Προοπτικές για μια αγορά ηλεκτρονικού εμπορίου {LF}των €30 δισ.

Λόγω της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων, το 2020 καταγράφηκε στην Ελλάδα και παγκοσμίως μια μεγάλη ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εµπορίου B-C. Η παγκόσµια αξία του ηλεκτρονικού λιανεμπορίου ξεπέρασε τα $5 τρισ. και είναι ο σημαντικότερος μετασχηματισμός του λιανεμπορίου τα τελευταία 50 χρόνια. Η μεγαλύτερη online λιανεμπορική αγορά είναι της Κίνας με αξία $2 τρισ. ενώ η Ευρώπη ξεπερνάει τα €700 δισ. Στην Ελλάδα το 2020 είχαμε αύξηση του ηλεκτρονικού εμπορίου B-C κατά 30% και ξεπέρασε σε αξία τα €10δισ. Ηδη τουλάχιστον 25.000 επιχειρήσεις έχουν οργανωμένο ψηφιακό κανάλι πωλήσεων που δίνει την ευκαιρία σε νέους καινοτόμους επιχειρηματίες να εμπλακούν με το εμπόριο αλλά και σε παραδοσιακές λιανεμπορικές επιχειρήσεις να γίνουν πιο καινοτόμες και ανταγωνιστικές. Το ζητούμενο βέβαια είναι αν θα υπάρχει συνέχεια και πρόοδος στη νέα αυτή αναδυόμενη αγορά, που πέραν των άλλων λύνει και το πρόβλημα της φοροδιαφυγής.

Η πρόσφατη εξαμηνιαία έρευνα των online καταναλωτών που τρέχει ο ΣΕΛΠΕ με το ΟΠΑ (Εργαστήριο ELTRUN) καταγράφει για το 2021 τη μεγάλη αυξητική τάση του ηλεκτρονικού εμπορίου, τη συστηματικότητα των online αγοραστών και την αυξανόμενη ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών. Συγκεκριμένα: 1) Ακόμα και μετά τη λήξη των μέτρων περιορισμού κυκλοφορίας και του ανοίγματος των φυσικών καταστημάτων καταγράφεται η διατήρηση της αύξησης των ηλεκτρικών αγορών, αφού το 50% των χρηστών Διαδικτύου προέβη σε κάποια online αγορά το τελευταίο 15ήμερο, ποσοστό ναι μεν χαμηλότερο από τον Δεκέμβριο 2020 (61%), αλλά διπλάσιο σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2019. 2) Το 44% δηλώνει ότι θα συνεχίζει να αγοράζει μέσω Διαδικτύου συστηματικά ακόμα και μετά το πλήρες άνοιγμα των φυσικών καταστημάτων, άρα η αλλαγή που έχει επέλθει στις αγοραστικές συνήθειες θα διατηρηθεί σε μεγάλο βαθμό και μετά την επίλυση του υγειονομικού προβλήματος. Μάλιστα το 56% δηλώνει ότι κάνει συχνά ή πάντα έρευνα αγοράς στο Διαδίκτυο πριν αγοράσει τελικά σε φυσικό κατάστημα. 3) Ενας από τους πιο ανασταλτικούς παράγοντες για τη μελλοντική ανάπτυξη είναι οι υπηρεσίες εξυπηρέτησης και συγκεκριμένα των παραδόσεων. Εχουν γίνει θετικά βήματα στην εξομάλυνση των απαιτήσεων αυτών αφού το 55% δηλώνει πολύ ικανοποιημένο από τις υπηρεσίες παραδόσεων (27% λίγο και 18% καθόλου) που είναι σαφώς καλύτερα σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2020, όπου μόνο το 38% δήλωνε πολύ ικανοποιημένο, το 26% λίγο και 25% καθόλου.

Περίπου το 50% των χρηστών Διαδικτύου είναι πλέον συστηματικοί online αγοραστές, αλλά είμαστε ακόμη πολύ μακριά από τα ποσοστά των 80-85% στις ανεπτυγμένες αγορές της Ευρώπης. Αν φτάσουμε αυτά τα επίπεδα ωριμότητας τότε η ελληνική online αγορά θα μπορούσε να ξεπεράσει τα €30 δισ. με πολύ θετικές οικονομίες επιδράσεις, όπως την εμπλοκή πάνω από 50.000 επιχειρήσεων με τα οργανωμένα online κανάλια πωλήσεων, τη δημιουργία 50.000 ποιοτικών θέσεων εργασίας αλλά και την προσέλκυση σημαντικών επενδυτικών κεφαλαίων. Βρισκόμαστε όμως ακόμη μακριά από τους μέσους όρους της Ευρώπης και άρα είναι αναγκαίο ένα εθνικό σχέδιο ανάπτυξης του κλάδου με τους παρακάτω άξονες: α) επιχορήγηση μικρών επιχειρήσεων στην ανάπτυξη ή αναβάθμιση ηλεκτρονικών καταστημάτων και οργανωμένων πρωτοβουλιών ψηφιακής προώθησης ιδιαίτερα για τις εξαγωγικές εταιρείες, β) μέτρα φοροαπαλλαγής σε λιανεμπορικές εταιρίες που η συντριπτική πλειοψηφία των πωλήσεών τους είναι μόνο μέσω του Διαδικτύου, γ) δράσεις εξοικείωσης/πληροφόρησης όπως της πιστοποίησης ηλεκτρονικών καταστημάτων, ανάπτυξης εξειδικευμένου προσωπικού και συνεχούς ενημέρωσης των online καταναλωτών, δ) δημιουργία υποδομών για μείωση του κόστους και χρόνου μεταφοράς των προϊόντων και εξυπηρέτησης των καταναλωτών, ε) προώθηση των ηλεκτρονικών προμηθειών και δημοπρασιών Β-Β στο Δημόσιο και τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Ο Γεώργιος Ι. Δουκίδης είναι καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών