«Ο Ριγολέττος φοβάται τον ίδιο του τον εαυτό»

Το ανέβασμά του είχε αναγγελθεί πριν από ακριβώς τρία χρόνια. Οταν όμως ο Γιώργος Κουμεντάκης συνέθετε το ρεπερτόριο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για την περίοδο 2019-2020, η πανδημία δεν είχε μπει στη ζωή μας για να ανατρέψει (και) τα καλλιτεχνικά σχέδια. Υστερα από δύο επιβεβλημένες αναβολές, ο «Ριγολέττος», σε σκηνοθεσία της καλλιτεχνικής διευθύντριας του Φεστιβάλ Αθηνών Κατερίνας Ευαγγελάτου, βρίσκει τον δρόμο του για το Ηρώδειο κάνοντας πρεμιέρα στις 2 Ιουνίου: η πρώτη μεγάλη καλοκαιρινή παραγωγή της Λυρικής στο πλαίσιο του φεστιβάλ. Τη μουσική διεύθυνση ανέλαβε ο Λουκάς Καρυτινός, ενώ η Κατερίνα Ευαγγελάτου επιχειρεί να φωτίσει τη σκοτεινή, αντιφατική προσωπικότητα του ήρωα μεταφέροντας την ιστορία στη διεφθαρμένη κοινωνία της ιταλικής επαρχίας της δεκαετίας του 1980.

«Η ματιά είναι σαφώς σύγχρονη, όπως και η αισθητική. Η ανάγνωση όμως παραμένει κλασική. Δεν υπάρχει κάτι το οποίο να συγκρούεται δραματουργικά με το λιμπρέτο. Και μάλιστα έχει τις βαθιές καταβολές του στο έργο του Βίκτωρος Ουγκώ “Ο βασιλιάς διασκεδάζει”», αναφέρει στα «Πρόσωπα» ο Δημήτρης Τηλιακός, ο οποίος ανέλαβε τον πρωταγωνιστικό ρόλο, μεταξύ άλλων, δίπλα στους Χριστίνα Πουλίτση, Δημήτρη Πακσόγλου, Πέτρο Μαγουλά και Μαίρη – Ελεν Νέζη.

Στο επίκεντρο της όπερας βρίσκεται ο έρωτας της Τζίλντας, κόρης του καμπούρη αυλικού, γελωτοποιού Ριγολέττου, για τον έκλυτο δούκα της Μάντοβας. Προκειμένου να εκδικηθεί για τη χαμένη τιμή της κόρης του, ο Ριγολέττος καταστρώνει τη δολοφονία του δούκα αλλά καταλήγει να θυσιάσει την κόρη του εν αγνοία του όταν εκείνη αποφασίζει να σώσει τον αγαπημένο της. Για τις ανάγκες της παραγωγής, ο διεθνώς αναγνωρισμένος βαρύτονος αναλαμβάνει μια νέα καλλιτεχνική πρόκληση. «Αντιμετωπίζω τον ρόλο με τρέλα και σοβαρότητα, δύο στοιχεία τα οποία με βοηθούν να ισορροπώ πάντα. Τρέλα με την έννοια της ενέργειας, του παιχνιδιού, του αυθορμητισμού, που είναι και αυτά στοιχεία του ρόλου. Στην πρώτη σκηνή βλέπουμε έναν άνθρωπο ο οποίος οργανώνει πάρτι οργίων. Είναι μια πολύ αμφιλεγόμενη προσωπικότητα: ενώ βλέπουμε ότι είναι το τσιράκι του δούκα, καταλαβαίνουμε ότι ίσως ο δούκας να είναι το υποχείριο του Ριγολέττου», αναφέρει ο Δ. Τηλιακός.

«Θα μπορούσε κανείς να πει ότι ο Ριγολέττος εκδικείται την τάξη των αστών, των αυλικών, όλων αυτών που μισεί θανάσιμα. Με αυτόν τον τρόπο, οδηγώντας τον δούκα σε μια ζωή έκφυλη, προμηθεύοντάς του νέες κοπέλες τις οποίες καταστρέφει, οδηγεί κι αυτόν στην καταστροφή. Ο στόχος του είναι να εκδικηθεί την τάξη των αυλικών, αυτών που τον έδιωξαν. Ηταν ένας λούμπεν τύπος, χωρίς πολιτική συνείδηση. Το μίσος τον καθοδηγεί στο να δημιουργήσει πολλά σκοτάδια μέσα στα οποία βυθίζεται ο ίδιος. Αυτό είναι το ένα πρόσωπο, ο Ριγολέττος του δούκα. Και μετά βλέπουμε τον Ριγολέττο – πατέρα, όπου και εκεί υπάρχουν σκιές. Και θα έλεγα ότι είναι το σοβαρό κομμάτι του ρόλου. Ο Ριγολέττος προσπαθεί να προστατεύσει την κόρη του από το κακό που ο ίδιος δημιουργεί. Αυτή η στάση τον οδηγεί στην πλήρη καταστροφή. Στην κατάπτωση των πάντων», συνεχίζει ο λυρικός τραγουδιστής.

Στην καριέρα του έχει συναντηθεί άλλες πέντε φορές με τον «Ριγολέττο», μετέχοντας σε οπερατικές παραστάσεις στη Δρέσδη, τη Μόσχα, τις Βρυξέλλες και τη Στουτγάρδη. Ακόμα κι αν ο ρόλος τού είναι γνώριμος, δεν σταματάει να ανακαλύπτει στοιχεία σε αυτόν που του κεντρίζουν το ενδιαφέρον. «Με ιντριγκάρει ο διπολικός του χαρακτήρας, που φυσικά φανερώνεται και στη φωνή. Ο τρελός, ο γελωτοποιός, έτοιμος να κάνει τον κόσμο να σκάσει στα γέλια, δηλαδή τους αυλικούς, τους οποίους μισεί κιόλας. Εκεί βρίσκεται ακόμα έντονο το διπολικό – και επικίνδυνο – στοιχείο. Είναι ένας επικίνδυνος χαρακτήρας o Ριγολέττος που μπορεί να ωθήσει το αφεντικό του, τον δούκα, σε απαγωγές και βιασμούς, σε όργια. Και το άλλο είναι το αρρωστημένο στοργικό. Το στοιχείο που κρατάει την κόρη του ως όμηρο γιατί έτσι νομίζει ότι θα την προστατεύσει από τον ίδιο του τον εαυτό. Γιατί αυτός είναι ο κίνδυνος. Αυτό το γνωρίζει πολύ καλά μέσα του. Φοβάται τον ίδιο του τον εαυτό. Κι αυτή είναι η απάντηση που θα μπορούσε να δώσει στην Τζίλντα όταν τον ρωτάει ποιος είναι. Δεν θέλει να της πει ποιος είναι. Δεν μπορεί να της πει», υπογραμμίζει ο βαρύτονος.

Η ΤΡΑΓΙΚΟΤΗΤΑ. Στήνοντας την ερμηνευτική του προσέγγιση υπό τις οδηγίες της Κατερίνας Ευαγγελάτου, τον απασχόλησε ιδιαίτερα η δυσμορφία που κουβαλάει ο ήρωάς του, η οποία στη σκηνή αυξάνει την τραγικότητα της ύπαρξής του. «Είναι ένα εντελώς τραγικό πρόσωπο ο Ριγολέττος. Και την τραγικότητα τη βλέπουμε από την πρώτη στιγμή. Γιατί εξαιτίας της κατάστασής του, της ψυχικής του ασθένειας ή της σωματικής του δυσμορφίας, έχει θέσει τον εαυτό του στις παρυφές της κοινωνίας. Νομίζω ότι ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα που μπορεί να δώσει ο ρόλος και το έργο είναι ότι εμείς είμαστε οι δημιουργοί της μοίρας μας, της πραγματικότητάς μας. Ο ίδιος έχει δημιουργήσει τη δική του πραγματικότητα. Αυτός έχει αποφασίσει να ζει παρασιτικά, να ωθεί σε αρπαγές γυναικών. Νομίζω ότι η ψυχική ασθένεια του Ριγολέττου είναι η πιο σοβαρή ή πιο πλούσια πλατφόρμα όπου ένας ερμηνευτής μπορεί να ψάξει και να βρει πιο υπόγειες διαδρομές και ερμηνείες σε δεύτερο και τρίτο επίπεδο. Ο ψυχικός του κόσμος και όχι η δυσμορφία. Δεν πρέπει ο κόσμος να κολλάει στη δυσμορφία ή στην αναπηρία. Είναι λάθος. Είναι τα εσωτερικά σκοτάδια, οι άρρωστες και μύχιες σκέψεις του Ριγολέττου που τον οδηγούν να δημιουργήσει αυτή την πραγματικότητα», καταλήγει ο Δ. Τηλιακός.

info

«Ριγολέττος», 2, 5, 8 και 11/6 στις 21.00 στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού. Προπώληση: ταμεία της ΕΛΣ, εκδοτήρια του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου και online στα aefestival.gr και viva.gr