Η «χαμένη» ταινία του Χίτσκοκ

Ο Αλφρεντ Χίτσκοκ, αν και επεδίωκε να προβάλλεται δημόσια, δεν έδωσε καμία προσωπική συνέντευξη μιλώντας για τον εαυτό του. Αλλωστε οι ταινίες του μίλησαν για τον δημιουργό τους αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες του χαρακτήρα και του βίου του, θα επισημάνει στο νέο βιβλίο που κυκλοφορεί σε λίγες μέρες με τίτλο «The First True Hitchcock: The Making of a Filmmaker» ο ιστορικός Χένρι Κ. Μίλερ. Ο ίδιος εστιάζει στον κινηματογράφο της δεκαετίας του 1920 και γράφει για τον τρόπο με τον οποίο η ταινία «Ο ένοικος» έβαλε τα θεμέλια του ξεχωριστού χιτσκοκικού ύφους.

Το θρίλερ «Ο ένοικος» (The Lodger) κυκλοφόρησε στη Βρετανία το 1927. Ηταν η τρίτη ταινία του και η πρώτη επιτυχία του Χίτσκοκ. Ηταν 26 ετών όταν τη γύρισε, 27 όταν έκανε έναρξη προβολής και στο ενδιάμεσο διάστημα παντρεύτηκε τη βοηθό σκηνοθέτη του, Αλμα Ρέβιλ. Στην εκτενή συνέντευξή του με τον Φρανσουά Τριφό που έγινε και βιβλίο ο ίδιος την αποκάλεσε «πρώτη αληθινή ταινία Χίτσκοκ». Η πλοκή της, προσαρμοσμένη στο μυθιστόρημα της Μαρί Μπελόκ Λόουντις, μπορεί να θεωρηθεί ότι απηχεί τη σειρά από μελλοντικές χιτσκοκικές ταινίες.

Τον Ιανουάριο του 1941, λιγότερο από δύο χρόνια μετά την άφιξη του Χίτσκοκ στο Λος Αντζελες, η αρθρογράφος και σεναριογράφος Λουέλα Πάρσονς ενημερώνει τους αναγνώστες ότι ο σκηνοθέτης πρόκειται να κάνει το ριμέικ του «Lodger» σε παραγωγή Ντέιβιντ Ο Σέλζνικ, του μεγαλοπαράγοντα του Χόλιγουντ με επιτυχίες όπως «Οσα παίρνει ο άνεμος» και της πρώτης αμερικανικής ταινίας του Χίτσκοκ «Ρεβέκα».

Ο «Ενοικος» θα ήταν το πρώτο ριμέικ που θα επιχειρούσε ο Χίτσκοκ προσαρμόζοντας στην αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία τα βρετανικά κινηματογραφικά πρωτόλεια βήματά του. Ωστόσο η ταινία δεν ξαναγυρίστηκε και ο Χίτσκοκ μόλις το 1956 με το ριμέικ της ταινίας του «Ο άνθρωπος που γνώριζε πολλά» θα επισκεπτόταν για δεύτερη φορά την ομότιτλη ταινία του που γύρισε στη Βρετανία το 1934. Ο Χένρι Κ. Μίλερ επισημαίνει στο βιβλίο του ότι η ιστορία του ματαιωμένου ριμέικ του «Ενοίκου», που αποτελεί το πρώτο χιτσκοκικό θρίλερ, βρίθει από ψυχοσεξουαλικές ίντριγκες. Οπως συμβαίνει δηλαδή και με την πλοκή στις περισσότερες ταινίες του.

Το αποκορύφωμα της ταινίας προβάλλει τις επιδιώξεις των λάθος ανδρών που θα εμφανιστούν στις κατασκοπευτικές ταινίες που θα ακολουθήσουν. Ομως το «The Lodger» είναι επίσης η ιστορία μιας γυναίκας που ξαναφτιάχνεται για να μοιάζει με μια άλλη, όπως συμβαίνει στη «Ρεβέκα» και στον «Δεσμώτη του ιλίγγου».

Η ΣΕΝΑΡΙΟΓΡΑΦΟΣ. Κανένας συγγραφέας δεν πιστώνεται το σενάριο, αλλά η συντριπτική πιθανότητα είναι ότι πίσω από αυτό βρίσκεται η Τζόαν Χάρισον. Απόφοιτος της Οξφόρδης, έγινε βοηθός του Χίτσκοκ την εποχή της πρώτης εκδοχής τού «Ο άνθρωπος που ήξερε πολλά» το 1933, κερδίζοντας την πρώτη της αναγνώριση στη συγγραφή του σεναρίου της «Ταβέρνας της Τζαμάικα», (1939), τελευταίας βρετανικής ταινίας του Χίτσκοκ. Η συμμετοχή της Χάρισον στα σενάρια της «Ρεβέκα» και του «Ξένου ανταποκριτή» – και οι δύο κυκλοφόρησαν το 1940 – οδήγησαν σε δύο υποψηφιότητες για Οσκαρ την ίδια χρονιά σε ξεχωριστές κατηγορίες για προσαρμοσμένα και πρωτότυπα σενάρια. Σύμφωνα με τη βιογράφο της Κριστίνα Λέιν, η Χάρισον μάλλον είχε καλλιεργήσει μια «προφανή φυσική ομοιότητα» με τη Μαντλίν Κάρολ, «ιδανικό σεξουαλικό και θηλυκό τύπο του Χίτσκοκ». Στο μεταξύ η πρωταγωνίστρια της «Ρεβέκα», Τζόαν Φοντέιν, περιέγραψε το ζεύγος Χίτσκοκ και τη Χάρισον ως «ισχυρή τριάδα».

Στο μεταξύ ο παραγωγός Ντέιβιντ Σέλζνικ είχε την εντύπωση ότι το αμερικανικό σενάριο του «Ενοίκου» γράφτηκε επίσης από τη Χάρισον και την Αλμα Ρέβιλ, κάτι για το οποίο αγανακτούσε ως ένδειξη της τριαδικής ανεξαρτησίας. «Δεν εξαπατώ τον εαυτό μου ότι οποιοδήποτε σενάριο που έγινε από την κυρία Χίτσκοκ και τη δεσποινίδα Χάρισον θα ολοκληρωθεί» είπε στον Ο’ Σι σε ένα σημείωμα του Δεκεμβρίου 1940, προσθέτοντας: «Δεν είμαι βέβαιος ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε αυτό το παράνομο σενάριο».

Ποιες φαντασιώσεις ώθησαν την τριάδα αυτή, ποιες εντάσεις υπαγορεύουν τις πράξεις τους το διάστημα που έκαναν την παραλίγο τριλογία αυτών των ταινιών με θέμα τις γυναίκες και τους άνδρες που τις χειραγωγούν ή/και τις σκοτώνουν θα πρέπει να τις εικάσουμε. Το «The Lodger» έγινε ριμέικ το 1944 από το στούντιο της Twentieth Century-Fox, αλλά όχι από τον Χίτσκοκ. Μεταξύ άλλων αιτιών για τις οποίες δεν έγινε, προστίθεται άλλος ένας λόγος: η τριάδα θα αντιμετώπιζε την ίδια δυσκολία που βασάνιζε τη «Ρεβέκα» και την κακομαθημένη ηρωίδα στις «Υποψίες»: και στις δύο χιτσκοκικές ταινίες ο δολοφόνος ξεφεύγει από την τιμωρία του. Κάτι που ήταν απαράδεκτο για την αμερικανική λογοκρισία.