Πολιτική και «πελάτες»

Οσοι τις τελευταίες δύο εβδομάδες έγιναν φανατικοί της διαδικτυακής παρουσίας του Πέτρου Δούκα το έχουν προσέξει: τον τοίχο πίσω από το γραφείο του δημάρχου κοσμεί ένας πίνακας του Λεωνίδα, ενώ δύο σημαίες, μία της Ευρωπαϊκής Ενωσης και μία της Σπάρτης, τον πλαισιώνουν. Η σκηνογραφία του πλάνου που επιλέγει ο σύγχρονος τοπικός άρχοντας της Λακεδαίμονας για να βγει στον «αέρα» είναι γεμάτη συμβολισμούς οι οποίοι ίσως μοιάζουν αντιφατικοί. Ο κοσμοπολιτισμός κι η καταστατική πίστη στις μεταρρυθμίσεις, που χαρακτηρίζουν το κλαμπ των ισχυρότερων χωρών του πλανήτη, συναντούν τον τοπικισμό, τις παραδόσεις και τα αρχέγονα ένστικτα μιας μικρής περιφέρειας που βλέπει τον εαυτό της κυρίως μέσα από το πρίσμα της αρχαίας της ιστορίας. Κι όμως, η σημειολογία του σκηνικού αποτυπώνει με τον πιο παραστατικό τρόπο την πολιτική περσόνα του πρωταγωνιστή του.

Ο 70χρονος σήμερα επαγγελματίας της πολιτικής έχει περάσει από τρία αμερικανικά πανεπιστήμια – ένα εκ των οποίων φιγουράρει στη λίστα εκείνων της Ivy League -, αλλά κουβαλά ανέγγιχτα όλα τα τυπικά γνωρίσματα ενός πολιτευτή της βαθιάς ελληνικής ενδοχώρας.

Οι άσπονδοι εσωκομματικοί του φίλοι τού καταλόγισαν απουσία ενσυναίσθησης επειδή κόμπασε για τον τρόπο που αντέδρασε ως υφυπουργός Οικονομικών της πρώτης κυβέρνησης του Καραμανλή του νεότερου στις φονικές πυρκαγιές της Ηλείας το 2007. Τον κατηγόρησαν γιατί εξηγώντας μπροστά στις κάμερες πώς – sic – κυριολεκτικά γύρισαν το παιχνίδι, εκεί που έπεφταν με 15%, μουντζούρωσε την εικόνα της τότε γαλάζιας διακυβέρνησης. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι, από την άλλη, εξέλαβαν το κατά τον ίδιο «καθ’ υπερβολή και ατυχές σχήμα λόγου» σαν μια ωμή παραδοχή της επίδρασης των τριχίλιαρων στο αποτέλεσμα της κάλπης της 16ης Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς.

Αυτός, ωστόσο, με τις μπρούτες περιγραφές του κυβερνητικού του παρελθόντος μάλλον έκανε κάτι χειρότερο. Επέτρεψε στους θεατές του βίντεο να βρεθούν μέσα στο μυαλό μιας κομματικής ελίτ η οποία παρά τα γνωστικά εφόδια που απέκτησε από την επαφή της με τη ρητορική και την πράξη των πιο προηγμένων δυτικών δημοκρατιών, συνέχισε να ερμηνεύει την πολιτική καθημερινότητα ως μια πρωτίστως πελατειακή σχέση με τους ψηφοφόρους. Σαν μια σχέση που φτιάχνει ή χαλάει από το περιεχόμενο, ή την απουσία περιεχομένου, μιας τσάντας.

Για κάποιους τρίτους παρατηρητές της πολιτικής αγοράς η συγκεκριμένη προσέγγιση κρύβει κι έναν υπολανθάνοντα σνομπισμό. Ο πολιτικός που αντιδρά στα προβλήματα των εκλογέων του με την ευκολία της παροχής – οποιασδήποτε μορφής – εμμέσως τους συμπεριφέρεται υπεροπτικά. Τους υποτιμά τόσο, ώστε να θεωρεί πως όλες τους οι απαιτήσεις από εκείνον συνοψίζονται σε ένα επίδομα ή ένα ρουσφέτι.

