Το Ολοκαύτωμα {LF}και η Θεσσαλονίκη

Η 27η Ιανουαρίου ήταν η ημέρα μνήμης του Ολοκαυτώματος. Και η ημέρα τούτη μας έδωσε τη δυνατότητα να θυμηθούμε επώδυνα ότι στη Θεσσαλονίκη τον Ιούλιο του 1942 οι Ναζί είχαν μαζέψει χιλιάδες Εβραίους στη σημερινή Πλατεία Ελευθερίας και, αφού τους εξευτέλισαν, τους έστειλαν στα στρατόπεδα θανάτου της Γερμανίας (Mazower, «Salonica – City of Ghosts»).

Και έτσι άρχισε ο αποδεκατισμός της ανθηρής Ισραηλιτικής Κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Και νομίζω ότι η Πλατεία Ελευθερίας είναι απαραίτητο να μετατραπεί άμεσα σε ένα πάρκο μνήμης του Ολοκαυτώματος (και να «εξαφανιστεί» πάραυτα το πάρκινγκ αυτοκινήτων το οποίο υπάρχει σήμερα και συνιστά ντροπή για την ιστορία του συγκεκριμένου χώρου). Ωστόσο η 27η Ιανουαρίου μάς έδωσε την ευκαιρία να σκεφθούμε ορισμένα πράγματα και για τα βασικά αίτια τα οποία οδήγησαν στον ναζισμό. Και το λέω αυτό, γιατί ο αντισημιτισμός και στην Ευρώπη και στην Αμερική βρίσκεται σε έξαρση. Επιπλέον, ας μη λησμονούμε ότι ο ίδιος ο ελληνικός λαός είχε δώσει απαράδεκτα πριν από λίγα χρόνια ένα υψηλό εκλογικό ποσοστό σε ένα καθαρά νεοναζιστικό κόμμα (τη Χρυσή Αυγή). Επομένως κανείς δεν ξέρει αν οι συνθήκες οι οποίες έκαναν δυνατό το Ολοκαύτωμα το 1941 έχουν πλήρως εξαλειφθεί (Baumann).

Και το βιβλίο το οποίο φωτίζει περισσότερο τα δομικά αίτια της Γενοκτονίας των Εβραίων είναι η επιστημονική πραγματεία του Αμερικανού Ντάνιελ Γκολντχάγκεν με τίτλο «Πρόθυμοι εκτελεστές του Χίτλερ – Οι συνηθισμένοι Γερμανοί και το Ολοκαύτωμα, 1988». Ετσι, ο Γκολντχάγκεν υποστηρίζει τεκμηριωμένα την «τυπολογία της συλλογικής γερμανικής ευθύνης».

Με απλά λόγια υποστηρίζει ότι ο συστηματικός αποκλεισμός των Εβραίων από τη γερμανική ζωή και η απάνθρωπη εξόντωσή τους πραγματοποιήθηκαν απροκάλυπτα κάτω από τα επιδοκιμαστικά βλέμματα και με τη συμμετοχή όλων σχεδόν των στελεχών της γερμανικής κοινωνίας. Από τους νομικούς, τους γιατρούς, τους δασκάλους ή τις Εκκλησίες!

Και ποια ήταν η αιτία εκείνη η οποία είχε κάνει τους περισσότερους Γερμανούς πρόθυμους εκτελεστές της κτηνώδους βούλησης του Χίτλερ;

Ενας δηλητηριώδης φυλετικός αντισημιτισμός, ο οποίος είχε παγιώσει την πολιτισμική αντίληψη ότι ο Jude (ο Εβραίος) ήταν ένα διαβολικό φόβητρο για το γερμανικό έθνος που έπρεπε οριστικά να αφανιστεί (όταν μάλιστα οι Εβραίοι δεν αποτελούσαν ούτε το 1% του γερμανικού πληθυσμού). Αναφέρει, μάλιστα, ο Γκολντχάγκεν ότι πολλοί από τους δολοφόνους γνώριζαν ότι δεν ήταν υποχρεωμένοι να σκοτώνουν! Και ότι στην ιστορία του Ολοκαυτώματος κανείς Γερμανός δεν τιμωρήθηκε, επειδή αρνήθηκε να εκτελέσει Εβραίους. Και όμως οι «πρόθυμοι εκτελεστές του Χίτλερ» (οι απλοί γερμανοί πολίτες) συνέχιζαν να σκοτώνουν, χωρίς να τους ενοχλεί αν το αίμα ή τα μυαλά των θυμάτων πασάλειβαν τα πρόσωπά τους (σ. 49).

Και το πιο παρανοϊκό μέγεθος: ήταν τόσο πεπεισμένοι για την αποστολή τους, ώστε, αφού σφάγιαζαν κατά χιλιάδες άοπλους Εβραίους (όπως το περίφημο τάγμα 101 στην Πολωνία), ύστερα διοργάνωναν συζητήσεις για τον Θεό (σ. 354). Υπολογίζει, μάλιστα, ο Γκολντχάγκεν ότι ο αριθμός των στρατοπέδων συγκέντρωσης ξεπερνούσε τις 10.000 (!) και ότι εκατομμύρια Γερμανοί είχαν ασμένως αποδεχθεί να είναι δολοφονικά γρανάζια αυτής της μηχανής του θανάτου (σ. 237).

Το συμπέρασμα; Χωρίς τη συναίνεση των απλών γερμανών πολιτών ο ναζισμός και το Ολοκαύτωμα δεν θα είχαν εκκολαφθεί. Και αυτό πρέπει να το θυμούνται όλοι εκείνοι οι οποίοι σε περιόδους οικονομικής κρίσης ή απογοήτευσης για τη δυτική δημοκρατία ψηφίζουν τους θαυμαστές του Χίτλερ!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