Ενας «Κάμπος» από μινιατούρες

Στη γεωμετρία των fractal ένα σχήμα επαναλαμβάνεται αυτούσιο σε άπειρο βαθμό μεγέθυνσης κι έτσι συχνά αναφέρεται ως «απείρως περίπλοκο». Ας πούμε ότι δομές fractal εντοπίζουμε στις νιφάδες του χιονιού, τη διασπορά των δασών πάνω στον πλανήτη, τη διαμόρφωση των ακτών. Ενα σχήμα που από μακριά μοιάζει χαοτικό υπακούει σε μία τάξη. Γραμμές στο χάος τραβάει κατά μία έννοια και ο Στρατής Βογιατζής θέλοντας να απεικονίσει τον Κάμπο της Χίου. Από πού ξεκινάει κανείς για να μεταφέρει κάτι από το genius loci της γενέτειράς του; Αντί της μεγάλης αφήγησης, έτσι όπως συμβατικά τη γνωρίζουμε ο συγγραφέας επιλέγει τις φωτογραφιές μινιατούρες και τα μικροκείμενα. Μέσα από τις επιμέρους ψηφίδες αρχίζει να διαφαίνεται σταδιακά το αποτύπωμα μιας συναισθηματικής γεωγραφίας. Πεταμένα πορτοκάλια σε περιβόλια, μια ασπρόμαυρη φωτογραφία στο σκρίνιο αρχοντικού, νοτισμένες αποθήκες, κοφίνια και ζυγαριές, μια βαλσαμωμένη αλεπού. «Είναι φορές που στιγμιαίες εικόνες από το παρελθόν εμφανίζονται άλλοτε φευγαλέα, σαν μετεικάσματα του νου, κι άλλοτε επιστρέφουν επίμονα, καταλαμβάνοντας την ψυχή και το σώμα» διακόπτει το φωτογραφικό ξεφύλλισμα ο συγγραφέας του «Κάμπου» (εκδ. Αγρα). «Περιβολάρηδες, διαλεχτάδες, κοφτάδες, σερμπετολόγοι, αγωγιάτες και χαρτώτριες, όλοι αυτοί ήταν στην υπηρεσία του πορτοκαλιού, μου έλεγε ο κυρ-Νίκος».

Από αυτό το ιδιοσυγκρασιακό οδοιπορικό -που αναδεικνύεται και από την τυπογραφική επιμέλεια της έκδοσης – δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι τοπικές παραδόσεις, όπως οι εκφοβιστικές Γελούδες: «Περαστικοί σε εκείνα τα μέρη έχουν συναντήσει τα πλάσματα των περιβολιών… Οι φήμες αναφέρουν ότι, αφού γλεντήσουν μαζί σου, σε παρατούν στο κακό σου το χάλι. Είναι γνωστό ότι τον Παντελή τον Ξύδα μια νύχτα τον μάγεψαν οι Γελούδες. Ηταν ντυμένες, λέει, με λευκά φορέματα, αντί για ανθρώπινα πόδια είχαν ψηλά πόδια αλόγου και τον υποχρέωσαν όλη νύχτα να χορεύει τραγουδώντας».

«Οι φωτογραφίες αυτού του βιβλίου γεννιούνται σε ένα παρόν, θέλουν όμως, όπως φαίνεται, να μιλήσουν για ένα παρελθόν. Με σχεδόν αρχαιολογική περιέργεια, η λήψη τους ψάχνει στα ερείπια ενδείξεις μιας προγενέστερης ζωής. Αλλοτε πάλι μοιάζει σαν να αναζητά στην έκφραση ανθρώπων, όντων και πραγμάτων δηλώσεις που ανακαλούν το παρελθόν» γράφει ο Σταύρος Σταυρίδης στο επίμεντρο. ««Τα παλιά τα θυμάμαι όλα, τα πρόσφατα ξεχνώ» ίσως λέει μια από τις φιγούρες που απεικονίζονται».