Διάλογος και δημοκρατία

Kι όμως, γίνεται! Ενας φιλελεύθερος ευρωπαϊστής που μαθήτευσε δίπλα σε έναν Πολ Ρικέρ μπορεί να κάνει διάλογο με μια εθνικίστρια αντιευρωπαΐστρια που μεγάλωσε δίπλα σε έναν Ζαν-Μαρί Λεπέν. Και εννοούμε διάλογο ισότιμο, με σεβασμό, με ευγένεια, με ανταλλαγή επιχειρημάτων, όπου δεν λείπει η ειρωνεία, δεν λείπουν τα ψέματα, χωρίς όμως αυτό να δηλητηριάζει το κλίμα. Είναι κάτι που σπανίως βλέπει κανείς στην Ελλάδα και θεωρούνταν ακόμη ανήκουστο πριν από είκοσι χρόνια στη Γαλλία. Αλλά τώρα γίνεται. Αποτελεί νίκη της δημοκρατίας. Και, παραδόξως, βοηθά την υποψήφια που, αν παρ’ ελπίδα εκλεγεί πρόεδρος, θα κάνει τα πάντα για να περιορίσει τη δύναμη αυτής της δημοκρατίας.

Ναι, και μόνο το γεγονός ότι η Μαρίν Λεπέν συζήτησε χθες για δυόμισι ώρες με τον Εμανουέλ Μακρόν ενώπιον εκατομμυρίων τηλεθεατών αποβαίνει υπέρ της, καθώς την αποδαιμονοποιεί, τη νομιμοποιεί, την «κανονικοποιεί», δείχνει στους Γάλλους ότι τυχόν εκλογή της δεν θα είναι δα και το τέλος του κόσμου. Πολύ περισσότερο που ο απερχόμενος πρόεδρος δεν αξιοποίησε όσο μπορούσε το συγκριτικό του πλεονέκτημα στο θέμα του πολέμου της Ουκρανίας, εξαντλώντας την κριτική του στο δάνειο που έλαβε ο Εθνικός Συναγερμός από ρωσικές τράπεζες. «Είστε εξαρτημένη από τον Πούτιν και τη Ρωσία» είπε ο Μακρόν στη Λεπέν. «Μιλάει αυτός που έστρωσε κόκκινο χαλί στον Πούτιν στις Βερσαλλίες» απάντησε η Λεπέν.

Εχει σημασία αν η υποψήφια λέει ψέματα, διαστρέφει στοιχεία, φτάνει ακόμη και να αντιστρέφει την πραγματικότητα; Οχι ιδιαίτερα, στον βαθμό που δεν κάνει το μεγάλο λάθος και δεν αφήνει τον αντίπαλό της να κυριαρχήσει, όπως έγινε το 2017. Το προηγούμενο του Βrexit και του Τραμπ διδάσκει ότι τα όρια ανάμεσα στα στρατόπεδα είναι σαφή, ακόμη και η αλήθεια είναι μια έννοια υποκειμενική, οι μετακινήσεις ψηφοφόρων από το ένα στρατόπεδο στο άλλο είναι κατά συνέπεια οριακές.

Μπορεί λοιπόν το χθεσινό ντιμπέιτ να επηρεάσει καθοριστικά το αποτέλεσμα των εκλογών της Κυριακής; Οχι, κι ας προετοιμαζόταν η Λεπέν τα τελευταία πέντε χρόνια γι’ αυτή την τηλεμαχία. Η απόστασή της από τον Μακρόν δύσκολα καλύπτεται. Είναι αλήθεια ότι, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, οι αναποφάσιστοι είναι ακόμη πολλοί, αλλά αυτό που θα βαρύνει στην επιλογή τους σίγουρα δεν θα είναι ότι ο Μακρόν κατηγορεί τη Λεπέν πως θέλει να βγάλει τη Γαλλία από την Ενωση και η Λεπέν απαντά ότι δεν υπάρχει ευρωπαϊκή κυριαρχία, γιατί δεν υπάρχει ευρωπαϊκός λαός. Μετράει εν τέλει πολύ περισσότερο η μείωση της ανεργίας στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας 13ετίας. Και είναι περίεργο που ο Εμανουέλ Μακρόν δεν επέμεινε περισσότερο σε αυτό το επίτευγμα.