ΠολιτισμόςΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από την μπαρόκ φάτνη στην κινεζική γαλήνη

Μια περιήγηση {LF}στην έκθεση «Σύντροφοι {LF}στη Μοναχικότητα» του Μητροπολιτικού Μουσείου {LF}της Νέας Υόρκης

Από την μπαρόκ φάτνη στην κινεζική γαλήνη
4 λεπτά

Ο ύψους τεσσάρων μέτρων Μποντισάτβα, ζωσμένος με σειρές παράξενα κοσμήματα, με κοιτάζει αινιγματικά. Εχω βρεθεί στη σκιά του υπερμεγέθους βουδιστικού αγάλματος του 6ου αιώνα διότι λίγο νωρίτερα ένιωσα μια άλλη σκιά – εκείνη της μετάλλαξης Ομικρον – να μας πλησιάζει απειλητικά, γεννώντας γνώριμες αβεβαιότητες για το τι θα μπορούμε να κάνουμε στο (εγγύς;) μέλλον.

Η επίσκεψη στο Μητροπολιτικό Μουσείο έγινε την περίοδο των Χριστουγέννων και το εορταστικό «προσκύνημα» αφορούσε το χριστουγεννιάτικο δέντρο με την μπαρόκ ναπολιτάνικη φάτνη, το οποίο στήνεται κάθε χρόνο στην ατμοσφαιρική αίθουσα μεσαιωνικής γλυπτικής (με τον Παντοκράτορα-αντίγραφο του μωσαϊκού της Αγίας Σοφίας να «εποπτεύει» από ψηλά). Αγγελάκια με εξαίσια δοσμένες λεπτομέρειες στα πρόσωπα, τα φτερά και τους μεταξωτούς χρωματιστούς χιτώνες τους κρέμονται από τα κλαριά του δέντρου, ενώ στη βάση του, εκτός από τις κλασικές μορφές της Γέννησης και της Προσκύνησης των Μάγων, αναπτύσσονται πλήθος φιγούρες παρμένες από την αστική και αγροτική ζωή της Νάπολης του 18ου αιώνα.

Φρουρός μα και προάγγελος της ασιατικής πτέρυγας, ο θεόρατος Μποντισάτβα – φωτισμένο ον που αναβάλλει την είσοδό του στη νιρβάνα για να δείξει την οδό της αφύπνισης στους άλλους – ασκεί μια παράξενη δύναμη.

Σαν υπνωτισμένη πλέω σε αίθουσες με χαλιά όλων των χρωμάτων και μεγεθών, κρεμασμένα σε τοίχους ή απλωμένα στο δάπεδο, ενώ πρασινωπά πορσελάνινα βάζα λαμπυρίζουν μέσα στο ημίφως. Περνώντας κάτω από μια καμάρα με δύο λιοντάρια εκατέρωθεν, το ασιατικό ποτάμι με φέρνει σε ένα αίθριο με πηγή, βράχια, πράσινο κι ένα περιστύλιο σε σχήμα παγόδας. Το νερό που κελαρύζει και τα μπαμπού είναι αληθινά, γι’ αυτό και η εξίσου αληθινή δροσιά με στέλνει να βρω καταφύγιο στα δωμάτια που αναπτύσσονται περιμετρικά τής σε στυλ της δυναστείας των Μινγκ αυλής. Εδώ επικρατεί η θαλπωρή του ξύλου, αναδεικνύοντας τη μαεστρία της παραδοσιακής κινεζικής αρχιτεκτονικής, διακοσμητικής και ξυλοτεχνίας, από στιβαρές ντουλάπες μέχρι οροφές.

Συνεχίζοντας μπαίνω μέσα σ’ ένα ονειρικό χιονισμένο τοπίο: Ενας κινεζικός ζωγραφισμένος πάπυρος ξεδιπλώνει -κυριολεκτικά, αφού το έργο προορίζεται για να ξετυλίγεται αργά και να «διαβάζεται» από δεξιά προς τα αριστερά – τις όχθες ενός ποταμού. Το χιόνι καλύπτει τις γύρω πλαγιές και τα βράχια, ενώ τα κλαριά των δέντρων είναι γυμνά. Με μελάνι και χρώμα πάνω στο μεταξωτό φύλλο, ο δεξιοτέχνης του 12ου αιώνα καθηλώνει τον θεατή με την ειδυλλιακή χειμωνιάτικη εικόνα, κατευθύνοντας ταυτόχρονα το βλέμμα μας στις ανθρώπινες μορφές και κατασκευές που «κρύβονται» μέσα στην καρδιά της φύσης. Από την αγκαλιά του απέραντου τοπίου, ο ζωγράφος εστιάζει σ’ ένα γεφυράκι που οδηγεί σε μια λιτή κατοικία (ή, κατ’ άλλους, πανδοχείο) με αχυρένια σκεπή. Και πάλι γκρο πλαν στο εσωτερικό: ένας αξιωματούχος απολαμβάνει το γεύμα με τη γυναίκα και τον γιο του. Πιο πέρα, ένας άλλος άρχοντας κατευθύνεται με μια βάρκα προς μια άλλη, επίσης θελκτικά απομονωμένη κατοικία ή καταφύγιο.

