Για το Αργοναυτικό Μουσείο του Βόλου

Με αφορμή την έναρξη των εργασιών για την υλοποίηση του νέου Αργοναυτικού Μουσείου στον Βόλο, επανέρχομαι σήμερα στη χρησιμότητα και την αναγκαιότητα  του θεσμού των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, που δυστυχώς συχνά σήμερα παρακάμπτεται, ενώ εξασφαλίζει ενδιαφέροντα δημόσια κτίρια με αρχιτεκτονική ταυτότητα, επιβεβαιώνοντας την αξία των ελλήνων αρχιτεκτόνων.

Ολα ξεκίνησαν το 2003, όταν στο πλαίσιο ενός ερευνητικού προγράμματος Πειραματικής Ναυτικής Αρχαιολογίας, η επιστημονική ομάδα ΝΑΟΥΔΟΜΟΣ πραγματοποίησε την ανακατασκευή μιας προϊστορικής πεντηκοντόρου, όπως ήταν η μυθική Αργώ, ακολουθώντας τους κανόνες της πανάρχαιας ελληνικής ναυπήγησης. Τον Ιούνιο του 2008, η Αργώ απέπλευσε με 74 εθελοντές κωπηλάτες από τον Βόλο για την Αδριατική, πιάνοντας 28 λιμάνια και καταλήγοντας συμβολικά στο νησί του Οδυσσέα την Ιθάκη, όπου έπειτα από ταξίδι δύο μηνών είχε συμπληρώσει 650 ναυτικά μίλια, αφού πέρασε από πολλές συμπληγάδες. Το δύσκολο ταξίδι της Αργούς, αλλά και την ανακατασκευή του πλοίου  κατέγραψαν ο Στέλιος Ευσταθόπουλος και η Σουζάνε Μπάουζινγκερ, που ανέλαβαν να μεταφέρουν την ιστορία της σύγχρονης αργοναυτικής εκστρατείας στη μεγάλη οθόνη, με το πολυβραβευμένο ντοκιμαντέρ με τίτλο «Argo Navis».

Στις 16 Απριλίου 2014 ανακοινώνονται τα αποτελέσματα του ανοικτού αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, που προκηρύχθηκε από τον τότε δήμαρχο του Βόλου Πάνο Σκοτινιώτη, με στόχο τη δημιουργία Μουσείου, για να προστατεύσει και να αναδείξει το εκπληκτικό αντίγραφο της προϊστορικής πεντηκοντόρου. Ο διαγωνισμός είχε 68 συμμετοχές και δόθηκαν τέσσερα βραβεία και πέντε τιμητικές διακρίσεις. Και ενώ ο σημερινός δήμαρχος του Βόλου αμφισβήτησε τότε την αναγκαιότητα του έργου, λίγα χρόνια μετά, οι αρχιτέκτονες του γραφείου Kizi Design Studio, Γιάννης και Κωνσταντής Κίζης, σε συνεργασία με τον Θύμη Δούγκα, οι οποίοι διακρίθηκαν με το πρώτο βραβείο του διαγωνισμού, κατάφεραν να τον πείσουν ότι το έργο έπρεπε να προχωρήσει. Υποστήριξαν, εκτός του ότι η Αργώ αποτελεί το σύμβολο της πόλης του Βόλου, ότι ο  μύθος των αργοναυτών πέρα από την εξέχουσα θέση που έχει στην ελληνική μυθολογία, είναι και παγκόσμιος, οπότε το μουσείο θα αποτελέσει πόλο έλξης και για το διεθνές κοινό που καταφθάνει με τα κρουαζιερόπλοια, μαζί και με τα άλλα σημαντικά μουσεία που βρίσκονται στον Βόλο.

