«Ο πόλεμος μπορεί να κρατήσει για μήνες»

Ρωσία και Ουκρανία θα συνεχίσουν να μάχονται για μήνες πριν φτάσει η ώρα των διαπραγματεύσεων, προβλέπει ο ελληνικής καταγωγής ναύαρχος ε.α. Τζέιμς Σταυρίδης στη συνέντευξη που παραχώρησε στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ενόψει της συμμετοχής του (μέσω βιντεοσύνδεσης) στο συνέδριο του Economist, 5-7 Ιουλίου, στο Λαγονήσι. Ο πρώην ανώτατος συμμαχικός διοικητής Ευρώπης του ΝΑΤΟ εκτιμά ότι η Ρωσία θα αποκτήσει έλεγχο σε περισσότερα ουκρανικά εδάφη, αν και κάνει λόγο μόνο για «λίγα επιπρόσθετα χιλιόμετρα» σε αυτά που προσάρτησε το 2014, εξέλιξη που δεν συγκρίνεται, όπως λέει, με την «τρομερή ακούσια επίπτωση» που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στην Ουκρανία στον Πούτιν. «Είναι καταστροφή για τη Ρωσία και ένα τεράστιο πλεονέκτημα για τη δυτική και νατοϊκή ασφάλεια», λέει ο έμπειρος πρώην στρατιωτικός διοικητής, αντιπρόεδρος διεθνών υποθέσεων και διευθύνων σύμβουλος του Carlyle Group σήμερα. Για τον ρόλο του τούρκου προέδρου Ερντογάν στην ουκρανική κρίση επισημαίνει ότι ανταποκρίνεται σε αυτό που κάνει συχνά. «Προσπαθεί να γίνει κέντρο δύναμης, όχι μια γέφυρα, μεταξύ Ανατολής και Δύσης», λέει ο κ. Σταυρίδης, εκτιμώντας ότι η Τουρκία θα επιδιώξει να αποκτήσει πλεονεκτήματα σε μια σειρά ζητημάτων, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων μεταφορές προηγμένων οπλικών συστημάτων και επιπρόσθετα κονδύλια για τους πρόσφυγες. Ειδικότερα για την αυξανόμενη τουρκική επιθετικότητα έναντι της Ελλάδας προειδοποιεί ότι «ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν βοηθά, καθώς αυξάνει αυτές τις εντάσεις και μπορεί να συμβάλει σε μια σύγκρουση που δεν είναι προς το συμφέρον ούτε του ενός ούτε του άλλου έθνους, ούτε προς το συμφέρον της νατοϊκής συμμαχίας».

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας προειδοποίησε ότι η Ρωσία ενδέχεται να εντείνει τις επιθέσεις στη χώρα του. Η Ρωσία ελέγχει πλέον τα δύο τρίτα του Σεβεροντονέτσκ και ο πόλεμος στο Ντονμπάς συνεχίζεται με ένταση. Πώς αξιολογείτε τις στρατιωτικές επιδόσεις της Ρωσίας και ποια θα μπορούσαν να είναι τα επόμενα βήματα της Μόσχας;

Οι Ρώσοι έχουν αποτύχει στον κύριο στρατιωτικό – πολιτικό στόχο τους να κατακτήσουν ολόκληρη την Ουκρανία. Τώρα εδραιώνουν τις δυνάμεις τους, καθώς φαίνεται ότι επικεντρώνονται στον έλεγχο περίπου του 20% των νοτιοανατολικών εδαφών, συμπεριλαμβανομένης της ακτής της Μαύρης Θάλασσας που εκτείνεται από τα ρωσικά σύνορα μέχρι την Κριμαία. Η ανικανότητα των Ρώσων τούς εμποδίζει να κινηθούν περαιτέρω προς το παρόν, καθώς βρίσκονται αντιμέτωποι με την αποφασιστική ουκρανική αντίσταση και με την υποστήριξη που λαμβάνουν από το ΝΑΤΟ οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις.

Ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ είπε πρόσφατα ότι ο πόλεμος μπορεί να διαρκέσει πολύ. Υπάρχει στη Δύση ένας διαχωρισμός μεταξύ εκείνων που θέλουν να τερματιστεί ο πόλεμος όσο το δυνατόν γρηγορότερα και εκείνων που θέλουν να τιμωρηθεί η Ρωσία, ενώ η Ουκρανία αποκλείει εδαφικές παραχωρήσεις. Τι πιστεύετε ότι θα συμβεί τελικά;

Κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα. Ο πόλεμος είναι η πιο απρόβλεπτη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Αλλά ένα σενάριο θα μπορούσε να είναι μια διαπραγμάτευση που μοιάζει με το τέλος του κορεατικού πολέμου τη δεκαετία του 1950 ή με τον «χειμερινό πόλεμο» μεταξύ Φινλανδίας και Ρωσίας το 1939. Πριν φτάσουμε στις διαπραγματεύσεις, φαίνεται ότι και οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν να μάχονται για μήνες.

