Ενισχύσεις κοντά στα όρια αντοχής

Μπορεί το κράτος να διαγράψει τις επιπτώσεις της πολύπλευρης κρίσης πληθωριστικών πιέσεων; Η απάντηση είναι μία και είναι αρνητική. Οποιος ισχυρίζεται το αντίθετο ψεύδεται. Ή απλώς λαϊκίζει επικινδύνως. Και μάλιστα στην πιο επικίνδυνη μορφή του. Η οικονομική σκέψη, σε αρμονία με την πολιτική ανάλυση αλλά και την ιστορική εμπειρία, γνωρίζουν αποδεδειγμένα τα ολέθρια αποτελέσματα παρόμοιων πολιτικών. Θα μπορούσε, λέμε τώρα, η παρούσα πλειοψηφία να μοιράσει και να πάει σε εκλογές. Πιθανόν θα το έκανε με αυξημένες πιθανότητες επιτυχίας.

Εχει συμβεί. Σας καλώ να θυμηθείτε. Το 1983-85 και ξανά το 1993-96 και ξανά το 2009-10 και πάλι το 2018-19. Εκλογικά, κάθε φορά, αυτός που μοιράζει κερδίζει εκλογικούς πόντους. Πρόσκαιρα όμως. Το 1985 επιβλήθηκε λιτότητα μετά από δεύτερη, εκείνη τη δεκαετία, υποτίμηση της δραχμής. Το 1997-99 πήγαμε σε νέα υποτίμηση και αυστηρή, αν και ανορθολογική, δημοσιονομική περιστολή. Το 2010 βαρέσαμε «κανόνι». Το 2019 τη «γλιτώσαμε» από σπόντα, αρχικώς επειδή εξελέγη μια νέα, φιλοαναπτυξιακή, διακυβέρνηση και δευτερευόντως λόγω των τραγικών επιπτώσεων της πανδημίας.

Υστερα – και είναι χαρακτηριστικό – κανείς μεταξύ όσων υποστηρίζουν ότι οφείλει το κράτος να μειώσει τις τιμές μειώνοντας τους φόρους καταναλωτή δεν βάζει κάτω συγκεκριμένα νούμερα. Ποιος, για παράδειγμα, όπως υπονοεί η αξιωματική αντιπολίτευση θα κερδίσει περισσότερα αν κόψουμε ένα 30λεπτο (από τα 70 λεπτά του ειδικού φόρου) σε κάθε λίτρο καυσίμου; Προφανώς αυτός που κάνει πολλά χιλιόμετρα και διαθέτει ΙΧ που καταναλώνει μεγάλη ποσότητα καυσίμων. Δεν είναι προτιμότερο το 30αράκι να αναδιανέμεται σε στοχευμένες ενισχύσεις εισοδήματος; Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι πιο σωστό. Με την προφανή επιφύλαξη ότι η ενεργειακή κρίση δεν θα συνεχιστεί με τα ίδια χαρακτηριστικά, ότι δηλαδή οι ενεργειακές τιμές θα σταματήσουν την ανηφόρα τους. Σημειώστε επιπλέον ότι στο αέριο και τον ηλεκτρισμό δεν υπάρχουν πρόσθετοι ειδικοί φόροι, ενώ οι φόροι στο πετρέλαιο θέρμανσης και το αγροτικό έχουν ήδη μειωθεί.

Το δημοσιονομικό φρένο δεν έχει να κάνει μόνο με την ικανότητά μας να δανειζόμαστε για να κλείνουμε τα ελλείμματα. Ειδικά εκείνα που  αυτονοήτως δημιουργούνται από μη προγραμματισμένα γεγονότα, όπως ο COVID, κατά την εξέλιξή της, αλλά και η ενεργειακή (εν πολλοίς γεωπολιτική) αναταραχή. Σημειώστε ότι αυτά τα δύο θα κοστίσουν στον φορολογούμενο κοντά ή πάνω από 50 δισεκατομμύρια!

Οταν το κράτος δίνει χρήματα στον έναν πολίτη, τα παίρνει από κάποιον άλλον. Επιπλέον, με απόλυτη σιγουριά, θα τα ξαναπάρει πίσω με βαρύτερους μελλοντικούς φόρους. Από την άποψη αυτή, η επιλογή που έχει μέχρι στιγμής κάνει η κυβέρνηση είναι προτιμότερη. Λελογισμένη και περιορισμένη μείωση φόρων μαζί με στοχευμένη και μετριασμένη ενίσχυση των εισοδημάτων όσων έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Ας μη ξεχνάμε ότι τα επιτόκια κρατικού δανεισμού τριπλασιάστηκαν ήδη. Αλήθεια, ποιο είναι το επίπεδο επιτοκίου που θα υποχρέωνε το κράτος να σταματήσει τις ενισχύσεις; Αποτελεί πεποίθησή μου ότι δεν απέχουμε και πολύ.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής