Τα πολλά πρόσωπα του Ερρίκου Σλήμαν

Το όνομά του στην Ιστορία μπορεί να έχει καταγραφεί ως εκείνου που επιχείρησε με πάθος να αναζητήσει τα ίχνη των ομηρικών επών στον λόφο του Χισιρλίκ – στην Τροία – και στις Μυκήνες. Πόσοι όμως γνωρίζουν ότι ο θρυλικός και αμφιλεγόμενος ανασκαφέας, ο οποίος έφερε στο φως τον «Θησαυρό του Πριάμου» και τη «χρυσή προσωπίδα του Αγαμέμνονα» μεταξύ άλλων, διατηρούσε δική του εταιρεία στην Αγία Πετρούπολη και εμπορευόταν βαφές, λουλάκι, καμφορά και πούρα; Οτι για δύο χρόνια – την περίοδο του πυρετού της χρυσοθηρίας – είχε ανοίξει τράπεζα στο Σακραμέντο και αντάλλασσε τα ρινίσματα χρυσού με μετρητά; Και ότι, αν και πολύγλωσσος – μιλούσε ολλανδικά, αγγλικά, ισπανικά, γαλλικά, ιταλικά, πορτογαλικά και ρωσικά -, στην πρώτη φάση της ζωής του είχε τελειώσει μια επαγγελματική σχολή και εργαζόταν ως βοηθός σε ένα μπακάλικο;

Δράμα και περιπέτεια, ρομαντισμός και ατελείωτη δίψα για ταξίδια και γνώση και πολλά σκαμπανεβάσματα συνθέτουν τη βιογραφία του Ερρίκου Σλήμαν. Και είναι αυτές, οι άγνωστες στο ευρύ κοινό πτυχές της ζωής του ανθρώπου που άφησε τη γενέτειρά του Γερμανία, για να αποκτήσει διαβατήριο στη Ρωσία, να πολιτογραφηθεί Αμερικανός και να ζήσει στην Αθήνα από επιλογή, που ξετυλίγονται μέσα από την ψηφιακή έκθεση «Τα υπάρχοντα εντός θρύλου: Η ζωή και το έργο του Ερρίκου Σλήμαν. Γιορτάζοντας 200 χρόνια από τη γέννησή του», την οποία διοργανώνει η Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, στην οποία ανήκει το μεγαλύτερο μέρος του αρχείου Σλήμαν με περισσότερα από 100.000 έγγραφα.

«Μέσα από εννέα ενότητες επιχειρούμε να παρουσιάσουμε την αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του Σλήμαν, με τα χαρίσματα και τα ελαττώματά της, μέσα από το αρχειακό υλικό που έχουμε στη διάθεσή μας. Πολλοί ερευνητές τις προηγούμενες δεκαετίες επέκριναν τις ερευνητικές του μεθόδους και την επιστημονική του φερεγγυότητα. Με τα χρόνια όμως έχουμε περάσει σε μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση. Αλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έσκαψε στα τέλη του 19ου. Είχε πρότυπα να ακολουθήσει; Οι πρωτοπόροι συχνά κρίνονται αυστηρά για τα λάθη τους. Κάποιος όμως πρέπει να ανοίξει τον δρόμο» λέει στα «ΝΕΑ» η επικεφαλής των αρχείων της ΑΣΚΣΑ, Ναταλία Βογκέικωφ-Μπρόγκαν, η οποία συνεπιμελήθηκε την έκθεση με την ιστορικό-αρχειονόμο Ελευθερία Δαλέζιου.

ΤΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ. Το χαρακτικό του Αινεία και του Αγχίση μπροστά στην παραδομένη στις φλόγες Τροία από την Παγκόσμια Ιστορία που του χάρισε ο κληρικός πατέρας του όταν ήταν επτά ετών και το οποίο έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην απόφασή του να ανασκάψει μια μέρα το θρυλικό Ιλιον. Το τετράδιο με τις ασκήσεις που έκανε ο νεαρός Σλήμαν κατά την εκμάθηση ξένων γλωσσών. Το οθωμανικό φιρμάνι που του επέτρεπε να ξεκινήσει υπό όρους τις ανασκαφές στο Χισιρλίκ και η αντίστοιχη ελληνική άδεια για τις ανασκαφές στις Μυκήνες με υπογραφή του τότε υπουργού Παιδείας, Ιωάννη Βαλασσόπουλου. Σελίδες από τα ημερολόγια των ανασκαφών με καταλόγους των ευρημάτων και συνοδευτικά σκαριφήματα. Το προγαμιαίο συμβόλαιο που υπέγραψε με τη 17χρονη, δεύτερη σύζυγό του, την Ελληνίδα Σοφία Εγκαστρωμένου, και η γαμήλια φωτογραφία τους. Η ώριμη πλέον Σοφία Σλήμαν σε ένα στιγμιότυπο από τους εράνους που διοργάνωνε για την ανέγερση του νοσοκομείου Σωτηρία, αλλά και το αγγελτήριο του θανάτου του Σλήμαν. Αυτά είναι μερικά από τα ντοκουμέντα στα οποία μπορεί ο επισκέπτης να περιηγηθεί χωρίς χρονικό περιορισμό ή οικονομικό αντίτιμο εφόσον η έκθεση είναι αποκλειστικά προσβάσιμη μέσω υπολογιστή, ταμπλέτας και έξυπνων τηλεφώνων. Η ψηφιακή έκθεση, που προετοιμαζόταν επί έξι μήνες, ώστε να είναι έτοιμη να ανέβει σήμερα στο Διαδίκτυο, καλύπτει πολλές ακόμα πτυχές της ζωής και της δράσης του κοσμοπολίτη Σλήμαν, με υλικό είτε στα αγγλικά είτε στα ελληνικά μέσω κειμένων και αρχειακού υλικού, αλλά και πέντε podcasts. Κατά τη διετή διάρκεια της έκθεσης προβλέπεται να προστεθούν και άλλα εκθέματα, ώστε να καλυφθούν και άλλοι τομείς γύρω από τον άνθρωπο που άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα του στην έρευνα της προϊστορικής αρχαιολογίας, το αρχείο του και τις περιπέτειες που ακολούθησαν ώσπου να καταλήξει στην ΑΣΚΣΑ, αλλά και την κληρονομιά του.