή άλλως θύματα θα υπάρξουν οπότε οι τρεις άντρες θα βρεθούν ενώπιον ένορκης διοικητικής εξέτασης και αναπόφευκτα στον κυκεώνα ενός δυσάρεστου κοκτέιλ πολιτικής, ανταγωνισμού και έλλειψης εμπιστοσύνης.

«Deepwater Horizon» (ΗΠΑ, 2016)

«Επιστροφή» στην τεράστια οικολογική καταστροφή της 20ης Απριλίου 2010 στο Deepwater Horizon στον Κόλπο του Μεξικού, όταν εξαιτίας μιας βλάβης σε πλατφόρμα άντλησης πετρελαίου, προκλήθηκε έκρηξη και εκατομμύρια τόνοι πετρελαίου χύθηκαν στη θάλασσα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη πετρελαιοκηλίδα στην ιστορία των ΗΠΑ και από τα 126 μέλη του πληρώματος που βρίσκονταν εκείνη τη στιγμή στο σημείο, 11 έχασαν τη ζωή τους και 17 τραυματίστηκαν σοβαρά. Η ταινία του Πίτερ Μπεργκ με πρωταγωνιστές τους Μαρκ Γουόλμπεργκ, Κέιτ Χάντσον, Τζον Μάλκοβιτς και Κερτ Ράσελ γυρίστηκε ως φόρος τιμής στους θανόντες και προτάθηκε για τα Οσκαρ μοντάζ ήχου και οπτικών εφέ.

«Ριψοκίνδυνοι άντρες» (Only the brave, ΗΠΑ, 2017)

O σκηνοθέτης Τζόζεφ Κοζίνσκι (του οποίου η τελευταία ταινία «Top Gun: Maverick» αναμένεται να γίνει μια από τις μεγάλες επιτυχίες του φετινού καλοκαιριού) τιμά τους θαρραλέους δασοπυροσβέστες της Αμερικής που είναι έτοιμοι να θυσιαστούν πάνω στο καθήκον, όπως εξάλλου κάποια στιγμή γίνεται. «Σημασία δεν έχει τι είναι μπροστά σου αλλά με ποιον θα το αντιμετωπίσεις» είναι εξάλλου το διαφημιστικό μότο της ταινίας, στην οποία δραματουργικός μοχλός – και από πλευράς σεναρίου ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο – είναι η σχέση «πατέρα – γιου» που αναπτύσσεται ανάμεσα σε ένα νεαρό τοξικομανή (Μάιλς Τέλερ) με τον αρχηγό της ομάδας πυροσβεστών (Τζος Μπρόλιν).