Εξωστρέφεια και ζητήματα ιστορίας

Στο αρχαίο λιμάνι της παλιάς πόλης των Χανίων, ιστορικό σταυροδρόμι πολιτισμών, συνέρρεε κόσμος που είχε όρεξη να γυρίσει τις σελίδες των πολυάριθμων εκδηλώσεων, να συναντήσει τις λέξεις των συγγραφέων, όπως και τα ίδια τα πρόσωπα. Το ενετικό λιμάνι των Χανίων, εκεί όπου η σύγχρονη αισθητική με την παράδοση ενώνουν δυνάμεις, άνοιξε την αγκαλιά του για να δώσει το «παρών» σε πλήθος γόνιμων συζητήσεων και παρουσιάσεων. Ολα αυτά στο 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου που διοργανώθηκε από 29/6 έως 3/7.

Το πολύκεντρο πολιτισμού «Μίκης Θεοδωράκης» στο παλιό τελωνείο, το «Μεγάλο Αρσενάλι» – ένα εντυπωσιακό νεώριο από την εποχή της ενετοκρατίας που χρησίμευε για τις ανάγκες επισκευών πλοίων – και στη στροφή το «Γιαλί Τζαμί» που χρονολογείται από τον 17ο αιώνα, αλλά και η μαγευτική «Φορτέτζα» ήταν οι κυρίως χώροι που με το δικό τους χρώμα έδωσαν την δική τους πινελιά στην πιο δυναμική συνάντηση στον χώρο του βιβλίου για το καλοκαίρι.

ΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ. Τι χρειάζεται ένα φεστιβάλ για να θεωρηθεί ότι πληροί τους στόχους του και μάλιστα στην περιφέρεια; Μια ομοιογενή ομάδα που ξέρει να δουλεύει ρολόι. Αυτό υπήρξε από τον κρητικής καταγωγής διευθυντή του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων Μανώλη Πιμπλή και τους συνεργάτες του, με μακρόχρονη πείρα από τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης. Συμμετοχή συγγραφέων όπου στο έργο τους αποτυπώνεται τόσο η τρέχουσα προβληματική όσο και η προσωπική σφραγίδα του αφηγηματικού ύφους. Ετσι λοιπόν κατέφτασαν οι: Ερίκ Βουγιάρ (Γαλλία), Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (Περού), Αντρέι Κούρκοφ (Ουκρανία), Μπερνάρντο Ατσάγα (Ισπανία), Ρουθ Παντέλ (Αγγλία). Πλάι τους μερικά από τα διαχρονικής αξίας ονόματα της εγχώριας σύγχρονης πεζογραφίας: Μάρω Δούκα, Πέτρος Μάρκαρης, Χρήστος Χωμενίδης, Λένα Διβάνη, Ζυράννα Ζατέλη, Ηλίας Μαγκλίνης, Ισίδωρος Ζουργός, Ανδρέας Αποστολίδης, Μιχάλης Μοδινός, Αγαθή Δημητρούκα, Βαγγέλης Ραπτόπουλος, Μάρω Βασιλειάδου, Ιωάννα Μπουραζοπούλου. Μαζί με νέους και βραβευμένους λογοτέχνες όπως οι: Νάσια Διονυσίου, Μιχάλης Μαλανδράκης, Γιάννης Δούκας, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Ορφέας Απέργης. Δίχως να ξεχνάμε δύο ανθρώπους του θεάτρου με συγγραφικό έργο, τους Δημήτρη Καταλειφό και Στέλιο Μάινα.

Καθώς πλησίαζες τους χώρους του φεστιβάλ, διαπίστωνες την εξωστρέφεια, την συμμαζεμένη οργάνωση και το κέφι για ζυμώσεις. Μετά τον «γύψο» των μέτρων κατά της πανδημίας, η μάζωξη των βιλβιόφιλων και μη ήταν μια πολύτιμη ανάσα. Ο Δήμος Χανίων σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης αγκάλιασαν τον θεσμό από τα σπάργανα. Πιο συγκεκριμένα ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, ένας νέος και δραστήριος άνθρωπος με οικογενειακό παρελθόν στην αυτοδιοίκηση, κατανοεί το πως ο πολιτισμός μπορεί να δώσει περαιτέρω αισθητική και οικονομική αναβάθμιση στην πόλη. Πετυχημένες εκδηλώσεις όπως η συγκεκριμένη ανάβουν με ευνοϊκότερους όρους το πράσινο φως στα μέλη της τοπικής αυτοδιοίκησης να προχωρήσουν επενδύοντας. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου πως στην περιοχή λειτουργούν κοντά στα 15 βιβλιοπωλεία.

ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ. Σε μια συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση ο Δήμος Χανίων βράβευσε τη Μάρω Δούκα, τιμώντας την για την άοκνη προσφορά της στα Γράμματα και στην ανάδειξη της ιστορίας του τόπου της. Η συζήτηση του Αντρέι Κούρκοφ με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη υπήρξε απο τις πιο ενδιαφέρουσες. Με την πολιτική επικαιρότητα να τρέχει στο μέτωπο της Ουκρανίας, τέθηκαν ζητήματα δημοκρατικής συνείδησης και ιστορικών επανορθώσεων. Με μεγάλη προσοχή παρακολουθήσαμε το κατατοπιστικό ντοκιμαντέρ του Ανδρέα Αποστολίδη με τίτλο «Latin Noir». Επί της οθόνης εμφανίστηκαν διάσημοι συγγραφείς που έχουν αγαπηθεί από το κοινό όπως οι Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο, Λουίς Σεπούλβεδα, Λεονάρδο Παδούρα, Γκιγιέρμο Ορσι, Κλαούδια Πινιέιρο, οι οποίοι μιλούν σε πρώτο πρόσωπο για το έργο τους πάνω στην αστυνομική λογοτεχνία. Μέσα από τις σύντομες αφηγήσεις, ο θεατής μπορούσε να εντοπίσει τις διαφορές στην κουλτούρα και στην ιστορική συνέχεια πολλών χωρών της Λατινικής Αμερικής. Πράγματα άγνωστα για τον ευρωπαίο πολίτη. Μια ακόμη επιτυχημένη συνάντηση ήταν εκείνη των Ερίκ Βιιγιάρ, Μιχάλη Μοδινού, Μάρως Δούκα και του επίκουρου καθηγητή Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης Γιάννη Δημητρακάκη. Περιεχόμενο της έντονης αυτής κουβέντας ήταν η χρήση της Ιστορίας από τη λογοτεχνία. Τα όρια της επιστήμης και της τέχνης, οι εκφάνσεις του τεκμηρίου και πώς μπορεί να συναντήσει τη μυθοπλαστική πλευρά του. Επίκεντρο ο καθημερινός άνθρωπος είτε ως θύμα είτε σαν κινητήριος μοχλός της Ιστορίας. Η κουβέντα του Μπερνάντο Ατσάγα με τον μεταφραστή Κώστα Αθανασίου επίσης σημαντική, διότι ο βάσκος συγγραφέας είναι σήμερα από τους αξιολογότερους της Ισπανίας. Τα έργα του προσεγγίζουν την τραγική ειρωνεία της ζωής.

Οι ελληνικές συμμετοχές τα πήγαν ομολογουμένως πολύ καλά. Οι συγγραφείς αισθάνθηκαν την τρυφερότητα των αναγνωστών. Ο κόσμος γέμισε τις αίθουσες των εκδηλώσεων, ενώ συμμετείχε ενεργά στις συζητήσεις. Μια από τις ξεχωριστές δραστηριότητες που είχε το πρόγραμμα του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων ήταν η επίσκεψη στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο. Το σχέδιο του αρχιτέκτονα Θεοφάνη Μπομπότη και των συνεργατών του μοιάζει σαν να αναδύεται από το βραχώδες έδαφος. Είναι πράγματι εντυπωσιακό και δίνει την πολιτισμική εξέλιξη της ιστορίας της πόλης, όπως και του παρελθόντος της. Με 3.500 περίπου αντικείμενα και συνολική επιφάνεια χώρων 6.000 τ.μ., είναι ένα ορόσημο που αξίζει να επισκεφτεί ο καθένας.