Ηχοδύναμα

Μάλερ: Τέταρτη Συμφωνία, Τσεχική Φιλαρμονική, Σέιμον Μπίσκοφ, Τσεν Ράις, PENTATONE

Είναι κάτι πολύ περισσότερο από έναν νέο πολλά υποσχόμενο πλήρη κύκλο Μάλερ που εγκαινιάζει η Τσεχική Φιλαρμονική με αυτή την ηχογράφηση της Τέταρτης Συμφωνίας υπό τον Σέιμον Μπίσκοφ, με τη συμμετοχή της σοπράνο Τσεν Ράις. Είναι και ένα είδος μεγάλης επιστροφής του Μπίσκοφ, αναμφίβολα ενός από τους πιο ώριμους και σημαντικούς μαέστρους της εποχής μας. Που, τώρα, βρίσκεται επικεφαλής μίας από τις πιο ακμαίες ιστορικές ορχήστρες του κόσμου. Είναι γεγονός ότι η επιστροφή αυτή είχε ήδη ξεκινήσει με την ηχογράφηση του κύκλου Τσαϊκόφσκι από τις ίδιες δυνάμεις στην Πράγα λίγο καιρό πριν για την εταιρεία DECCA. Επίσης γεγονός όμως είναι ότι αυτός ο Τσαϊκόφσκι, παρά τις αρετές του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κορυφαία στιγμή στη μακρά πορεία του Μπίσκοφ και την ακόμα μακρότερη της σπουδαίας Ορχήστρας του. Ισως αυτό να οφείλεται ως έναν βαθμό και στο γεγονός ότι η συνεργασία τους, ειδικά στο επίπεδο των ηχογραφήσεων, είχε μόλις ξεκινήσει. Οπως και να ‘χει, αν και ήταν ένας ενδιαφέρων κύκλος με αρετές, δεν υπήρξε αντιπροσωπευτικός του τι μπορούν πραγματικά να κάνουν σήμερα αυτοί οι μουσικοί στην Πράγα. Κάτι που όμως το ακούει κανείς καθαρά εδώ, στην ηχογράφηση της πιο «μοτσάρτειας» και εντελώς μοναδικής για τον συνθέτη της, Τέταρτης Συμφωνίας του Μάλερ.

Ο Μπίσκοφ έχει μεγάλο παρελθόν με κορυφαίες ορχήστρες. Τα πρώτα χρόνια του στη δισκογραφία ξεκίνησαν με τη Φιλαρμονική του Βερολίνου – και όχι μόνον – στη PHILIPS. Και άφησαν πίσω τους σπουδαίες παρακαταθήκες, ιδίως στον Σοστακόβιτς. Αργότερα πήγε πολύ καλά και στο Παρίσι. Στη συνέχεια, για ένα μεγάλο διάστημα στη Γερμανία, έκανε και πάλι εξαιρετικές δουλειές, που δεν βρήκαν όμως τη διεθνή ανταπόκριση που τους άξιζε. Τώρα, στην Πράγα με τον Μάλερ, έρχεται εκ νέου στο διεθνές επίκεντρο, με όλες του τις γνωστές από παλιά αρετές παρούσες, αλλά και με μια ωριμότητα που την ακούει κανείς αμέσως, κυρίαρχη από την αρχή μέχρι το τέλος.

Η σχέση της μουσικής του Μάλερ με την Τσεχική Φιλαρμονική είναι παλιά και βαθιά – και δεν οφείλεται μόνο στην τσεχική καταγωγή του Μάλερ, που ασφαλώς διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωσή της. Τα ιδιαίτερα ακούσματα της Βοημίας έγιναν οργανικό τμήμα του έργου του καθώς όχι απλώς μεγάλωσε με αυτά όπως όλοι στον τόπο και την εποχή του, αλλά έζησε έντονα τους ήχους τους ως το παιδί διευθυντή στρατιωτικής μπάντας. Και ίσως η Τέταρτη να είναι η μόνη από τις συμφωνίες του όπου όλο αυτό το μετασχηματισμένο παρελθόν δεν έχει δεσπόζουσα παρουσία, σε ένα έργο πολύ πιο λυρικό και εσωτερικό από κάθε άλλο του, απόμακρο από τις ασυγκράτητες πλην συγκλονιστικές εντάσεις και συγκρούσεις που κανοναρχούν συνολικά τη μουσική του. Πιθανώς, αυτό ακριβώς θέλει να δείξει και η επιλογή αυτού του έργου για την έναρξη αυτού του κύκλου: ότι η «επιστροφή» του Μάλερ στον τόπο του, δεκαετίες μετά τη γρανιτώδη ηχογράφηση του κύκλου από τον Νόιμαν, δεν αφορά έναν Μάλερ πρωταρχικά «Τσέχο», αλλά κυριολεκτικά πανανθρώπινο. Και τον αποδίδει εδώ με μεστότητα και καθαρότητα που συναρπάζουν.