Η κυρία Γεννηματά. Η Φώφη

^«Θα ήθελα να θυμούνται αυτά που έχω κάνει, θα ήθελα να υπάρχει ο χώρος μας πιο δυνατός απ’ ό,τι τον παρέλαβα και θα ήθελα να κοιτάζω τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ και τους έλληνες πολίτες στα μάτια και να ξέρω ότι αυτούς υπηρέτησα»: το αποτύπωμα που ήθελε να αφήσει η Φώφη Γεννηματά με την αποχώρησή της από τα κοινά συνοψίζεται σε αυτές τις φράσεις. Κάθε λέξη αυτής της επιθυμίας, ως επιθυμία παρακαταθήκης, είναι διατυπωμένη πολύ προσεκτικά. Στο τέλος φάνηκε πιο πολύ: η Γεννηματά υπήρξε, ως άνθρωπος και ως πολιτικός, απόλυτα συνειδητοποιημένη. Ηξερε ότι το επώνυμό της και το φύλο της ήταν όχημα και μαζί δυσκολία, ήξερε πως η ασθένειά της θα τη συντροφεύει στα μικρά και στα μεγάλα και ήξερε πως ο αντίκτυπος που θα είχε η δημόσια παρουσία της θα αναγνωριζόταν εκ των υστέρων. «Δεν σας έχω πει να ακούτε το ένστικτό μου;», έλεγε συχνά στους συνεργάτες της.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ. Βουλευτής από το 2000, αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Παιδείας και Αμυνας στην κρίση, ανέλαβε το ΠΑΣΟΚ έπειτα από ένα κακό εκλογικό αποτέλεσμα και ακόμα χειρότερες δημοσκοπήσεις. Στο υπουργείο Αμυνας λέγεται πως τη συμπαθούσαν αρκετά, γιατί όταν έφτασε, δεν άλλαξε τους υπαλλήλους με «δικά μας παιδιά», όπως συνηθίζεται στην Ελλάδα σε κάθε αλλαγή κυβερνητικής φρουράς. Το 2015, λίγο μετά την ανάδειξή της στην πράσινη ηγεσία, οι ψίθυροι έλεγαν πως δεν θα άντεχε πολύ, πως θα χρειάζονταν μόνο μερικοί μήνες για να βρεθεί ο επόμενος. Δύο χρόνια μετά, οι εκτιμήσεις είχαν διαψευσθεί και οι ψίθυροι είχαν κοπάσει, χωρίς ποτέ να σταματούν απόλυτα. Σύμφωνα με τον Μανώλη Οθωνα, είχε τρεις μεγάλες ικανότητες: ήξερε να ακούει, ήταν τέρας ψυχραιμίας στις μεγάλες αποφάσεις και είχε φίλτρο – είτε αυτό αφορούσε τις ισορροπίες ανάμεσα σε ψηφοφόρους του κόμματος που είχαν χάσει την προοπτική της εξουσίας είτε αφορούσε τις επιπτώσεις ενός νομοσχεδίου στη ζωή των απλών πολιτών.

Το 2017, όταν εκκίνησε τις διαδικασίες για την ανασυγκρότηση της δημοκρατικής παράταξης, ήταν η μόνη που περίμενε τόσο μεγάλη συμμετοχή και, τη νύχτα του πρώτου γύρου, όταν το ποσοστό της έδειχνε πως πολύ δύσκολα θα έχανε, στο γραφείο της το γιόρτασαν με τον πλέον πασοκικό τρόπο: με ουίσκι. Το 2019, από την άλλη, το ουίσκι βγήκε αργά. Το πρώτο exit poll στις εθνικές εκλογές δεν ήταν καλό για το Κίνημα Αλλαγής, έδειχνε μάλιστα πως πάλευε με το ΚΚΕ για την τρίτη θέση. Και εκείνη, που είχε υποσχεθεί ότι κάθε φορά θα πήγαινε ένα βήμα παραπέρα, είχε έτοιμη-γραμμένη την επιστολή παραίτησής της. Εμεινε όμως για πάντα στο συρτάρι: το ποσοστό ήταν αυξημένο από αυτό των ευρωεκλογών, επιβεβαιώνοντας πως μπορεί να συνεχίσει να παλεύει την επάνοδο για την οποία μιλούσε.

