Στα σκαριά το «αραβικό ΝΑΤΟ»

Η περιοδεία του Τζο Μπάιντεν στην Ευρώπη, την περασμένη εβδομάδα, στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία για τον ίδιο και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ετσι, φαίνεται πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ ήρθε η ώρα να στρέψει την προσοχή του σε μια άλλη περιοχή, όπου επίσης υπάρχουν σημαντικά ανοιχτά μέτωπα και μεγάλες προκλήσεις: τη Μέση Ανατολή.

Ηδη, όπως έχει αναγγελθεί, ο Μπάιντεν θα βρίσκεται εκεί το διάστημα 13-16 Ιουλίου, έχοντας περιλάβει στους σταθμούς του τόσο την Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας – όπου, πιθανότατα, θα συναντηθεί με τον βασιλιά και τον πρίγκιπα διάδοχο – όσο και την Ιερουσαλήμ και τα παλαιστινιακά εδάφη της Δυτικής Οχθης. Επισήμως, μάλιστα, η κύρια αιτία για την επίσκεψή του είναι η συμμετοχή σε μια ιδιαιτέρως σημαντική διάσκεψη των αραβικών χωρών.

Ανάμεσα στα άλλα, στο «μενού» της διάσκεψης θα βρεθεί (αν και όχι ως «κυρίως πιάτο») και ένα σχέδιο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν απολύτως αδιανόητο: η συγκρότηση ενός «αραβικού ΝΑΤΟ», με τη συμμετοχή ή τη στενή συνεργασία και του Ισραήλ. Μιας πολιτικής-στρατιωτικής συμμαχίας, δηλαδή, η οποία θα υπάρχει και θα λειτουργεί υπό την αιγίδα των ΗΠΑ, έχοντας ως βασικό αντίπαλο το Ιράν, το οποίο Αραβες και Ισραήλ εμφανίζονται να αντιμετωπίζουν εξίσου ως απειλή. Πιθανώς δε και τη Ρωσία, η οποία είναι ο μεγάλος προστάτης του Ιράν, αλλά και την Κίνα, που αναπτύσσει διαρκώς τις σχέσεις της μαζί του.

Με σφραγίδα Τραμπ. Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια ιδέα που ανήκει στην προηγούμενη αμερικανική κυβέρνηση και τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε εισαγάγει και τον παραπάνω όρο. Παρά δε το γεγονός ότι αυτή δεν προχώρησε στη διάρκεια της θητείας του, είναι γεγονός ότι μπήκαν τα θεμέλια τόσο για τη γεφύρωση των ενδοαραβικών διαφορών (κυρίως της Σ. Αραβίας και των ΗΑΕ με το Κατάρ) όσο και για την προσέγγιση των αραβικών καθεστώτων με τον πάλαι ποτέ «σιωνιστή εχθρό». Είναι γνωστό, εξάλλου, ότι επί Τραμπ υπογράφηκαν οι επονομαζόμενες «Συμφωνίες του Αβραάμ», που οδήγησαν στην αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων του Ισραήλ με τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν αλλά και το Μαρόκο.

Ετσι, δεν είναι τυχαίο ότι – όπως παραδέχθηκε ο ίδιος ο Μπάιντεν κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη – ήταν οι Ισραηλινοί αυτοί «που εμφανίστηκαν δημοσίως τόσο υποστηρικτικοί αναφορικά με την επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία». Θεωρώντας, προφανώς, ότι οι «ευλογίες» των ΗΠΑ θα κάμψουν τις αντιδράσεις και των πιο δύσπιστων Αράβων και να επιταχύνουν τη διαδικασία διαλόγου και επαναπροσέγγισης.

Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι λίγοι εκείνοι που συνιστούν… αυτοσυγκράτηση και τονίζουν ότι το πολύ που θα πρέπει να αναμένεται σε αυτή τη φάση είναι μια καθαρά αμυντική συνεργασία. Πολύ περισσότερο καθώς αρκετές χώρες δεν έχουν ακόμη επισήμως διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ και η συγκρότηση μαζί του ενός «ΝΑΤΟ της Μέσης Ανατολής» θα αντιμετωπιζόταν ως υπερβολικό βήμα. Με αυτό ως δεδομένο, η συζήτηση είναι πιο πιθανό να επικεντρωθεί σε μια συμφωνία που θα έχει στο επίκεντρό της τη δημιουργία του συστήματος Αντιαεροπορικής Αμυνας της Μέσης Ανατολής (MEAD), που στην πράξη έχει ήδη αρχίσει να παίρνει σάρκα και οστά, όπως και τη στενότερη συνεργασία σε επίπεδο ανταλλαγής πληροφοριών.