Η επιτυχία του Σολτς και η ηλεκτρική καρέκλα του Λάσετ

Η Γερμανία ψηφίζει. Από την αρχή ήταν δεδομένο ότι αυτές οι εκλογές δεν θα είναι σαν τις άλλες. Κυρίως για έναν λόγο: Για πρώτη φορά στη μεταπολεμική ιστορία της χώρας δεν κατεβαίνει στις εκλογές ο/η καγκελάριος, η Ανγκελα Μέρκελ είχε πάρει νωρίς την απόφασή της να αποχωρήσει μετά την τέταρτη θητεία της στην καγκελαρία – και την τήρησε. Αυτό διαμόρφωσε μία νέα πραγματικότητα για τα κόμματα και τους διεκδικητές της διαδοχής της στην καγκελαρία.

Η απουσία της Μέρκελ ενίσχυσε τη ρευστότητα και τις μετακινήσεις των ψηφοφόρων από τον έναν πολιτικό χώρο στον άλλο. Αναλυτές όπως η πολιτειολόγος Αντρέα Ροέμελε, από το Ηertie School of Governance, διαπιστώνουν από καιρό ότι η πρόσδεση των ψηφοφόρων στα κόμματα γίνεται συνεχώς και πιο χαλαρή. Είναι και αυτός ένας λόγος για το αυξημένο ποσοστό των αναποφάσιστων. Ειδικά σ’ αυτόν τον προεκλογικό αγώνα οι μεταπτώσεις κάνουν την έκβαση των εκλογών απρόβλεπτη και ταυτόχρονα ενδιαφέρουσα. Η Κυριακή είναι η τελευταία ημέρα των εκλογών, λέει η Ροέμελε, οι ψηφοφόροι ψήφιζαν όλες τις προηγούμενες ημέρες, είτε κάνοντας χρήση της επιστολικής ψήφου είτε διαμορφώνοντας την επιλογή τους στην κάλπη. Αυτό καθιστά ακόμη πιο δύσκολο για τα κόμματα να βρουν την κατάλληλη προεκλογική εκστρατεία.

Εκ του αποτελέσματος, ο Ολαφ Σολτς είχε την πιο πετυχημένη προεκλογική καμπάνια. Εκανε τη μεγάλη ανατροπή και από ουραγός και ξεγραμμένος από τους περισσότερους ο ίδιος και το κόμμα του, SPD, βρέθηκε να είναι το φαβορί που θα κόψει το νήμα αύριο, όταν θα ανοίξουν οι κάλπες. Είχε ξεκινήσει την προετοιμασία του από τον Αύγουστο του περασμένου χρόνου, όταν πήρε το χρίσμα του υποψήφιου καγκελαρίου του SPD. Με την απουσία της καγκελαρίου από τις εκλογές, άλλαξαν και οι ρόλοι. Ο υποψήφιος του κόμματος της Μέρκελ, Αρμιν Λάσετ, βρέθηκε να έχει απέναντί του έναν αντίπαλο που είχε το «μπόνους» του αντικαγκελαρίου, ο Σολτς μιλούσε με τον αέρα της επιτυχημένης διαχείρισης της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία κορωνοϊού από την απερχόμενη κυβέρνηση.

Ο Σολτς είχε με το μέρος του την «προσλαμβανόμενη ικανότητα επίλυσης προβλημάτων», λέει η Ροέμελε. «Σολτσομάτ» χαρακτήριζαν παλιότερα τον υποψήφιο καγκελάριο του SPD, εξαιτίας της παντελούς έλλειψης χαρίσματος και συναισθηματικής εξωτερίκευσης. Τι άλλαξε και προηγείται τώρα στις προτιμήσεις των ψηφοφόρων; «Ο Σολτς έμεινε Σολτς, δεν άλλαξε» εξηγεί η Ροέμελε, «εκείνο που άλλαξε είναι ο τρόπος που τον βλέπουν σήμερα οι πολίτες, αίφνης εκτιμούν τις αρετές του Σολτσομάτ», όπως φάνηκε στη διαχείριση της κρίσης που προκάλεσε η πανδημία κορωνοϊού, κατά την οποία μοίρασε αθρόα λεφτά και διασώθηκαν επιχειρήσεις και εργαζόμενοι. Κατάφερε επίσης να στοιχηθεί πίσω του όλο το κόμμα, με την αριστερή ηγεσία Νόρμπερτ-Βάλτερ Μπόργιανς και Σάσκια Εσκενς.

