Σύγχρονη τέχνη με αρχαία υλικά

Δεκάδες πιθάρια γεμάτα νερό μοιάζουν σαν να έχουν φυτρώσει στο χωμάτινο δάπεδο της Τεχνόπολης, έξω από το κτίριο του Μηχανουργείου. Στέκουν ακίνητα, σαν να φρουρούν όσα βρίσκονται πίσω από τη δίφυλλη πόρτα, αλλά και σαν να προϋπαντούν όσους αποφασίσουν να ακολουθήσουν τον δρόμο που υποδεικνύουν: την Ειδύλλια Οδό, η οποία στην αρχαιότητα οδηγούσε προς την Ελευσίνα. Ποιοι να την περπατούσαν και τι να μετέφεραν με τα ζώα και τις άμαξές τους;

Αυτά τα ερωτήματα βασάνιζαν τη σκέψη της κριτικού τέχνης και καλλιτεχνικής διευθύντριας του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, Μαρίας Μαραγκού, κατά τη διάρκεια των μεγάλων περιπάτων της στους δρόμους της Αθήνας κατά τη σκληρή περίοδο του πρώτου εγκλεισμού. Και αφού επέλεξε 33 καλλιτέχνες που χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη στη δουλειά τους χώμα, μαλλί, καλάμια, υφάσματα, μάρμαρο, άχυρα και κλωστές – ό,τι δηλαδή πιθανόν μετέφεραν και οι αρχαίοι διαβάτες -, συζήτησε μαζί τους ώστε να επιλέξει τα καταλληλότερα έργα τους και να συνθέσει μια ομαδική έκθεση «για το παρόν του παρελθόντος μας, δίχως νοσταλγία, μέσα από τη χειραγώγηση των υλικών που χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη».

Μετά την εγκατάσταση, λοιπόν, με τα 150 πιθάρια της Δανάης Στράτου που υποδέχονται τους επισκέπτες της έκθεσης -στην οποία περισσότερα από τα μισά έργα είναι νέες παραγωγές – μια στήλη από 30 νυφικά που αιωρείται από την οροφή δεσπόζει στον πρώτο χώρο, δημιουργία του Αντώνη Βολανάκη, η οποία «μαρτυρά μια πορεία θυσίας, μύησης και πιθανής κάθαρσης του γυναικείου σώματος μέσω αυτής της μεταβατικής τελετής». Από το υλικό του Παρθενώνα, πεντελικό μάρμαρο, έχει δημιουργήσει τις γούρνες του ο Αγγελος Παπαδημητρίου, στις οποίες έχει επιζωγραφήσει αφιερώματα σε προσωπικότητες όπως ο Κ. Π. Καβάφης, ο Νίκος Εγγονόπουλος και ο Κώστας Ταχτσής, ενώ πάνω σε πορσελάνινες σελίδες έχει τυπώσει το διήγημα του Μιχαήλ Μητσάκη «Υπό την συκήν», το οποίο και έχει εικονογραφήσει ανάγλυφα. Μαρμάρινα είναι και τα σκέιτμπορντ του Ανέστη Ιωάννου, ενώ σε ανασκαφή παλαιοντολογικών ευρημάτων παραπέμπει τόσο η από πηλό εγκατάσταση της Δέσποινας Φλέσσα (ξεγελά ότι είναι μεταλλική) όσο και εκείνη του Αντριαν Βίλα Ρόχας, γνώριμου στο αθηναϊκό κοινό από την εντυπωσιακή παρέμβασή του στο Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Εναν δίσκο της Φαιστού γεμάτο χιουμοριστικές σεξουαλικές σκηνές που συνδέονταν με τα συμπόσια έχει δημιουργήσει ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ενώ τα αιωρούμενα πήλινα γλυπτά της Βούλας Γουνελά στέκουν κοντά στο διάφανο – από πλέξιγκλας – λουλούδι του Νάκη Ταστσιόγλου. Τους δικής του επινόησης αργαλειούς έχει κρεμάσει στους τοίχους ο Δημήτρης Αντωνίτσης, πλάι στο εντυπωσιακό γλυπτό από φύκια, αλάτι, άχυρα, χώμα και πηλό της Ευσεβίας Μιχαηλίδου που μοιάζει ξύλινο. Από ξύλο είναι και ένας από τους λιγοστούς σωζόμενους Αγγέλους του Ραϋμόνδου, ο οποίος συνήθιζε να θάβει τα έργα του, επειδή, όπως έλεγε, οι άγγελοι δεν είναι του κόσμου τούτου. Σε ένα πανί μήκους 5 μ. έχει κεντήσει με κόκκινη κλωστή ένα προικοσύμφωνο του 1895 η Βασιλική Λευκαδίτη, καθώς και τη συμβολαιογραφική πράξη 35 χρόνια αργότερα με την οποία η γυναίκα υποχρεώθηκε να επιστρέψει την προίκα στους γονείς της επειδή δεν απέκτησε απογόνους. Μια έκπληξη περιμένει τους επισκέπτες που θα φωτογραφήσουν με φλας τα υφαντά της Εφης Σπύρου, ενώ ο Παντελής Χανδρής έχει χτίσει μια φωλιά από άχυρο, θρύο και μικρά φυτά. Τα υπόλοιπα έργα της έκθεσης μένει να τα ανακαλύψετε, αλλά και να τα αγγίξετε, καθώς δεν απαγορεύεται ως συνήθως η απτική επαφή με τα έργα, σύμφωνα με την επιμελήτρια, Μαρία Μαραγκού.