Ο τρόμος του Πούτιν

Από την αρχή της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η πολιτική ορθότητα οδηγεί μια πλάνη να επαναλαμβάνεται διαρκώς (και διεθνώς): ότι η επίθεση είναι μία περίπου «προσωπική» υπόθεση του Πούτιν. Κάπως σαν να πήρε το άλογό του και να εισέβαλε μόνος στη γειτονική του χώρα. Και σαν να βρίσκεται δήθεν απομονωμένος μέσα στη Ρωσία για την εγκληματική πολιτική του.

Ολα αυτά είναι εκτός πραγματικότητας. Αναμφίβολα υπάρχει μία σημαντική μερίδα της ρωσικής κοινής γνώμης που αντιτίθεται στην εισβολή. Και που σε ορισμένες περιπτώσεις το εκφράζει δημοσίως με μεγάλο κόστος σε μία χώρα που οι εξαφανίσεις, οι φυλακίσεις, οι δηλητηριάσεις και άλλα «ξαφνικά» που συμβαίνουν σε αντιφρονούντες αποτελούν καθεστώς. Η ελευθερία του λόγου είναι έννοια ανύπαρκτη, όπως και ο έλεγχος του κράτους και των οργάνων του. Και συμβαίνουν διαρκώς γεγονότα που και ένα από αυτά θα ήταν ικανό να ρίξει οποιαδήποτε κυβέρνηση δυτικού κράτους μέσα σε λίγες ώρες. Οπως ακριβώς και στην Τουρκία.

Το πιο ενδιαφέρον δείγμα αποτελεί η στάση του Πατριαρχείου της Μόσχας. Του μεγαλύτερου εσωτερικού συμπαραστάτη της εισβολής. Η ρωσική Εκκλησία στηρίζει την εισβολή με όλη της τη δύναμη. Και αυτό έχει σημασία για πολύ μεγάλο μέρος του ποιμνίου της, σε μία χώρα που ο λαός βρίσκεται ενεργά κοντά στην Εκκλησία του η οποία φτάνει παντού, σε κάθε άκρο της αχανούς χώρας και είναι έντονα παρούσα στη δημόσια ζωή της. Φυσικά, το Πατριαρχείο της Μόσχας έχει και τους δικούς του ιδιοτελείς λόγους να στηρίζει αυτήν την εισβολή. Ο Κύριλλος επιχειρεί να πάρει κι αυτός πίσω εκείνο που θεωρεί, όπως ακριβώς και ο Πούτιν, ότι του ανήκει: θέλει με κάθε τρόπο να ακυρώσει de facto την αυτοκεφαλία των Ουκρανών, την οποία έχουν λάβει κατά τον πλέον κανονικό τρόπο από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Και ο Πούτιν και ο Κύριλλος πατάνε στην κοινή γνώμη της χώρας, που μέγα τμήμα της απολαμβάνει την αίσθηση του αυτοκρατορικού μεγαλείου που επιχειρεί με αίμα και βία να αναστήσει ο ηγέτης της. Μεγάλο μέρος του ρωσικού λαού αισθάνεται τη διπλή αυτοκρατορική κληρονομιά τόσο των Τσάρων, όσο και των Σοβιέτ. Οπως αισθάνεται ότι έχει «αδικηθεί» επειδή κάποιοι τρίτοι δήθεν του τη στέρησαν. Η επί πολλά χρόνια τεράστια δημοφιλία του Πούτιν οφειλόταν άλλωστε σε πολύ μεγάλο βαθμό στο ότι έχει αναλάβει τον ρόλο εκείνου που θα την ξαναχτίσει. Και μπορεί να έχει πλέον εξελιχθεί σε έναν από τους πιο αυταρχικούς ηγέτες της εποχής μας, όμως, αυτό έχει να κάνει πολύ περισσότερο με τις πολιτικές και άλλες ελευθερίες, παρά με την υπερβατική αίσθηση της εθνικής ταυτότητας της χώρας του Ιβάν του Τρομερού: αυτό, είναι το γήπεδό του.

Μέγα μέρος της ρωσικής κοινής γνώμης «ευλογεί» τον «ιερό πόλεμο» όπως τον χαρακτήρισε ο γνωστός μας ολιγάρχης του Κονσταντίν Μαλοφέγιεφ. Ισως όχι τις αγριότητες. Αλλά ότι πολεμάει να «φέρει πίσω» τους «μπερδεμένους αδελφούς» του. Και ο Πούτιν το ξέρει αυτό. Η Δύση αρνείται να το καταλάβει. Και να το πει με το όνομά του. Αν υπάρχει κάτι που φοβάται ο Πούτιν, δεν είναι κυρίως οι δυτικές κυρώσεις. Ούτε η όποια εσωτερική αντίδραση στην εισβολή. Αλλά το ποια θα είναι αυτή αν, τελικά, δεν νικήσει, με κάποιο τρόπο, στον «ιερό» του πόλεμο. Για τον οποίο δείχνει έτοιμος να κάνει τα πάντα.