Το ζήτημα της ανάπτυξης στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία συζητείται συχνά. Εχουν δοθεί υποσχέσεις για ανάπτυξη βαρέων όπλων από νατοϊκούς συμμάχους και περαιτέρω ανακοινώσεις ενδέχεται να γίνουν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, η Ουκρανία υποστηρίζει ότι έχει μόνο περίπου το 10% του οπλισμού που χρειάζεται. Ποια είναι η εκτίμησή σας σχετικά με την αποφασιστικότητα της Δύσης να εξοπλίσει την Ουκρανία;

Οι παραδόσεις όπλων προς την Ουκρανία από την πλευρά της Δύσης – ΝΑΤΟ έφτασαν «ακριβώς την κατάλληλη στιγμή» στην πρώτη γραμμή, αλλά πρέπει να γίνουν περισσότερα. Η ουκρανική πλευρά χρειάζεται επιπλέον βαρύ πυροβολικό, περισσότερα πυροβολικά τόσο για βαριά όπλα όσο και για άλλα όπλα χρήσης από ομάδες, περισσότερα συστήματα πυραύλων πολλαπλής εκτόξευσης, περισσότερα μαχητικά και όπλα αέρος – εδάφους, πιο πολλούς αντιπλοϊκούς πυραύλους κρουζ και μη επανδρωμένα συστήματα επιτήρησης.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία οδήγησε σε ορισμένες εξελίξεις. Σε τεράστια αλλαγή στις αμυντικές δαπάνες στη Γερμανία, καθώς και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, σε επιδίωξη από τη Φινλανδία και τη Σουηδία να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, στην προσχώρηση της Δανίας στην ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική. Ποιο θα είναι το αποτέλεσμα για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας;

Θα αναδειχθεί ακόμη πιο ισχυρή στη Δύση. Αυτή είναι μια τρομερή «ακούσια επίπτωση» για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι γερμανικές αμυντικές δαπάνες, η ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ, περισσότερες νατοϊκές δυνάμεις μονίμως τοποθετημένες πιο κοντά κατά μήκος των ρωσικών συνόρων, ενότητα σε έναν σκοπό από τη Συμμαχία. Ολα αυτά δύσκολα αξίζουν όσο λίγα επιπρόσθετα χιλιόμετρα που θα ελέγχει ο Πούτιν, πέρα από τις προσαρτήσεις που έγιναν το 2014. Είναι καταστροφή για τη Ρωσία και ένα τεράστιο πλεονέκτημα για τη δυτική και νατοϊκή ασφάλεια.

Οσον αφορά την Τουρκία, πώς βλέπετε τον γεωπολιτικό της ρόλο; Από τη μια παρέχει στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία με τα Bayraktar κ.λπ., από την άλλη δεν έχει προχωρήσει στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ενώ αντιτίθεται στην ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Ο Ερντογάν, όπως συχνά κάνει, προσπαθεί να γίνει κέντρο δύναμης, όχι μια γέφυρα, μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η Τουρκία θα επιδιώξει να αποκτήσει πλεονεκτήματα σε μια σειρά ζητημάτων, που περιλαμβάνουν από βοήθεια όσον αφορά τις δραστηριότητες κατά των Κούρδων έως μεταφορές προηγμένων οπλικών συστημάτων και επιπρόσθετα κονδύλια για να αντιμετωπίσει τους τεράστιους πληθυσμούς προσφύγων που βρίσκονται κατά μήκος των συνόρων της με τη Συρία.

Πώς αξιολογείτε την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, δεδομένης της άνευ προηγουμένου κλιμάκωσης από την Αγκυρα; Θα μπορούσε να ξεφύγει από τον έλεγχο, είτε από ατύχημα είτε από λάθος υπολογισμό ή ακόμα και επίτηδες;

Δυστυχώς, οι εντάσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αυξάνονται. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν βοηθά, καθώς αυξάνει αυτές τις εντάσεις και μπορεί να συμβάλει σε μια σύγκρουση που δεν είναι προς το συμφέρον ούτε του ενός ούτε του άλλου έθνους, ούτε προς το συμφέρον της νατοϊκής συμμαχίας.