 

ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΗΣ ΦΘΟΡΑΣ. Το έργο αποτελεί μέρος της έκθεσης «Σύντροφοι στη Μοναχικότητα: Αναχωρητισμός και Συλλογικότητα στην Κινεζική Τέχνη», η οποία διερευνά το δίπτυχο της αναχώρησης από τα εγκόσμια, αλλά και της άνθισης μέσα στην κοινωνική ζωή. Η αποχώρηση από την οργανωμένη κοινωνία θεωρείται η ιδεώδης συνθήκη για τη διανοητική και ψυχική καλλιέργεια και την υπέρβαση της φθοράς από τις σκοτούρες του κόσμου τούτου. Το ερώτημα «μόνος ή μαζί» απασχολεί τον κινεζικό πολιτισμό εδώ και χιλιάδες χρόνια, σε συνάρτηση με τις πολιτικές συνθήκες της εκάστοτε εποχής. Για παράδειγμα, μαθαίνουμε ότι το αποτράβηγμα στη φύση εξελίχθηκε σε κεντρικό θέμα των ποιητών και καλλιτεχνών της δυναστείας των Τανγκ, καθώς η άρχουσα τάξη κατέρρεε. Μπροστά στην αποτυχία των ανθρώπινων δομών, οι διανοούμενοι στρέφονται στον φυσικό κόσμο.

Το μέσον του (ξετυλιγμένου) παπύρου προσδίδει μια εξόχως αφηγηματική διάσταση στην όλη εμπειρία, αφού για να ακολουθήσεις σκηνές και λεπτομέρειες χρειάζεται να κάνεις πλάγια βηματάκια, όπως προκειμένου για ένα έργο του 17ου αιώνα όπου γυναίκες και παιδιά παίζουν μουσική και παιχνίδια στον θαυμάσιο κήπο ενός αριστοκρατικού σπιτιού. Αλμα στον χρόνο και βουτιά στη μοναχικότητα, σε μια καδραρισμένη βεντάλια του 1921, όπου ο ζωγράφος απεικονίζει μια γυναίκα μόνη να ρεμβάζει μέσα σε έναν κήπο.

Σε έναν κάθετο πάπυρο, κάτω από πανύψηλα δέντρα, ένας λόγιος ευγενής στρέφεται προς τον βοηθό του, που τον ακολουθεί κουβαλώντας κρασί. Μαθαίνουμε ότι το χτυπητό πράσινο και μπλε χρώμα που δεσπόζει στο τοπίο συμβολίζει έναν άπιαστο τόπο και χρόνο και ότι η εικόνα αποτελεί την πεμπτουσία του αναχωρητισμού, με τον άνθρωπο να γυρίζει την πλάτη του στην κοινωνία για χάρη της επαφής με τη φύση.

Η Νάντια Φώσκολου (www.nadiafoskolou.nyc)
είναι θεατρική σκηνοθέτρια με έδρα τη Νέα Υόρκη.

 

Επόμενο άρθρο

Google news

Ακολουθήστε tanea.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Σχετικά άρθρα

Τα Νεότερα

  1. Ατύχημα με μαθητές στην Φλώρινα:«Ευτυχώς δεν καθόταν κάποιο παιδί σε εκείνα τα καθίσματα» λέει ο οδηγός
  2. Από το Star Wars στη λίστα Forbes και στην φιλανθρωπία – Ο θρύλος Τζορτζ Λούκας θέλει να δωρίσει πάνω από τη μισή του περιουσία 
  3. Χουάν Μάτα: Από τα γήπεδα στα γραφεία των αρχιτεκτόνων

Πιο Σχολιασμένα

Πιο Διαβασμένα

Cookies