NON PAPER

Τι μάθαμε από την Ουκρανία

Πέντε εβδομάδες σήμερα από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία. Πέντε εβδομάδες που το θράσος ενός δικτάτορα αναμετριέται με το ήθος ενός λαού. Τριάντα πέντε ημέρες βλέπουμε στιγμιότυπα και μιλάμε για ιστορίες πολιορκίας και προσφυγιάς που νομίζαμε ότι ανήκαν οριστικά στο παρελθόν του ευρωπαϊκού μας πολιτικού πολιτισμού. (Ναι, του ευρωπαϊκού, εφόσον ο πολιτικός πολιτισμός δεν έχει, δυστυχώς, κατακτηθεί σε όλες τις περιοχές του κόσμου). Στην αρχή μας σόκαραν, μας τρόμαξαν, σιγά σιγά εγκαταστάθηκαν στην καθημερινότητά μας. Και στη συλλογική μας συνείδηση. Δεν συμφιλιωθήκαμε με τη φρίκη, τη συνηθίσαμε όμως. Ετσι συμβαίνει πάντα. Τι μάθαμε όμως από αυτό το μακελειό στην Ουκρανία; Τι μας θύμισε και τι μας κάνει να θέλουμε να ξεχάσουμε;

Το σημαντικότερο απ’ όλα είναι ότι ανακτήθηκε η χαμένη, όπως πιστεύαμε, τιμή του ηρωισμού. Και επαναπροσδιορίσθηκε η έννοιά του. Οι πολιορκημένοι της Μαριούπολης που πίνουν νερό από τα καλοριφέρ και τρώνε αυτά που τρώνε (δεν θέλω ούτε να το γράψω) ίσα ίσα για να επιβιώσουν, είναι οι «ελεύθεροι πολιορκημένοι» του 21ου αιώνα. Στις μαρτυρικές πόλεις της Ουκρανίας συμβαίνει αυτό που περιγράφει ο ποιητής ως «…Ακρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει / λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί κι η μάνα το ζηλεύει». Ριζωμένοι και βολεμένοι στην επίφαση της ευμάρειας, πιστεύαμε ότι αυτή η λεπτή κόκκινη γραμμή που χωρίζει τον σημερινό, εξαρτημένο από τις χίλιες δυο συμβάσεις των σύγχρονων trends άνθρωπο, από τον ήρωα που μπορεί να απαρνηθεί τα πάντα για μια ιδέα, είχε γίνει τοίχος. Αποδείχθηκε ωστόσο πάρα πολύ εύθραυστη. Με μια δρασκελιά την πέρασαν οι νέοι και οι νέες που τους έλεγαν influencers και followers.

Αυτοί οι άνθρωποι που προσπαθούν με γυμνά χέρια να σταματήσουν τα ρωσικά άρματα και τραγουδάνε απέναντι σε στρατιώτες που πυροβολούν, πέντε εβδομάδες πριν ήταν δικηγόροι, σερβιτόροι, κομμώτριες, βιβλιοπώλες. Πολίτες «εντός πλαισίου» που μια βάρβαρη επίθεση τους έθεσε «εκτός» από τη μια μέρα στην άλλη. Κι εκεί, στο «εκτός», βρήκαν αποθέματα δυνάμεων, ηρωισμού και αυταπάρνησης που, ίσως, ούτε και οι ίδιοι ήξεραν ότι διαθέτουν. Πολύ περισσότερο εμείς. Προσωπικά, δεν φανταζόμουν ότι ο ουκρανικός λαός είναι τόσο γενναίος. Δεν φανταζόμουν ότι κανένας λαός στην Ευρώπη θα αναδείκνυε σήμερα εκείνο το ομηρικό «εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης» που ψιλοκοροϊδεύαμε στο σχολείο διότι μας φαινόταν στρατολάγνο, μην πω και εθνικιστικό. Τόσα νογάγαμε, τόσα λέγαμε.

Μάθαμε επίσης τι σημαίνει όχι, απλώς, προπαγάνδα αλλά προπαγανδιστική μηχανή. Είναι η Ζαχάροβα που θέλει να βάλει, εμάς τους Ελληνες, σε τάξη, η ρωσική πρεσβεία που υποδεικνύει τα «καλά μέσα» προς ενημέρωσή μας. Είναι οι ανακοινώσεις πως δεν έγινε επίθεση σε μαιευτήριο, πως οι αιματοβαμμένες έγκυες ήταν ηθοποιοί, είναι τα «βομβαρδίζουν οι ίδιοι για να λένε ότι βομβαρδίζουμε εμείς». Και όταν αυτά τα μυθεύματα καταρρέουν, συνεχίζουν – σαν να μη συμβαίνει τίποτα – στα επόμενα. Κομμάτια και αποσπάσματα από το «1984».

Στα δικά μας

Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε πανηγυρικά κάτι ακόμη. Τις ανίατες ασθένειες, τις αγκυλώσεις και τις ιδεοληψίες του ελληνικού «προοδευτιστάν» και «αριστεριστάν». Ολους αυτούς που δεν πάει η γλώσσα τους να πουν κακιά λέξη για το νεαρό καγκεμπίτη που γύρισε μέσα – έξω (όπως έκαναν άλλοτε, όταν τα ρούχα πάλιωναν) το κουστούμι του σοβιετικού καθεστώτος για να το φορέσει ως εκλεγμένος δημοκρατικά ηγέτης.

Αν δεν ήμουν Αρσακειάδα, θα έλεγα ότι ξεβράκωσε την παβλοφική, μοναδιάστατη άποψη που έχει ανάγκη τον ετεροπροσδιορισμό για να σταθεί στα πόδια της. Τα συνθήματα του 2015 ξαναβγήκαν από τους σκουπιδοτενεκέδες της Ιστορίας και το «Ή αυτοί ή εμείς» έγινε πάλι ταμπέλα στο γνωστό μαγαζάκι. Διότι κάποιες κλίκες μόνο μέσω του μίσους μπορούν να εκφραστούν ακόμη και όταν μιλάνε για αγάπη. Και στήνουν πόλεμο διαδηλώνοντας για την ειρήνη.