«Ενα βήμα προς το άγνωστο»

Ενας κόσμος πλασμένος από ξύλα που παραμόρφωσαν ο χρόνος και η φύση, από σίδερο, μπρούντζο και σύρμα, πηλό και γύψο, χαρτί και μελάνι. Ενας κόσμος στον οποίο χωράνε ήρωες από την ελληνική μυθολογία, νίκες και πολεμιστές, ποιητές και άλογα, πανοπλίες και πορτρέτα, παιχνίδια και γκραφίτι. Είναι αυτός που πλάθει τα τελευταία 45 χρόνια η Αλεξάνδρα Αθανασιάδη, με τα σημαντικότερα κεφάλαιά του να ξεδιπλώνονται στους τρεις ορόφους του μουσείου σύγχρονης τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στην Ανδρο. Εκεί όπου θα φιλοξενηθεί από τις 3 Ιουλίου έως τις 2 Οκτωβρίου η αναδρομική της έκθεση «Πλάθοντας το άυλo».

«Ετσι όπως τα βλέπω όλα μαζί συγκεντρωμένα, από τα πρώτα μου έργα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και την περίοδο της Νέας Υόρκης έως μια εγκατάσταση που μόλις ολοκλήρωσα για την έκθεση, μοιάζουν με θραύσματα που συνθέτουν ένα τελικό έργο. Κι αν αναζητούσα ένα κοινό νήμα που τα συνδέει, θα το εντόπιζα σε έναν κεντρικό χώρο που έχει μια ενέργεια η οποία ξεπερνά τα υλικά όρια του έργου. Και είναι ακριβώς αυτό το σημείο της δουλειάς μου στο οποίο βασίζεται και ο τίτλος», λέει η εικαστική δημιουργός σε ένα διάλειμμα από το στήσιμο της έκθεσης σε επιμέλεια της Μαρίας Κουτσομάλλη – Μορό, όπου περιλαμβάνονται έργα που δεν έχουν εκτεθεί ποτέ ως τώρα στην Ελλάδα.

Αντικείμενα που βρέθηκαν τυχαία στο διάβα της κατά τις εξορμήσεις της στη φύση αποτελούν συχνά την πρώτη ύλη των έργων της, πλάι σε άλλα, πιο βαριά, που χρειάζονται κόπο για να πάρουν μορφή. Ενα δίπολο που η Αλεξάνδρα Αθανασιάδη δεν επέλεξε ως εικαστική γλώσσα στην ενήλικη διαδρομή της, αλλά φέρει συνειδητά από την παιδική της ηλικία και το οποίο εξελίχθηκε όσο προχωρούσε η ενασχόλησή της με την τέχνη. «Δεν θυμάμαι τον εαυτό μου να μη μαζεύει πράγματα και να μη δημιουργεί. Σε ηλικία τριών ετών μάζευα στην παραλία της Ιερισσού στη Χαλκιδική βοτσαλάκια με σιδηροπυρίτη, που νόμιζα ότι ήταν χρυσό. Καθόμουν με τις ώρες πλάι στον πατέρα μου, σε ένα δωμάτιο που ονόμαζε στούντιο, κι ενώ εκείνος ως ερασιτέχνης ζωγράφιζε, εγώ μουντζούρωνα χαρτιά στο πάτωμα», λέει.

ΤΑ ΥΛΙΚΑ. Ανάμεσα στις δημιουργίες της το πέρασμα από τις δύο στις τρεις διαστάσεις μοιάζει απολύτως φυσικό και τα όρια ανάμεσα στα γεμάτα δύναμη σχέδιά της και τα με ξέχειλη ένταση γλυπτά της μοιάζουν αδιόρατα. «Γι’ αυτό και δεν μου αρέσει να βάζω ταμπέλες και να δηλώνω, επί παραδείγματι, μόνο γλύπτρια. Δουλεύω ανάλογα με τις ανάγκες του υλικού. Κάποιες φορές παράλληλα με ένα δύσκολο γλυπτό που θέλει χρόνο έχω ανάγκη να κάνω κάτι διαφορετικό, ασχολούμαι με το σχέδιο», εξηγεί και προσθέτει πως στην πορεία της ακολούθησε δύο συμβουλές που της έδωσαν οι δάσκαλοί της. «Η πρώτη είναι να δουλεύω σε πολλά έργα εκ παραλλήλου ώστε να μην εγκλωβίζομαι όταν δεν βρίσκω λύση σε ένα έργο. Η δεύτερη είναι όταν πλέον κατέχω καλά αυτό που κάνω να προχωρώ ένα βήμα προς το άγνωστο. Τις ακολούθησα και τις δύο και δεν έχω μετανιώσει για ό,τι έχω κάνει και γι’ αυτό νομίζω ότι είναι και λίγα τα έργα που έχω πετάξει επειδή δεν μου έβγαιναν».

Αν και δεν θέλει να αποκαλύψει το περιεχόμενο της ολοκαίνουργιας εγκατάστασης που δημιούργησε για την έκθεση (με τη βοήθεια του Ανδρέα Γεωργιάδη και της Βιβής Γερολυμάτου και τη συμβολή του Τζόσεφ Τουπάι), παρά μόνο ότι έχει σχέση με την Ανδρο, παραδέχεται πως δύο είναι οι ξεχωριστές στάσεις τής αναδρομικής παρουσίασης. Πρώτον, ο πάγκος εργασίας της που ταξίδεψε από το ατελιέ της στην Αθήνα για να μυήσει τους επισκέπτες στην «κουζίνα» της δουλειάς της. Και δεύτερον, η ενότητα έργων που παρουσίασε στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών, έναν χρόνο μετά τη δολοφονία του πατέρα της Αλέξανδρου Αθανασιάδη από τη 17 Νοέμβρη.

Επόμενες εκθέσεις

Η σκυτάλη του χρόνου το καλοκαίρι περνάει σε ένα αφιέρωμα στο έργο του Χρόνη Μπότσογλου, ενώ το φθινόπωρο στο μουσείο της Αθήνας προγραμματίζεται έκθεση για τον Φώτη Κόντογλου και την επιρροή του στους νεότερους με 135 έργα από 36 έλληνες δημιουργούς. Τον χειμώνα του 2023 η έκθεση για τον νεορεαλισμό θα φιλοξενήσει έργα των Ιβ Κλάιν, Κρίστο και Αρμάν μεταξύ άλλων, ενώ το φθινόπωρο του επόμενου χρόνου έργα σε χαρτί από τη συλλογή Γουλανδρή που δεν έχουν εκτεθεί στο παρελθόν στο σύνολό τους στο ελληνικό κοινό και φέρουν την υπογραφή των Πικάσο, Μπρακ, Μιρό, Μαγιόλ, Τουλούζ – Λοτρέκ κ.ά. Τον χειμώνα του 2024 προγραμματίζεται ένα αφιέρωμα στον νεοϊμπρεσιονισμό στο γεωγραφικό πλαίσιο της Μεσογείου, ενώ το φθινόπωρο εκείνης της χρονιάς οι εκθεσιακοί χώροι του μουσείου στο Παγκράτι θα φιλοξενήσουν το έργο του εκπροσώπου της άρτε πόβερα και φίλου του Γιάννη Κουνέλλη, Νάκη Παναγιωτίδη.