Πρόκειται για μια ξεχωριστή αρχιτεκτονική χειρονομία επί της Λεωφόρου Αθηνών, εμπνευσμένη από τις συμπληγάδες, ένα στενό πέρασμα που συμπυκνώνει τη δυσκολότερη στιγμή του μύθου, που μπόρεσε να πάρει αναλογίες και μορφή κτιρίου. Ενα κτίριο που περιβάλλεται από δημόσια πλατεία, ενταγμένο σε μία υδάτινη διαμόρφωση, προσεγγίζεται μέσω μιας δυναμικής ράμπας πάνω από το νερό. Φτάνοντας στην είσοδο, περνάμε στον χώρο υποδοχής που μας εισάγει στην εμπειρία του ταξιδιού, συνδέεται με το αμφιθέατρο 230 θέσεων, και ανοίγεται σε μια από απόσταση οπτική της Αργούς. Στην πρώτη αίθουσα, ένας μεγάλος διαδραστικός χάρτης μάς ταξιδεύει στον μύθο και τα ταξίδια των Αργοναυτών, και παρουσιάζονται οι ναυπηγικές καινοτομίες των Μυκηναίων και η πρόσφατη ναυπήγηση του αντιγράφου της προϊστορικής Αργούς. Στη συνέχεια μέσω μιας γέφυρας, από όπου εποπτεύουμε την Αργώ από ψηλά, περνάμε στην ανατολική πτέρυγα, όπου φιλοξενούνται τρεις ενότητες: Η «Αργώ στην τέχνη» με  φωτεινές εικόνες από αναπαραστάσεις της Αργούς και των Αργοναυτών στην τέχνη, «Η Αργώ στη λογοτεχνία» με αποσπάσματα ποιημάτων και μέσα από τον κόσμο των γραμματοσήμων.

Μια μεγάλη φωτεινή εγκατάσταση στον ανατολικό τοίχο του μουσείου αποδίδει τον αστερισμό της Αργούς του Νοτίου Ημισφαιρίου στον χώρο.

Ενας μεγάλος εξώστης επιτρέπει τη θέαση  ακριβώς πάνω από το σκαρί, που εκτίθεται μέσα στο νερό, στη μεγάλη κεντρική αίθουσα με το τολμηρό ημιδιάφανο στέγαστρο. Η ατμόσφαιρα εδώ μπορεί να εναλλάσσεται με ηχητικά και προβολές αναπαριστώντας αφαιρετικά την καταιγίδα μέσα στις συμπληγάδες. Κατεβαίνοντας στο ισόγειο παρατηρούμε το καράβι από το ύψος της ίσαλου γραμμής. Η επίσκεψη ολοκληρώνεται με το πέρασμα από το πωλητήριο και το καφενείο του μουσείου, που επεκτείνεται στον υπαίθριο χώρο που περιβάλλει την υδάτινη διαμόρφωση, όπου η Αργώ μπορεί να βγαίνει από το μουσείο μέσω ενός μεγάλου ανοιγόμενου υαλοπετάσματος. Μεγάλης κλίμακας λιθόπλινθοι από σκυρόδεμα, με διαφορετικούς δόμους, παραπέμπουν στην αρχαία οικοδομική και εξασφαλίζουν το ανάγλυφο των όψεων.

Στον διαγωνισμό αυτόν εκτός από το γραφείο Kizi Design Studio διακρίθηκαν τότε καταξιωμένα ελληνικά αρχιτεκτονικά γραφεία, που μέσα στο διάστημα που μεσολάβησε μέχρι σήμερα βραβεύτηκαν και σε άλλους συναφείς πανελλήνιους και διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και μάλιστα για κτίρια μουσείων. Αναρωτιέμαι, γιατί τελικά το υπουργείο Πολιτισμού επέλεξε να αποκλείσει τα ελληνικά γραφεία από την επέκταση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και ακολουθεί τη διαδικασία της επιλογής δέκα γραφείων του εξωτερικού.

Ο Γιώργος Τριανταφύλλου είναι αρχιτέκτων και διατηρεί εδώ και ένδεκα χρόνια τον δικό του ιστότοπο triantafylloug.blogspot.com με σχετική θεματολογία