Η Χριστιανική Ενωση, CDU/CSU, τραυματισμένη από την κρίση ηγεσίας μέχρι την εκλογή του Λάσετ ως προέδρου του CDU και υποψήφιου καγκελαρίου, συνειδητοποίησε αργά ότι δεν αρκεί να είναι το εκλογικό όχημα του/της καγκελαρίου, όπως είχε καταλήξει με τη Μέρκελ. Η έλλειψη ενότητας στη Χριστιανική Ενωση και η εσωτερική αμφισβήτηση του υποψήφιου καγκελαρίου Λάσετ από τον δημοφιλή βαυαρό πρωθυπουργό Μάρκους Ζέντερ, που θεωρούσε πάντα τον εαυτό του τον καλύτερο υποψήφιο, οδήγησαν σε έναν κατήφορο που έφερε τη Χριστιανική Ενωση στα χαμηλότερα μεταπολεμικά ποσοστά. «Εξωτερικά σοκ», όπως χαρακτηρίζει η Ροέμελε την πανδημία κορωνοϊού και τις πολύνεκρες πλημμύρες του καλοκαιριού, έφεραν ένα ακόμα πλήγμα για τον Λάσετ που άφησε κακή εντύπωση και στις δύο κρίσεις. Τώρα κάθεται σε ηλεκτρική καρέκλα, το εκλογικό αποτέλεσμα θα κρίνει και το μέλλον του. «Αν η Χριστιανική Ενωση δεν πάρει την πρώτη θέση, ο Λάσετ θα φύγει από το παράθυρο» προεξοφλεί η πολιτειολόγος. Σε περίπτωση ήττας του CDU/CSU δεν θα είναι ο Λάσετ εκείνος που θα διαπραγματευτεί μετεκλογικές κυβερνητικές συμμαχίες.

Η εξωτερική πολιτική δεν έπαιξε κανέναν ρόλο προεκλογικά. Διεθνείς κρίσεις και εξωτερική πολιτική είναι πολύ περίπλοκα θέματα για να κερδίζει ένα κόμμα με αυτά ψήφους. Υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως το 2002, όταν η κυβέρνηση SPD – Πρασίνων των Γκέρχαρντ Σρέντερ και Γιόσκα Φίσερ είπε «όχι» στον πόλεμο του Τζορτζ Μπους στο Ιράκ. Σήμερα, μόνο με το σενάριο της «αριστερής στροφής» με τη συμμετοχή στην κυβέρνηση του κόμματος «Αριστερά» θα αναδεικνύονταν καθοριστικά τα θέματα εξωτερικής πολιτικής. Η μετακομμουνιστική «Αριστερά» θέλει έξοδο από το ΝΑΤΟ και απορρίπτει τη συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων σε διεθνείς αποστολές, θέσεις ασύμβατες με τη συμμετοχή της σε κυβέρνηση της Γερμανίας.

«Προεκλογικός αγώνας είναι πάντα εσωτερική πολιτική και οικονομία» λέει η Ροέμελε. Εκτιμά ότι η κατοικία είναι το «νέο μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα του μέλλοντος» για τη Γερμανία. Απτεται της κοινωνικής δικαιοσύνης που είναι παραδοσιακά θεματολογία του SPD. Είναι και αυτό μία ερμηνεία της ανόδου του Σολτς, ο οποίος έχει ψηλά στην ατζέντα του τη δραστική αύξηση της προσφοράς κατοικίας.