Η Ομικρον στο μικροσκόπιο, η Αφρική στο χάος

«Η Ομικρον έχει έναν πρωτόγνωρο αριθμό μεταλλάξεων στην πρωτεΐνη – ακίδα της, κάποιες από τις οποίες προκαλούν ανησυχία για την ενδεχόμενη επίπτωσή τους στην πορεία της πανδημίας», προειδοποίησε χθες ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, αναφερόμενος στις 32 μεταλλάξεις, που είναι διπλάσιες σε σύγκριση με τη Δέλτα, η οποία κυριαρχεί πλέον σε ολόκληρο τον πλανήτη. Για τον λόγο αυτό, όπως εκτιμά ο ΠΟΥ, «συνολικά, ο παγκόσμιος κίνδυνος από το νέο “στέλεχος ανησυχίας” Ομικρον εκτιμάται ότι είναι πολύ υψηλός».

Σε αυτό το φόντο και καθώς η μία μετά την άλλη οι χώρες διαπιστώνουν κρούσματα του νέου στελέχους του κορωνοϊού (στην Πορτογαλία, για παράδειγμα, ανακοινώθηκαν χθες 13 περιστατικά, όλα από τις τάξεις ποδοσφαιρικής ομάδας που επέστρεψε από τη Νότια Αφρική), τα περιοριστικά μέτρα εντείνονται. Ηδη, μάλιστα, η Ιαπωνία προστέθηκε στο Ισραήλ, που είχε προχωρήσει σε ανάλογη κίνηση το Σάββατο, κλείνοντας από χθες τα μεσάνυχτα τα σύνορά της προς όλους τους αλλοδαπούς – ενώ και η Αυστραλία ανακοίνωσε ότι καθυστερεί το άνοιγμα των δικών της συνόρων. Μάλιστα, σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί έκτακτη τηλεδιάσκεψη κορυφής της ΕΕ τις επόμενες ημέρες, προκειμένου να υπάρξει ενιαία αντιμετώπιση της νέας κατάστασης.

Αγώνας δρόμου. Στο μεταξύ, οι επιστήμονες προσπαθούν, με βάση τα υπάρχοντα (λίγα για την ώρα) δεδομένα, να διαπιστώσουν κατά πόσο το νέο στέλεχος, εκτός από πιο μεταδοτικό – κάτι που ήδη θεωρείται βέβαιο -, είναι και πιο επικίνδυνο όσον αφορά τις σοβαρές μολύνσεις που μπορεί να προκαλέσει, ακόμη και σε πλήρως εμβολιασμένους. Οι υπουργοί Υγείας του G7 συνεδρίασαν εκτάκτως χθες, ο αμερικανός επιδημιολόγος Αντονι Φάουτσι εκτίμησε ότι θα χρειαστεί να περάσουν σχεδόν δύο εβδομάδες για να γνωρίζουμε περισσότερα, ενώ και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε προειδοποιήσει την Κυριακή ότι η Ευρώπη και ο κόσμος δίνουν μια «μάχη με τον χρόνο». Παράλληλα, οι φαρμακοβιομηχανίες προσπαθούν να εκτιμήσουν εάν και ποιες προσαρμογές απαιτούνται στα υπάρχοντα εμβόλια και προετοιμάζονται για να τις κάνουν. Κι αυτό την ίδια στιγμή που οι ειδικοί εντείνουν τις εκκλήσεις τους για επιτάχυνση της εμβολιαστικής διαδικασίας – πολύ περισσότερο καθώς, όπως δήλωσε ο κορυφαίος επιδημιολόγος της Νότιας Αφρικής Σαλίμ Αμπντούλ Καρίμ, τα υπάρχοντα εμβόλια φαίνεται πως συνεχίζουν να είναι αποτελεσματικά και απέναντι στην Ομικρον, προστατεύοντας από σοβαρά συμπτώματα, νοσηλεία και θάνατο. Ο ίδιος, πάντως, προειδοποίησε πως τα κρούσματα στη χώρα του ενδέχεται να τριπλασιαστούν ως το τέλος της εβδομάδας, φτάνοντας τις 10.000.

Ανεμβολίαστοι οι 9 στους 10. Σε κάθε περίπτωση, είναι προφανές και αναμενόμενο η προσοχή να στρέφεται προς την Αφρική. Η αιτία δεν είναι μόνο ότι η Ομικρον προέρχεται από εκεί, αλλά η διαπίστωση ότι η ήπειρος μπορεί να μετατραπεί σε μια «βιομηχανία» παραγωγής μεταλλάξεων και νέων στελεχών, ολοένα πιο ανθεκτικών στις υπάρχουσες άμυνες – δηλαδή εμβόλια και φάρμακα. Κι αυτό, με μεγάλη ευθύνη των πλούσιων χωρών, που αφενός δεν της έχουν χορηγήσει επαρκή αριθμό δόσεων και τις αναγκαίες σύριγγες, αφετέρου εξακολουθούν να προστατεύουν τις πατέντες των εμβολίων.

Πράγματι, τα ποσοστά για τον εμβολιασμό είναι στην κυριολεξία τραγικά. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία μόλις το 7,1% του πληθυσμού της Αφρικής, ενώ όσοι έχουν κάνει τουλάχιστον μία δόση αντιστοιχούν στο 10,7%. Ετσι, η σύγκριση με τη Δύση, καθώς και συνολικά τον ανεπτυγμένο κόσμο, είναι συντριπτική – με το παρακείμενο γράφημα να αποδεικνύει, πέρα από κάθε αμφιβολία, του λόγου το αληθές: στην ΕΕ και τις 30 χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου έχουν εμβολιαστεί πλήρως οι δύο στους τρεις κατοίκους τους, ενώ στις ΗΠΑ σχεδόν το 58%. Ακόμη πιο ψηλά δε είναι τα ποσοστά σε Ιαπωνία, Καναδά, Αυστραλία και Κίνα, που κυμαίνονται από 74% έως 77%.

Ειδικά σε ορισμένες από τις χώρες της Αφρικής οι αριθμοί οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο εμβολιασμός παραμένει μια ουσιαστικά άγνωστη διαδικασία για τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού τους. Στο Τσαντ και το Κονγκό, για παράδειγμα, πλήρως εμβολιασμένο είναι κάτω από το 0,5% των κατοίκων τους, ενώ σε Σουδάν και Νότιο Σουδάν, όπως και σε Νιγηρία και Μάλι, το αντίστοιχο ποσοστό είναι μικρότερο από 2%. Μονοψήφιο παραμένει, επίσης, σε πολλές χώρες, όπως Καμερούν, Σομαλία, Μαλάουι, Κένυα, Ουγκάντα, Γκάνα και Ανγκόλα, εξηγώντας, έτσι, τη γενικότερη απογοητευτική εικόνα.