Η συμβολική επιστροφή της Αρτέμιδος

Το πρώτο βήμα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα έκανε η θεά Αρτεμις, καθώς το δικό της πόδι είναι εκείνο που επέστρεψε οριστικά από το Παλέρμο στην Αθήνα σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού. Πρόκειται για τον πρώτο επαναπατρισμό του διαμελισμένου γλυπτού διακόσμου του κορυφαίου μνημείου που γίνεται από κράτος και όχι από εκπαιδευτικό ίδρυμα, όπως είχε συμβεί το 2006 από την πανεπιστημιακή συλλογή της Χαϊδελβέργης.

Το ρολόι έδειχνε 20.14 το βράδυ του περασμένου Σαββάτου όταν το μαρμάρινο θραύσμα διαστάσεων 35×34 εκ. του λίθου VI της ανατολικής ζωφόρου απομακρύνθηκε από το βάθρο που το φιλοξενούσε εδώ και πέντε μήνες στο Μουσείο Ακρόπολης. Τα γαντοφορεμένα χέρια των έμπειρων συντηρητών το κράτησαν για ελάχιστα δευτερόλεπτα στον αέρα μέχρι να το τοποθετήσουν εκεί όπου ανήκει: στην ανάγλυφη, μήκους 160 μ. ζωφόρο που σχεδίασε ο Φειδίας. «Σήμερα γίνεται η αρχή. Μια ιστορικών διαστάσεων αρχή. Σήμερα ολοκληρώνεται μια προσπάθεια, η οποία συζητιόταν κατά περιόδους στο παρελθόν και πάντα κατέληγε σε αδιέξοδο… Η επανένωση των Γλυπτών του Φειδία αποτελεί ηθική υποχρέωση για την Ευρώπη, στο πλαίσιο της προστασίας της κοινής πολιτιστικής της κληρονομιάς, της δημοκρατίας, της ευημερίας των λαών της», τόνισε μεταξύ άλλων η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

Το εν λόγω τμήμα, γνωστό ως θραύσμα Φέιγκαν, βρέθηκε στο Παλέρμο, στη συλλογή του βρετανού προξένου στη Σικελία Ρόμπερτ Φέιγκαν, μεγάλο μέρος της οποίας πούλησε η νεαρή χήρα του μετά την αυτοχειρία του. Κατέληξε δε στο Μουσείο του Βασιλικού Πανεπιστημίου του Παλέρμο, το οποίο μετεξελίχθηκε σε Αρχαιολογικό Μουσείο Αντονίνο Σαλίνας. Εως το 1893 ωστόσο πιστευόταν πως προερχόταν από τις ανασκαφές του Φέιγκαν στο Τίνταρι (αρχαία Τυνδαρίδα) το 1808, μέχρι που ο σπουδαίος γερμανός αρχαιολόγος Βάλτερ Αμελουνγκ παρατήρησε την ομοιότητά του με τα παρθενώνια γλυπτά, το συνέκρινε με ένα εκμαγείο από θραύσμα που είχε εντοπιστεί στην Αθήνα το 1836 και επιβεβαίωσε τη θεωρία του.

Το μαρμάρινο τμήμα επέστρεψε στη γενέθλια γη για δεύτερη φορά από το Παλέρμο της Ιταλίας. Την πρώτη φορά είχε ταξιδέψει από το Αρχαιολογικό Μουσείο Αντονίνο Σαλίνας στην Αθήνα, το 2008. Το δεύτερο και οριστικό ταξίδι του έγινε τον περασμένο Ιανουάριο με προοπτική να φιλοξενηθεί στο Μουσείο Ακρόπολης για οκτώ χρόνια και ανοικτό το ενδεχόμενο να παραμείνει μόνιμα στην Ελλάδα, προσδοκία που ευοδώθηκε, χάρη στον γόνιμο διάλογο μεταξύ της κυβέρνησης της Σικελίας – με τον περιφερειακό σύμβουλο Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Σικελικής Ταυτότητας Αλμπέρτο Σαμονά – και της ελληνικής κυβέρνησης με την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και στη συμφωνία που συνήφθη μεταξύ του Περιφερειακού Αρχαιολογικού Μουσείου Αντονίνο Σαλίνας του Παλέρμο, υπό τη διεύθυνση της δρος Κατερίνας Γκρέκο, και του Μουσείου Ακρόπολης, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Νίκου Σταμπολίδη.

ΟΙ ΣΥΝΤΗΡΗΤΕΣ. Δεδομένης αυτής της συνθήκης, το θραύσμα βρισκόταν σε αναμονή σε ειδικό βάθρο, μπροστά από την ανατολική ζωφόρο, στην οποία απεικονίζονται οι θεοί του Ολύμπου – πιθανόν από κάποιο πλάτωμα της Ακρόπολης και όχι από την κορυφή του Ολύμπου, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Μουσείου Ακρόπολης Δημήτρη Παντερμαλή, να παρακολουθούν τη γιορτή των Μεγάλων Παναθηναίων. Οταν ωστόσο οριστικοποιήθηκε ότι το θραύσμα παραχωρήθηκε για πάντα – χωρίς δηλαδή να περιλαμβάνονται όροι όπως δωρεά, δάνειο ή αγορά, τους οποίους έχει πάντοτε απορρίψει η Ελλάδα -, οι συντηρητές του μουσείου Κώστας Βασιλειάδης, Δημήτρης Κιλκής και Δημήτρης Μαγκαβάς μέσα σε τρεις ημέρες έκαναν όλες τις προετοιμασίες ώστε το βάρους 13 κιλών θραύσμα από πεντελικό μάρμαρο να τοποθετηθεί με τη βοήθεια ειδικού μεταλλικού υποστηρίγματος στην οριστική του θέση.

Η σημαντική αυτή κίνηση, που χαιρετίστηκε και από τον υπουργό Πολιτισμού της Ιταλίας Ντάριο Φραντσεσκίνι, επιβεβαιώνει το αυξημένο ενδιαφέρον που υπάρχει διεθνώς. Η τελευταία ένδειξη ήταν το ρεπορτάζ του τηλεοπτικού δικτύου ITV, όπου αναφερόταν: «Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει το θέμα όχι μόνο στην πρόσφατη επίσκεψή του στο Λονδίνο, αλλά και στην ομιλία του στο Κογκρέσο, αυξάνοντας έτσι την πίεση προς τη Βρετανία». Επισημαινόταν επίσης η υποστήριξη του ελληνικού αιτήματος από την κοινή γνώμη της Βρετανίας (με αναφορά σε δημοσκοπήσεις) και από διάσημους καλλιτέχνες.