ΗχοΔύναμα

Σιμπέλιους: Οι Επτά Συμφωνίες, Ταπιόλα, Τρία ύστερα αποσπάσματα. Φιλαρμονική του Οσλο, Klaus Mäkelä, DECCA, 4 CD

Στα 26 του χρόνια και έχοντας ήδη προϋπάρξει καταξιωμένος τσελίστας, ο Φινλανδός Klaus Mäkelä είναι σήμερα ο διευθυντής τόσο της Ορχήστρας του Παρισιού όσο και της Φιλαρμονικής του Οσλο, καθώς και του σημαντικού Φεστιβάλ του Turku. Και όλα αυτά συμβαίνουν για έναν λόγο, τον οποίο μπορεί να ακούσει κανείς πολύ καθαρά σε αυτή την εντυπωσιακή εισαγωγή του και στον κόσμο της δισκογραφίας, με τις Επτά Συμφωνίες του Σιμπέλιους στις οποίες οδηγεί τη Φιλαρμονική του Οσλο, μία από τις πιο σφριγηλές και ενδιαφέρουσες ορχήστρες της Ευρώπης.

Για να αντιληφθεί κανείς τη σημασία που αποδίδει η ιστορική εταιρεία DECCA στον Mäkelä, αρκούν δύο στοιχεία: πρώτον, ότι του εμπιστεύθηκε όχι απλώς μια νέα ηχογράφηση αλλά έναν πλήρη κύκλο Σιμπέλιους, στον οποίο η εταιρεία έχει μακρότατη, πρωτοπόρο και καθοριστική ιστορία. Το δεύτερο στοιχείο είναι ότι με αυτές τις ηχογραφήσεις, που έγιναν όλες σε ένα εξάμηνο το 2021, στις συνθήκες της πανδημίας και στις απαιτήσεις τους, η DECCA επιστρέφει για πρώτη φορά στο Οσλο από την εποχή της Κρίστιν Φλάγκσταγκ. Αυτό και μόνο τα λέει όλα.

Η περίοδος των περιορισμών της πανδημίας είχε ασφαλώς την επιρροή της στη δισκογραφική παραγωγή – εν προκειμένω έντονη: η τήρηση της απόστασης του 1,5 μέτρου μεταξύ των μουσικών της Ορχήστρας ενέτεινε, φαινομενικά παραδόξως, τη συνοχή της, καθώς έπρεπε να γίνει δουλειά για να ακούν καλύτερα ο ένας τον άλλο σε εντελώς νέες ηχητικές συνθήκες. Επίσης, με την ακύρωση κάθε προγράμματος συναυλιών, η Ορχήστρα βρήκε τον χρόνο να κάνει κάτι που σε κανονικές εποχές είναι απλώς εντελώς αδύνατον: να συγκεντρωθεί αποκλειστικά στη μελέτη του συμφωνικού έργου του Σιμπέλιους, χωρίς καμία άλλη δραστηριότητα, και να το μελετήσει εντατικά μέχρι να έρθει η στιγμή να ανοίξουν τα μικρόφωνα για αυτήν εδώ την ηχογράφηση.

Ολα αυτά παρήγαγαν ένα αποτέλεσμα που κόβει την ανάσα. Φυσικά, η βάση τους είναι η ποιότητα της Ορχήστρας, που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από καμία άλλη στον κόσμο σήμερα, αλλά και η ιδιοφυΐα του νεαρού αρχιμουσικού της, το βάθος του οποίου εκπλήσσει, ειδικά όταν συνδυάζεται με την εκρηκτική ενέργεια της νεότητάς του. Ο Mäkelä δεν ξέρει απλώς πολύ καλά τη δουλειά του, ούτε είναι απλώς πάρα πολύ μελετημένος στο έργο του Σιμπέλιους, η εξέλιξη του οποίου από μόνη της απαιτεί από τον μαέστρο και την Ορχήστρα πολύ μεγάλη πνευματική προσπάθεια, πέρα από την ίδια την ικανότητα να παίζουν όσο καλά παίζουν, για την κατανόηση και την απόδοσή της.

Ο Σιμπέλιους είναι κάτι περισσότερο από ένας σπουδαίος συμφωνιστής του 20ού αιώνα. Είναι ένας συνθέτης που έφτιαξε κάτι που πριν δεν ήταν γνωστό ότι μπορούσε να υπάρχει. Η ικανότητά του να ξεπεράσει τα κυρίαρχα κεντροευρωπαϊκά ρεύματα της εποχής του και να χαράξει νέους δρόμους είναι απαράμιλλη, όπως και εκείνη να δει κριτικά τον μοντερνισμό της εποχής του, που, πάλι στην Κεντρική Ευρώπη, επιχειρούσε το ίδιο, αλλά με εντελώς διαφορετικά μέσα και στόχους. Το μουσικό σύμπαν του Σιμπέλιους δεν έχει ανάλογό του – όπως και του Μάλερ. Και ο Mäkelä το εξερευνεί συναρπαστικά, καθηλωτικά, σε όλες του τις περιόδους, ακόμα και στις πιο δυσπρόσιτες και ερεβώδεις ατραπούς του, όπως στην Τέταρτη Συμφωνία, ένα από τα κομβικότερα έργα του 20ού αιώνα.