Τι μπορεί να σώσει την κοινωνία, {LF}τι μπορεί να διασώσει την κυβέρνηση

Στο μέτωπο της Πολιτικής Προστασίας η κυβέρνηση κατέγραψε αυτήν την εβδομάδα μια μεγαλειώδη αποτυχία, τη δεύτερη μέσα σε λίγους μήνες μετά τις πυρκαγιές του καλοκαιριού.

Στο μέτωπο της πανδημίας καταρρίπτει το ένα αρνητικό ρεκόρ μετά το άλλο.

Στο μέτωπο της ακρίβειας και της συρρίκνωσης των λαϊκών εισοδημάτων προκαλεί εντύπωση η κυβερνητική αδιαφορία μπροστά σε φαινόμενα μαζικής φτωχοποίησης, ακόμα και μεσαίων στρωμάτων.

Στο μέτωπο των δικαιωμάτων και της λειτουργίας της δημοκρατίας, η αυθόρμητη καταφυγή σε ακροδεξιά και υπερσυντηρητικά ιδεολογήματα έχει διευρύνει ένα ζοφερό αίσθημα κοινωνικού αυτοματισμού.

Στην κοινωνία διαχέεται σήμερα ένα έντονο αντικυβερνητικό κλίμα, παρά το γεγονός ότι στην πολιτική σκηνή τα κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν μέχρι σήμερα πολιτευθεί μάλλον με μετριοπάθεια. Για πρώτη φορά μετά τον Ιούλιο του 2019 το κοινωνικό κλίμα είναι τόσο πολύ αρνητικό για την κυβέρνηση, η οποία δυόμισι χρόνια μετά δεν έχει να επιδείξει καμία απολύτως σοβαρή επιτυχία σε κανέναν τομέα διακυβέρνησης σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της θέσης της κοινωνίας. Οι επόμενες εκλογές είναι μαθηματικώς βέβαιο ότι θα καταγράψουν αρνητικά για την κυβέρνηση αυτήν την αλληλουχία αποτυχιών. Η μόνη ελπίδα της να περιοριστεί η καταγραφή της αποτυχίας της θα είναι η αδυναμία των κομμάτων της προοδευτικής αντιπολίτευσης να εγγυηθούν από κοινού ένα κοινό πρόγραμμα, έστω και μεταβατικό, για την έξοδο από τη βαθιά οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική κρίση που βιώνει η χώρα.

Η τοποθέτηση των κομμάτων της προοδευτικής αντιπολίτευσης απέναντι στην αναγκαιότητα αυτή  – που σιγά σιγά θα λαμβάνει μορφή επείγοντος κοινωνικού αιτήματος – θα κρίνει και τη δική τους πολιτική και εκλογική επιτυχία.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, καταρχήν, πρέπει το αίτημα αυτό να το διαπλάσει σε ένα πολιτικό πρόγραμμα βαθιών δημοκρατικών αλλαγών. Να μην εγκλωβιστεί σε ένα πρόγραμμα «συνέχειας» των πολιτικών του νεοφιλελευθερισμού, γιατί, αν συμβεί αυτό, εκτεταμένα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται από τη νέα οικονομική κρίση και αναδιάρθρωση θα εξωθηθούν εκτός πολιτικής συμμετοχής. Σημείο-κλειδί, άλλωστε, για την επιτυχία των νεοφιλελεύθερων πολιτικών σε όλον τον κόσμο είναι η μείωση της συμμετοχής των φτωχών κοινωνικών στρωμάτων και η παράλληλη απομάκρυνση των φτωχοποιούμενων μεσαίων στρωμάτων. Βεβαίως, πρόγραμμα τομών χωρίς ολοκληρωτική ανανέωση και «επανίδρυση» του υφιστάμενου κομματικού του μοντέλου λειτουργίας δεν μπορεί να υπάρξει. Ενεργοποίηση μεγάλων κοινωνικών στρωμάτων στη σφαίρα της πολιτικής και εκλογικής διαδικασίας προϋποθέτει ενεργοποίησή τους και στη σφαίρα της κομματικής λειτουργίας. Και αυτό είναι ένα στοίχημα που πρέπει οπωσδήποτε να κερδίσει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ το επόμενο διάστημα.

Στο αίτημα αυτό θα πρέπει με τη σειρά τους να τοποθετηθούν τα δύο μικρότερα κοινοβουλευτικά κόμματα της Αριστεράς. Το ΚΚΕ και το ΜέΡΑ25. Από διαφορετικές οπτικές το καθένα, μέχρι σήμερα δείχνουν από άρνηση έως δυστοκία να συμμετάσχουν σε μια διαδικασία ενός μίνιμουμ, τουλάχιστον, προγράμματος υπεράσπισης βασικών κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων και να γίνουν, τουλάχιστον, εγγυητές της εφαρμογής του. Και τα δύο κόμματα βρίσκονται υπό την έννοια αυτή σε ένα σταυροδρόμι μεταξύ στασιμότητας και συρρίκνωσης, κατάσταση που δεν θα αλλάξει προς το καλύτερο γι’ αυτά όσο δεν παίρνουν σοβαρές πολιτικές πρωτοβουλίες διεξόδου από την κρίση.

Προφανώς, το κοινωνικό αίτημα μιας αλλαγής κατεύθυνσης της χώρας δεν αφήνει αλώβητο και το ΚΙΝΑΛ-ΠΑΣΟΚ υπό τη νέα του ηγεσία. Εδώ το «σταυροδρόμι» θα είναι αρκετά πιο περίπλοκο τους επόμενους μήνες. Το δίλημμα για το αν το κόμμα θα είναι περισσότερο ένα «κεντρώο μόρφωμα» που θα λειτουργεί ως υποσύστημα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών ή θα είναι μέρος μιας νέας προοδευτικής πλειοψηφίας θα καθορίσει και τη δική του δυναμική, αλλά και το είδος της δυναμικής του.

Ενα πρόγραμμα προοδευτικής διακυβέρνησης υπέρ της κοινωνίας σαφές, ειλικρινές και δεσμευτικό είναι αναγκαία προϋπόθεση για μια νέα πολιτική πλειοψηφία. Το εγχείρημα δεν είναι δύσκολο να επιτευχθεί, χρειάζεται ωστόσο περισσότερες και εντονότερες πρωτοβουλίες.

Ο Χρ. Βερναρδάκης είναι πανεπιστημιακός – βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Α’ Αθήνας