Από πολύ νωρίς, η Γεννηματά δεν είχε επικοινωνιολόγο που τη συμβούλευε πότε πρέπει να πει κάτι ή πώς να ντυθεί. Τα έκανε όλα με τον στενό πυρήνα των συνεργατών της. Κάποιος επαγγελματίας της επικοινωνίας ίσως της έλεγε πως αντί να ακούει τα τρολ να της ασκούν κριτική για το ότι δεν ψήφισε το σύμφωνο συμβίωσης, καλύτερα θα ήταν να πει τον λόγο για τον οποίο έπρεπε να απουσιάσει – όμως το πιο πιθανό είναι πως ούτε εκείνος θα ήξερε το γιατί. Οταν συζητιόταν πως στόχος της είναι η συνεργασία με τον Αλέξη Τσίπρα, συνήθως έβαζε τα γέλια. Καμιά φορά, όμως, εξηγούσε πολύ σοβαρά πως δεν είχε ποτέ στόχο να καταστρέψει το ΠΑΣΟΚ – ακριβώς το αντίθετο. Και επειδή το «ναι» ήταν «ναι» και το «όχι» ήταν «όχι», δεν χρειαζόταν πολύ για να την πιστέψει κανείς. Και στον ΣΥΡΙΖΑ το έβλεπαν, κάθε φορά που συναντιούνταν στα τραπέζια του PES, και εκείνη πολύ συνειδητά κρατούσε πολιτική απόσταση που μπορούσε εύκολα να μπερδευτεί με την ψυχρότητα.

«Ως εδώ και μη παρέκει». Στον επικήδειό της, η μεγάλη της κόρη, η Αιμιλία, είπε πως η μητέρα της «χτυπούσε το χέρι της στο τραπέζι και γινόταν αυτό που έπρεπε». Αυτή η εικόνα είναι πολύ γνώριμη και για την πολιτικό Γεννηματά. Το 2018, στη συνεδρίαση του περίφημου «5-1», όταν το τότε Πολιτικό Συμβούλιο διαφώνησε μαζί της για τη στάση του ΚΙΝΑΛ για τη Συμφωνία των Πρεσπών, χτύπησε πολλές φορές το χέρι της στο τραπέζι, χρησιμοποιώντας τη φράση που «κούμπωνε» πάντα με την κίνηση: «Ως εδώ και μη παρέκει». Ηταν έτοιμη να σπάσει τη συνεργασία την ίδια νύχτα, αν χρειαζόταν. Ελάχιστους μήνες νωρίτερα, υποδεχόταν το ίδιο Πολιτικό Συμβούλιο, δηλαδή τον Σταύρο Θεοδωράκη, τον Γιώργο Καμίνη, τον Νίκο Ανδρουλάκη, τον Θανάση Θεοχαρόπουλο και τον Γιώργο Παπανδρέου, μαζί με στενούς συνεργάτες, στελέχη και την Κοινοβουλευτική Ομάδα στο σπίτι της στη Βούλα, για τη γιορτή της. Μέχρι αργά το βράδυ έτρωγαν και χόρευαν όλοι μαζί – το ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας ήταν όντως το αγαπημένο της. Εναν χρόνο αργότερα, θα διέγραφε τον πρόεδρο της ΔΗΜΑΡ, όταν δεν εκμεταλλεύτηκε το παραθυράκι της αποχής και ψήφισε, ενάντια στην κοινοβουλευτική γραμμή, «ναι» στη Συμφωνία. Γνώριζε ήδη πως ήταν θέμα χρόνου η μετακόμισή του στον ΣΥΡΙΖΑ.

Πίστευε πως τίποτα δεν θα αλλάξει για το κόμμα της αν δεν το εμπιστευτούν οι πολίτες που δεν κατάλαβαν τις δύσκολες αποφάσεις που έπρεπε να πάρει, αν δεν τους το ξανασυστήσει. Μαζί με αυτό, ξανασυστήθηκε και η ίδια: όλοι μιλούν γι’ αυτήν με το μικρό της.