Ο γιος του Γεωργίου Δούκα, αρχηγού της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας έχει στο βιογραφικό του τρία πτυχία. Οικονομικών και Διεθνών Σχέσεων από το George Washington, Διοίκησης Επιχειρήσεων και Χρηματοοικονομικών από το Columbia και Οικονομικών από το New York University. Πολύ πριν μπει στην πολιτική κόλλησε ένσημα στον ιδιωτικό τομέα, δουλεύοντας από το 1979 μέχρι το 1985 στη Citibank της Νέας Υόρκης, ενώ το 1986 ανέλαβε Γενικός Διευθυντής της ίδιας τράπεζας στην Ελλάδα.

Τον Αύγουστο του 1992 ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης του έδωσε τη θέση του υφυπουργού Οικονομικών. Μετά την πτώση εκείνης της κυβέρνησης επέστρεψε στη Citibank, και μια διετία αργότερα αποχώρησε για να ιδρύσει τη δική του εταιρεία συμβούλων. Κυνήγησε για πρώτη φορά τον σταυρό πριν από το πάρτι στις 7 του Μάρτη του 2004. Και παρότι ήταν ρούκι στα έδρανα του Κοινοβουλίου, πήρε αμέσως έναν υφυπουργικό θώκο στην οδό Νίκης. Στη δεύτερη κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή ορκίστηκε υφυπουργός Εξωτερικών. Οι κακές γαλάζιες γλώσσες της εποχής υποστήριζαν πως ρόλο στην ταχύτατη πολιτική του ανέλιξη είχε παίξει και η εξ αγχιστείας σχέση του με τον Μιλτιάδη Εβερτ – είχε παντρευτεί τη μία από τις δύο κόρες του πέμπτου προέδρου της ΝΔ.

Πριν από 15 χρόνια, πάντως, δεν απασχολεί τα μίντια τόσο με τη συμμετοχή του στη «διαχείριση» της κρίσης που προκάλεσαν οι μεγάλες φυσικές καταστροφές του καλοκαιριού όσο με την εμπλοκή του στην υπόθεση των δομημένων ομολόγων. Το πόρισμα της σχετικής Εξεταστικής, που έγινε το 2010, αναφέρει ότι η έρευνα των μελών της έχει βρει ενδείξεις πως χρήζουν διερεύνησης τυχόν ποινικές του ευθύνες.

Το 2009 ο Κώστας Καραμανλής φέρεται ότι τον έθεσε εκτός ψηφοδελτίων επειδή το όνομά του ακούγεται και στο σκάνδαλο του Βατοπεδίου. Την επόμενη χρονιά η Προανακριτική που συστάθηκε γι’ αυτήν την υπόθεση τον παραπέμπει σε Ειδικό Δικαστήριο με την κατηγορία της απιστίας σε βάρος του Δημοσίου. Τελικά, δεν βρέθηκε ποτέ ενώπιόν του, μια και το αδίκημα είχε παραγραφεί. Ο ίδιος είχε χαρακτηρίσει το πόρισμα «μπακαλόχαρτο». Το πλήγμα, όμως, στη δημόσια εικόνα του έχει ήδη επηρεάσει αρνητικά την καριέρα του.

Επειτα από μια δεκαετία πολιτικής αγρανάπαυσης επιστρέφει το 2019 διεκδικώντας τον Δήμο Σπάρτης. Ανακοινώνει την υποψηφιότητά του δύο μήνες προτού στηθούν οι κάλπες και κερδίζει. Αλλά η δεύτερη ευκαιρία που ενδεχομένως έψαχνε φαίνεται να έχει χαθεί πλέον. Αν κι ο ίδιος δεν έδειξε να το έχει αντιληφθεί. Γιατί αν το είχε, στο βίντεο που κυκλοφόρησε ελάχιστες μέρες έπειτα απ’ αυτό που έγινε viral δεν θα ακουγόταν να πανηγυρίζει «τους γαμήσαμε» στο ξεχασμένο ανοιχτό μικρόφωνο του δημοτικού συμβουλίου. Αντί για «τους» θα έλεγε «τη».