Ηχοδύναμα

Αντον Μπρούκνερ: Εβδομη Συμφωνία, Φιλαρμονική Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας των Κάτω Χωρών, Μπέρναρντ Χάιτινκ, SACD, Challenge

Αυτός ο δίσκος είναι ο τελευταίος που πρόλαβε ο Μπέρναρντ Χάιτινκ. Αποχαιρέτησε έτσι τον κόσμο της μουσικής και της δισκογραφίας με ένα έργο στο οποίο πάντοτε υπήρξε αφοσιωμένος: την Εβδομη Συμφωνία του Μπρούκνερ. Ο μέγας ολλανδός αρχιμουσικός έφυγε από τη ζωή στις 21 Οκτωβρίου, σε ηλικία 92 ετών.

Το 2019 ήταν το έτος της απόσυρσης του Χάιτινκ από τις αίθουσες συναυλιών και τις ηχογραφήσεις, έπειτα από μία πορεία 65 ετών στην παγκόσμια μουσική σκηνή. Ο Χάιτινκ έδωσε την πρώτη του συναυλία το 1954, ενώ, λίγο καιρό αργότερα, ανέβηκε και στο πόντιουμ της θρυλικής Κονσερτγκεμπάου του Αμστερνταμ, ως επικεφαλής της οποίας για πολλές δεκαετίες έγραψε ιστορία. Ομως, το 1954, αυτή την πρώτη του συναυλία, την είχε δώσει με μία άλλη ορχήστρα, με την οποία έκλεισε και την καριέρα του: τη Φιλαρμονική της Ραδιοφωνίας των Κάτω Χωρών, τη διεύθυνση της οποίας είχε αναλάβει το 1957.

Φυσικά, αυτό δεν είναι ούτε τυχαίο, ούτε επιφανειακό. Αντικατοπτρίζει αρετές του Χάιτινκ οι οποίες τον έκαναν επίσης και να ξεχωρίσει, από πολύ νωρίς, ως μαέστρος και που τον συνόδευσαν όλες αυτές τις δεκαετίες: τη σταθερότητα, τη συνέπεια, τη σοβαρότητα, τον σεβασμό στη μουσική, την οποία πάντοτε έθεσε πάνω από όλα – και, φυσικά, πάνω από τη ματαιοδοξία που τόσο συχνά πλήττει μουσικούς με τέτοιο πλανητικό εκτόπισμα. Ο Μπραμς έλεγε ότι «μία συμφωνία δεν είναι ανέκδοτο». Και ο Χάιτινκ είναι ένας από τους μαέστρους που τήρησαν την ουσία αυτής της ρήσης ως ευαγγέλιο.

Το δεύτερο στοιχείο που πρέπει να τονιστεί εδώ, είναι η επιλογή του έργου αυτού του δίσκου, που επίσης σηματοδοτεί την πορεία του: η Εβδομη Συμφωνία του Μπρούκνερ, που υπήρξε, από πολύ νωρίς, ένα από τα έργα στα οποία ο Χάιτινκ επέστρεφε συστηματικά. Την ηχογράφησε με την Κονσερτγκεμπάου, αργότερα με την Ορχήστρα του Σικάγου, αλλά και με τη Φιλαρμονική της Βιέννης, όπως εδώ και με την πρώτη του ορχήστρα. Η πρώτη του ηχογράφηση έγινε στο Αμστερνταμ το 1978. Τώρα, αυτή του 2019, έπειτα από 41 χρόνια, έχει περίπου απόλυτα ίδια διάρκεια με εκείνη – κάτι που δείχνει ξανά μία σπουδαία αρετή του μαέστρου: η ερμηνευτική άποψή του ήταν μεστή και ολοκληρωμένη από την πρώτη ημέρα. Και την υπηρέτησε χωρίς παρεκβάσεις. Στην ουσία, το 2019, ο Χάιτινκ αποχαιρέτησε τον κόσμο της μουσικής με αυτό το μέγα έργο, που δόθηκε στις πιο σημαντικές συναυλίες του εκείνης της χρονιάς σε διάφορα μέρη, όπως φυσικά και στη γενέτειρά του, το Αμστερνταμ, όπου το κοινό γέμισε συγκίνηση όταν ο μαέστρος τους ανέβηκε στο πόντιουμ, στις 15 Ιουνίου, για την Εβδομη Μπρούκνερ. Το ίδιο συνέβη δύο μήνες αργότερα και με την τελευταία του πλέον συναυλία, στο Φεστιβάλ της Λουκέρνης, με τη Φιλαρμονική της Βιέννης και, βέβαια, πάλι την Εβδομη Συμφωνία.

Δεν υπάρχει ανάγκη να μιλήσει κανείς για την ερμηνεία σε αυτόν τον δίσκο: είναι μια μυσταγωγία, όπως ακριβώς ταιριάζει στο έργο που έγραψε ο συγκλονισμένος Μπρούκνερ όταν έμαθε τα νέα για τον θάνατο του ειδώλου του, του Ρίχαρντ Βάγκνερ – κλείστηκε μέσα και δεν βγήκε μέχρι να τελειώσει το συγκλονιστικό του αυτό αντάτζιο. Είναι μία ερμηνεία που ταιριάζει επίσης και στη μεγάλη μπρουκνερική παράδοση της Ολλανδίας, εξίσου σημαντικής με εκείνη της Γερμανίας και της Αυστρίας. Παράδοση που ο Χάιτινκ τίμησε και επαύξησε σε όλη του τη ζωή.