Από τη σίγουρη νίκη στη μάχη σώμα με σώμα

Πριν από έναν μήνα, όλα ήταν απλά και ξεκάθαρα στη Γαλλία. Ενισχυμένος από την επονομαζόμενη «συσπείρωση γύρω από τη σημαία» την οποία είχε πυροδοτήσει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όπως και από τον ρόλο του διαμεσολαβητή που επιχειρούσε ανάμεσα στον Βλαντίμιρ Πούτιν και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Εμανουέλ Μακρόν έμοιαζε να έχει εξασφαλισμένη την επανεκλογή του στον προεδρικό θώκο.

Οι δημοσκοπήσεις τού έδιναν 30,5% της ψήφου στον πρώτο εκλογικό γύρο, έναντι μόλις 14,5% υπέρ της μεγάλης αντιπάλου του, της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν – το μεγαλύτερο προβάδισμα από τον πρώτο προεδρικό γύρο του 1969. Το περιοδικό «Economist» εκτιμούσε τις πιθανότητες επανεκλογής του γάλλου προέδρου στο 97%. Η γαλλική προεκλογική εκστρατεία έμοιαζε να έχει τελειώσει πριν καλά καλά ξεκινήσει.

Κι εντούτοις, έναν μήνα αργότερα, παραμονές του πρώτου γύρου πια, το προβάδισμα του Μακρόν έχει συρρικνωθεί στο 5%, το «Economist» έχει αναθεωρήσει τις πιθανότητες νίκης του στον δεύτερο γύρο στο 78% και το φάσμα της Ακροδεξιάς έχει επανέλθει δριμύτερο πάνω από το Παρίσι. Τι έφταιξε; Και πόσο μεγάλος είναι, πράγματι, ο κίνδυνος να διαρραγεί το περίφημο ρεπουμπλικανικό μέτωπο, να αποκτήσει πράγματι η Γαλλική Δημοκρατία στις 24 Απριλίου ακροδεξιά πρόεδρο;

Βασιζόμενο στις γαλλικές δημοσκοπήσεις, και θυμίζοντας καλού-κακού πως εκπλήξεις στην κάλπη συμβαίνουν πολλές, το «Economist» εκτιμά τον κίνδυνο αυτόν στο 21%: τόσες πιθανότητες έχει, θεωρεί, η ηγέτιδα της Εθνικής Συσπείρωσης να κερδίσει το Ελιζέ στην τρίτη της προσπάθεια. Και μιας που μιλάμε με ποσοστά, 90% πιθανότητες δίνει το περιοδικό σε μία μονομαχία Μακρόν – Λεπέν στον δεύτερο εκλογικό γύρο και μόλις 6% πιθανότητες σε μια μονομαχία Μακρόν – Μελανσόν, κι ας έχει σταθεροποιηθεί στην τρίτη θέση, με ανοδικές τάσεις, ο υποψήφιος της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Στην περίπτωση που προκρινόταν μαζί με τον Μελανσόν, όμως, ο Μακρόν εμφανίζεται να έχει 97% πιθανότητες επικράτησης – όσες είχε προ μηνός και απέναντι στη Λεπέν. Γεγονός που μας επιστρέφει στην αρχική μας ερώτηση: τι έφταιξε;

Η αντιδημοτικότητα κάποιων μέτρων. Η «Le Monde» αποδίδει εν μέρει αυτή την εξέλιξη του συσχετισμού δυνάμεων στην αντιδημοτικότητα κάποιων από τα μέτρα που πρότεινε στα μέσα Μαρτίου ο γάλλος πρόεδρος παρουσιάζοντας το πρόγραμμά του – και δη την αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης από τα 62 στα 65 έτη. Πρωτίστως, όμως, την αποδίδει στην αλλαγή αντίληψης του κοινού ως προς τον πόλεμο στην Ουκρανία και τον ρόλο του Μακρόν σε αυτή τη διαμάχη. «Σε ένα πρώτο στάδιο», εξηγεί ο Μπρις Ταντιριέ, επικεφαλής του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων Ipsos, «ο πόλεμος πραγματικά συγκλόνισε την κοινή γνώμη. Και αυτό ευνόησε τον Εμανουέλ Μακρόν, ενισχύοντας την εικόνα του αξιόπιστου διαχειριστή κρίσεων. Πολύ γρήγορα, όμως, η Ουκρανία και η προεκλογική εκστρατεία φάνηκαν σαν δύο παράλληλες σκηνές, που λειτουργούσαν σχεδόν ανεξάρτητα» – και ο γάλλος πρόεδρος έδινε την εντύπωση πως απουσίαζε, πως δεν καταδεχόταν να ασχοληθεί με τη δεύτερη, να συμμετάσχει σε ντιμπέιτ με τους άλλους υποψηφίους, να οργώσει όπως εκείνοι τη χώρα. «Εχω την εντύπωση ότι ο πρόεδρός μας δεν είναι εδώ για εμάς. Οτι δεν γνωρίζει τη ζωή μου», τον έψεξε δυσοίωνα μία ακροάτρια στον ραδιοφωνικό σταθμό France Bleu στις 22 Μαρτίου.

Σιγά σιγά, οι Γάλλοι είχαν αρχίσει να ανησυχούν λιγότερο για τον πόλεμο – και τον κίνδυνο μιας διεύρυνσης της διαμάχης – και περισσότερο για τις οικονομικές του συνέπειες, ειδικότερα στην αγοραστική τους δύναμη, με την αύξηση των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων. Οπου και να πήγαινε ο Μακρόν – είχε πια καταλάβει πως έπρεπε να έρθει περισσότερο σε επαφή με τους Γάλλους – για αυτά τα θέματα τον ρωτούσαν και τον πίεζαν. Θέματα στα οποία είχε ήδη φροντίσει να επικεντρωθεί η Λεπέν, θέλοντας να ξεχαστούν έτσι και οι στενότατες σχέσεις της με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. «Μου κάνει εντύπωση, να μη σκέφτεται πρωτίστως ο πρόεδρος της Δημοκρατίας τους Γάλλους», έλεγε και ξαναέλεγε.

Αν προστεθεί σε όλα αυτά ο ρόλος του «λαγού» που έπαιξε ουσιαστικά για εκείνη ο Ζεμούρ, κατανοεί τη δημοσκοπική της άνοδο. Εχοντας επίγνωση του κινδύνου, ο Μακρόν προσπαθεί ήδη να την «επαναδαιμονοποιήσει», καταγγέλλει συνεχώς «την επιείκειά της απέναντι στον Βλαντίμιρ Πούτιν», τη «χρηματοδότησή της από τη Ρωσία». Οι επιθέσεις αυτές αναμένεται να ενταθούν μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου. Αλλά από τη Δευτέρα ξεκινάει ουσιαστικά μια νέα μάχη.